Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçin
Ev sahibi kiracıyı evden çıkarmak veya kira artışını kabul ettirmek amacıyla suyu, elektriği ya da doğalgazı kestirdiyse, bu davranış hukuka aykırıdır ve kiracı hem hukuki hem de cezai yollara başvurabilir. Türk hukukunda kiraya veren, tahliye için mahkeme kararı veya icra takibi olmaksızın kiracıyı zorla evden çıkaramaz. Kiracı, aboneliği kendi adına açtırarak hizmetin yeniden sağlanmasını isteyebilir, durumu kolluğa veya savcılığa bildirebilir, mahkemeden ihtiyati tedbir talep edebilir ve uğradığı zararlar için tazminat ile kira bedelinden indirim isteyebilir. Ev sahibinin bu davranışı, kişilerin huzur ve sükûnunu bozma veya zorlama gibi suçları da oluşturabilir.
Kira ilişkisinde yaşanan anlaşmazlıklar, bazı ev sahiplerinin kiracıyı yıldırmak için hukuka aykırı yöntemlere başvurmasına yol açmaktadır. Suyun veya elektriğin kesilmesi, kapı kilidinin değiştirilmesi ve kiracının eşyalarının dışarı çıkarılması gibi davranışlar, kiracının temel yaşam koşullarını doğrudan etkiler. Bu tür durumlarla karşılaşan kiracıların haklarını bilmesi ve hızla harekete geçmesi önemlidir. Bu rehberde kiracının başvurabileceği yolları ayrıntılı olarak açıklıyoruz.
Ev sahibi kiracının suyunu elektriğini kesebilir mi?
Türk Borçlar Kanunu'nun 301. maddesine göre kiraya veren, kiralananı sözleşmenin amacına uygun bir şekilde kullanıma elverişli olarak kararlaştırılan tarihte teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür. Su, elektrik ve doğalgaz gibi temel hizmetler, konutun kullanıma elverişli olmasının ayrılmaz bir parçasıdır. Ev sahibinin bu hizmetleri kasıtlı olarak kestirmesi, kira sözleşmesinden doğan borçlarına açık bir aykırılık oluşturur.
Kira bedelinin ödenmemesi veya kiracıyla yaşanan başka bir anlaşmazlık da ev sahibine bu hakkı vermez. Ev sahibinin alacağını tahsil etmek veya kiracıyı tahliye etmek için başvurabileceği yollar kanunda açıkça düzenlenmiştir: icra takibi, tahliye davası ve arabuluculuk. Bu yolların dışında kendi gücüyle hak alma girişimleri, hukuk düzeni tarafından korunmaz ve ev sahibini sorumluluk altına sokar.
Kiracı aboneliği kendi adına açtırabilir mi?
Ev sahibi aboneliği kendi adına kayıtlıyken kapatmışsa, kiracı kira sözleşmesiyle birlikte su, elektrik ve doğalgaz dağıtım şirketlerine başvurarak aboneliği kendi adına açtırabilir. Abonelik işlemleri için genellikle kira sözleşmesi, kimlik belgesi ve bazı durumlarda tapu bilgileri istenir. Dağıtım şirketleri, kiracının kira sözleşmesine dayanarak abonelik talebini kabul etmekle yükümlüdür. Yazılı kira sözleşmesi bulunmayan kiracılar ise kira ödemelerini gösteren banka kayıtlarıyla durumlarını belgelemeye çalışmalıdır.
Ev sahibinin sayaçları söktürmesi veya tesisata zarar vermesi hâlinde ise durum daha karmaşıktır. Bu durumda kiracının hem dağıtım şirketine hem de kolluğa başvurması, hasarın tespiti için tutanak tutturması gerekir. Tesisata verilen zarar, mala zarar verme suçunu oluşturabilir ve kiracının bu nedenle yaptığı masraflar ev sahibinden talep edilebilir.
Kiracının başvurabileceği cezai yollar
Kiraya verenin kiracıyı yıldırmak amacıyla temel hizmetleri kestirmesi, somut olayın özelliklerine göre farklı suçları oluşturabilir. Türk Ceza Kanunu'nun 123. maddesinde düzenlenen kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçu, sırf huzur ve sükûnunu bozmak amacıyla bir kimseye ısrarla başka davranışlarda bulunulması hâlinde oluşur ve üç aydan iki yıla kadar hapis cezası gerektirir. Kiracıyı evden çıkmaya zorlamak amacıyla yapılan davranışlar ise zorlama veya tehdit suçları kapsamında değerlendirilebilir.
Kiraya verenin kiracının rızası olmadan konuta girmesi, kapı kilidini değiştirmesi veya kiracının eşyalarını dışarı çıkarması ise konut dokunulmazlığını ihlal suçunu oluşturabilir. Bu suçun cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir ve şikâyete bağlıdır. Kiracının, olayları derhâl kolluğa bildirmesi, tutanak tutturması ve tanıkların bilgilerini not etmesi gerekir. Suç duyurusu, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk birimlerine yapılabilir.
Hukuki yollar ve ihtiyati tedbir
Kiracı, kiraya verenin kira sözleşmesinden doğan borçlarını yerine getirmemesi nedeniyle sulh hukuk mahkemesinden kiralananın kullanıma elverişli hâle getirilmesini talep edebilir. Acil durumlarda, örneğin kış aylarında ısınmanın kesilmesi veya evde küçük çocuk ya da hasta bulunması hâlinde, mahkemeden ihtiyati tedbir kararı istenebilir. Tedbir kararıyla kiraya verenin hizmetlerin yeniden sağlanmasına engel olmaması ve kiracının kullanımına müdahale etmemesi sağlanabilir.
Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Ancak ihtiyati tedbir talepleri, arabuluculuk şartına tabi değildir ve doğrudan mahkemeye yapılabilir. Bu nedenle acil durumlarda kiracı, önce tedbir talebinde bulunup ardından arabuluculuk sürecini başlatabilir. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, sulh hukuk mahkemesinde dava açılır.
Kira bedelinden indirim ve tazminat
Türk Borçlar Kanunu'nun 305 ve devamı maddelerine göre kiralananda kiracının kullanımını etkileyen bir ayıp ortaya çıkarsa, kiracı kiraya verenden ayıbın giderilmesini, kira bedelinden indirim yapılmasını veya uğradığı zararın giderilmesini isteyebilir. Su, elektrik veya doğalgazın kasıtlı olarak kesilmesi, kiralananın kullanımını ciddi şekilde engellediğinden bu kapsamda değerlendirilir. Kiracı, kesintinin sürdüğü dönem için kira bedelinden indirim talep edebilir.
Kiracı ayrıca bu süre zarfında başka bir yerde konaklamak, yemek dışarıdan almak veya bozulan gıdalar nedeniyle uğradığı maddi zararları da talep edebilir. Kiraya verenin davranışlarının kiracının kişilik haklarını ihlal ettiği, onu aşağıladığı veya ailesiyle birlikte zor durumda bıraktığı hâllerde manevi tazminat da istenebilir. Zararların ispatı için faturalar, konaklama belgeleri ve tanık beyanları saklanmalıdır.
Kiracının sözleşmeyi feshