Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçin
Apartmanda sigara ve mangal dumanı, Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 18. maddesi ve Türk Medeni Kanunu'nun komşuluk hukukuna ilişkin 737. maddesi kapsamında değerlendirilir. Kat malikleri ve kiracılar, bağımsız bölümlerini kullanırken birbirlerini rahatsız etmemek ve iyi niyet kurallarına uymakla yükümlüdür. Balkonda veya pencere önünde sigara içmek kural olarak yasak değildir; ancak dumanın sürekli ve aşırı şekilde diğer dairelere girmesi, bahçede veya balkonda sık sık mangal yakılarak komşuların kullanımının engellenmesi, komşuluk hukukuna aykırı aşırı kullanım sayılabilir. Rahatsız olan kişi önce yöneticiye başvurabilir, sonuç alamazsa sulh hukuk mahkemesinden rahatsızlığın önlenmesini ve gerektiğinde tazminat talep edebilir.
Apartman yaşamı, birbirine çok yakın mesafede yaşayan insanların ortak kurallara uymasını gerektirir. Sigara ve mangal dumanı, özellikle yaz aylarında komşular arasında en sık yaşanan uyuşmazlıkların başında gelir. Bir kişi için alışkanlık olan bir davranış, astım hastası bir komşu veya küçük bir çocuk için ciddi bir sağlık sorunu oluşturabilir. Bu rehberde apartmanlarda duman kaynaklı uyuşmazlıkların hukuki çerçevesini ve rahatsız olan kişinin başvurabileceği yolları açıklıyoruz.
Balkonda sigara içmek yasak mı?
Türk hukukunda bağımsız bölüm ve eklentileri olan balkonda sigara içilmesini doğrudan yasaklayan bir kanun hükmü bulunmamaktadır. 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun, kapalı kamusal alanlar ile belirli işyerlerinde sigara içilmesini yasaklar; ancak konutların kendisi bu yasağın kapsamında değildir. Bu nedenle kişinin kendi balkonunda veya dairesinde sigara içmesi, kural olarak kişisel kullanım hakkı kapsamında kalır.
Bununla birlikte bu hakkın kullanımı sınırsız değildir. Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 18. maddesi, kat maliklerinin bağımsız bölümlerini kullanırken birbirlerini rahatsız etmemelerini ve birbirlerinin haklarını çiğnememelerini öngörür. Sigara dumanının sürekli olarak alt veya üst kattaki dairelere girmesi, özellikle pencereler açıkken yaşanması ve komşuların sağlığını etkilemesi hâlinde, bu kullanım aşırı ve rahatsız edici kabul edilebilir. Değerlendirme, dumanın yoğunluğu, sıklığı ve etkilenen kişilerin durumuna göre yapılır.
Mangal dumanı ve komşuluk hukuku
Türk Medeni Kanunu'nun 737. maddesine göre herkes, taşınmazını kullanırken komşularını olumsuz etkileyecek taşkınlıklardan kaçınmakla yükümlüdür. Özellikle duman, is, rahatsız edici koku, gürültü ve sarsıntı gibi yerel âdete, taşınmazın durumuna ve niteliğine göre komşular arasında hoş görülebilecek düzeyi aşan etkiler yasaktır. Mangal dumanı, bu kapsamda değerlendirilen tipik bir taşkınlıktır. Yılda birkaç kez yakılan bir mangal genellikle hoşgörü sınırları içinde kalırken, her gün veya sık aralıklarla yakılan ve dumanı komşu dairelere dolan mangal, aşırı kullanım sayılabilir.
Mahkemeler, mangal dumanı kaynaklı uyuşmazlıklarda binanın yapısını, balkonların konumunu, mangalın yakıldığı sıklığı ve dumanın komşulara etkisini dikkate alır. Bahçeli sitelerde mangal yakılması için ortak alanda belirli bir yer ve saat belirlenmesi, uyuşmazlıkların önlenmesinde etkili bir yöntemdir. Yönetim planında veya kat malikleri kurulu kararıyla balkonlarda mangal yakılmasının yasaklanması da mümkündür.
Mangal dumanı ve sigara için yöneticiye başvuru
Mangal dumanı veya sigara nedeniyle rahatsız olan kat malikinin ya da kiracının ilk başvurması gereken kişi, apartman veya site yöneticisidir. Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre yönetici, kat maliklerinin yönetim planına ve kanuna uygun davranmalarını sağlamakla görevlidir. Rahatsız olan kişi, yöneticiye yazılı bir dilekçe vererek sorunu bildirmeli ve rahatsızlık veren kişinin uyarılmasını talep etmelidir. Yönetici, ilgili kat malikine veya kiracıya yazılı ihtarda bulunabilir.
Yöneticinin uyarısına rağmen rahatsızlık devam ederse, konu kat malikleri kurulunun gündemine getirilebilir. Kurul, balkonlarda mangal yakılmasını yasaklayan, ortak alanlarda sigara içilmesini yasaklayan veya mangal için belirli bir alan ve saat belirleyen kararlar alabilir. Yönetim planında değişiklik yapılması ise kanunda öngörülen nitelikli çoğunlukla mümkündür. Kurul kararları, tüm kat malikleri ve kiracılar için bağlayıcıdır.
Kat Mülkiyeti Kanunu 33. madde kapsamında dava
Yönetici veya kurul aracılığıyla sorun çözülemezse, rahatsız olan kişi Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 33. maddesi uyarınca sulh hukuk mahkemesine başvurabilir. Bu maddeye göre kat maliklerinden biri, kanundan veya yönetim planından doğan yükümlülüklerini yerine getirmezse, diğer kat malikleri hâkimden gerekli önlemlerin alınmasını isteyebilir. Hâkim, tarafları dinleyerek uyuşmazlığı çözer ve rahatsızlığın önlenmesi için gerekli tedbirlere karar verir.
Mangal dumanı veya sigara kaynaklı rahatsızlıkta mahkeme, keşif ve bilirkişi incelemesi yaparak dumanın komşu dairelere etkisini tespit edebilir. Tanık beyanları, fotoğraf ve videolar, sağlık raporları da delil olarak kullanılabilir. Mahkeme, rahatsızlığın aşırı olduğunu tespit ederse, ilgili kişiye mangal yakmayı bırakması, belirli saatlerle sınırlaması veya dumanın komşulara ulaşmasını engelleyecek önlemler alması yükümlülüğü getirebilir.
Komşuluk hukukuna dayanan davalar
Türk Medeni Kanunu'nun 730. maddesine göre bir taşınmaz malikinin mülkiyet hakkını aşırı kullanması sonucunda zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan kişi, durumun eski hâline getirilmesini, tehlikenin önlenmesini ve zararın giderilmesini dava edebilir. Bu dava, kiracılar tarafından da açılabilir. Mangal dumanı veya sigara nedeniyle sağlık sorunu yaşayan, örneğin astım krizleri geçiren bir komşu, bu hükme dayanarak hem önleme hem de tazminat talep edebilir.
Tazminat talebi için zararın ve zarar ile duman arasındaki illiyet bağının ispatlanması gerekir. Doktor raporları, tedavi giderlerine ilişkin faturalar ve rahatsızlığın sürekliliğini gösteren deliller bu ispatta önemlidir. Manevi tazminat ise rahatsızlığın kişinin yaşam kalitesini ciddi şekilde etkilediği durumlarda istenebilir. Mahkeme, olayın özelliklerine göre hakkaniyete uygun bir tazminat belirler.
Dava öncesi arabuluculuk zorunluluğu
1 Eylül 2023 tarihinden itibaren kat mülkiyeti hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu hâle getirilmiştir. Bu nedenle mangal dumanı veya sigara nedeniyle Kat Mülkiyeti Kanunu'na dayanarak dava açmak isteyen kişinin, önce arabuluculuk bürosuna başvurması gerekir. Arabuluculuk görüşmeleri, komşular arasında kalıcı bir uzlaşma sağlanması için önemli bir fırsattır. Taraflar, mangal yakılacak gün ve saatler, balkonda sigara içilmeyecek zaman dilimleri gibi konularda anlaşabilir.
Arabuluculukta varılan anlaşma, icra edilebilirlik şerhi alınarak mahkeme kararı gibi uygulanabilir hâle gelir. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanakla birlikte sulh hukuk mahkemesinde dava açılabilir. Arabuluculuk sürecinin genellikle birkaç hafta içinde tamamlanması, uyuşmazlığın mahkeme sürecine göre çok daha hızlı çözülmesini sağlayabilir.
Mangal dumanı için zabıta ve çevre şikâyeti
Mangal dumanının yoğun olduğu ve çevreyi kirlettiği durumlarda, belediye zabıtasına da şikâyette bulunulabilir. Belediyelerin çevre ve sağlık konularındaki düzenleyici yetkileri kapsamında, belediye emir ve yasaklarına aykırı davranan kişilere idari yaptırım uygulanabilir. Ayrıca bazı belediyeler, yangın riski nedeniyle belirli dönemlerde açık alanlarda ateş yakılmasını yasaklayan kararlar alabilmektedir. Bu kararların ihlali de idari para cezasıyla sonuçlanabilir.
Mangal veya ocak kullanımı sırasında yangın tehlikesi yaratılması hâlinde ise itfaiye ve kolluk birimlerine başvurulabilir. Türk Ceza Kanunu'na göre taksirle yangına neden olunması veya genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suç oluşturabilir. Ahşap balkonlarda veya rüzgârlı havalarda mangal yakılması, bu bakımdan özel bir risk taşır. Yönetim planlarında bu konuda açık kurallar belirlenmesi, bina güvenliği açısından da önemlidir.
Kiracının sorumluluğu
Bağımsız bölümde kiracı oturuyorsa, Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 18. maddesindeki yükümlülükler kiracı için de geçerlidir. Kiracının mangal dumanı veya sigara nedeniyle komşuları sürekli rahatsız etmesi hâlinde, yönetici ve diğer kat malikleri hem kiracıya hem de daireyi kiraya veren kat malikine başvurabilir. Kat maliki, kiracının davranışlarından dolayı diğer kat maliklerine karşı belirli ölçüde sorumludur.
Türk Borçlar Kanunu'nun 316. maddesine göre kiracı, kiralananı özenle kullanmak ve komşulara saygı göstermekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğe aykırılık devam ederse, kiraya veren yazılı ihtarda bulunarak süre verebilir; aykırılık sürerse konut ve çatılı işyeri kiralarında en az otuz gün süreli bildirimle sözleşmeyi feshedebilir. Bu nedenle ısrarla komşuları rahatsız eden kiracı, kira sözleşmesinin feshi riskiyle karşı karşıya kalabilir.
Mangal dumanı uyuşmazlığında deliller
Mangal dumanı veya sigara kaynaklı uyuşmazlıklarda en önemli konu, rahatsızlığın sıklığının ve yoğunluğunun ispatıdır. Rahatsız olan kişinin, dumanın dairesine girdiği tarihleri ve saatleri düzenli olarak not etmesi, fotoğraf ve video kaydı alması gerekir. Diğer komşuların da aynı rahatsızlığı yaşaması hâlinde, bu komşuların tanıklığı davanın sonucunu doğrudan etkiler. Yöneticiye yapılan yazılı başvurular ve verilen cevaplar da dosyaya sunulmalıdır.
Sağlık sorunları yaşanıyorsa, doktor raporları ve tedavi kayıtları önemli delillerdir. Özellikle astım, KOAH veya alerjik hastalığı bulunan kişiler ile bebekler ve yaşlılar bakımından dumanın etkisi daha ağır olduğundan, mahkemeler bu durumları dikkate alır. Bilirkişi incelemesinde ise binanın havalandırma yapısı ve dumanın yayılma yönü değerlendirilerek rahatsızlığın kaynağı tespit edilir.
Site bahçelerinde ve ortak alanlarda mangal
Sitelerin ortak bahçeleri, çatı terasları ve sosyal alanları, kat maliklerinin ortak mülkiyetindedir. Bu alanların kullanım kuralları, yönetim planı ve kat malikleri kurulu kararlarıyla belirlenir. Ortak alanda mangal yakılmasına izin verilip verilmeyeceği, izin verilecekse hangi gün ve saatlerde ve hangi bölgede yakılacağı kurul tarafından düzenlenebilir. Bu kurallara aykırı davranan kişilere karşı yönetici ihtarda bulunabilir ve gerekirse sulh hukuk mahkemesine başvurulabilir.
Ortak alanlarda mangal yakılmasından doğan zararlar, örneğin çimlerin veya bahçe mobilyalarının zarar görmesi, mangal yakan kişi tarafından karşılanmalıdır. Ayrıca ortak alanın temizlenmesi ve yangın güvenliği önlemlerinin alınması da kullanıcının sorumluluğundadır. Bu kuralların yazılı olarak duyurulması, sakinler arasında olası anlaşmazlıkları önler.
Komşular arasında uzlaşma
Hukuki yollara başvurmadan önce, komşularla yüz yüze ve sakin bir şekilde konuşmak çoğu zaman en etkili çözüm yoludur. Rahatsızlık veren kişi, dumanın komşulara ulaştığından haberdar olmayabilir. Mangal için ortak bir alan belirlenmesi, sigara içilen saatlerin ve yerlerin düzenlenmesi gibi pratik çözümler, uzun süren davaların önüne geçer. Hukuki sürece başvurulması gerektiğinde ise gayrimenkul ve kat mülkiyeti hukukunda deneyimli bir avukattan destek alınması önerilir.

Sık sorulan sorular
Balkonda sigara içmek yasak mı?
Kanunda doğrudan yasak yoktur; ancak dumanın komşuları aşırı rahatsız etmesi hâlinde komşuluk hukukuna aykırı olabilir.
Balkonda mangal yakılabilir mi?
Yönetim planı veya kurul kararıyla yasaklanmamışsa yakılabilir; ancak sık ve yoğun duman aşırı kullanım sayılabilir.
Komşunun dumanına karşı nereye başvurulur?
Önce yöneticiye, sonuç alınamazsa sulh hukuk mahkemesine başvurulur.
Duman nedeniyle tazminat istenebilir mi?
Sağlık zararı veya kullanım kaybı ispatlanırsa maddi ve manevi tazminat istenebilir.
Ortak alanda sigara içmek yasaklanabilir mi?
Evet. Yönetim planı ve kat malikleri kurulu kararıyla ortak alanlarda sigara yasaklanabilir.
KMK 33. madde davası nerede açılır?
Taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinde açılır.
Kiracı komşuları dumanla rahatsız ederse ne olur?
Kiraya veren yazılı ihtar sonrası aykırılık sürerse TBK 316 uyarınca sözleşmeyi feshedebilir.
Kat mülkiyeti uyuşmazlığında arabuluculuk zorunlu mu?
Evet. 1 Eylül 2023’ten itibaren dava öncesi arabuluculuk zorunludur.
Duman nedeniyle sağlık sorunum var, ne yapmalıyım?
Doktor raporlarını saklayın; bunlar hem önleme hem de tazminat taleplerinde önemli delildir.
Site bahçesinde mangal yakılabilir mi?
Yönetim planı ve kurul kararlarında izin verilen yer ve saatlerde yakılabilir.
Yönetici ne yapabilir?
Yönetici rahatsızlık verene yazılı ihtarda bulunabilir ve konuyu kurula veya mahkemeye taşıyabilir.
İlgili konular ve resmî kaynak
İlgili yayınlar: Apartmanda kedi köpek beslemek yasak mı · Kat malikleri kurulu kararına itiraz · Mesken görünen dairede işyeri · Kira sözleşmesi yaparken dikkat edilmesi gerekenler
Resmî kaynaklar: Kat Mülkiyeti Kanunu (634) · Türk Medeni Kanunu (4721)
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş veya sonuç taahhüdü değildir. Somut dosyanızda süreler ve deliller belgelerinizle birlikte değerlendirilmelidir.
Konunuzla ilgili belgelerinizi değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
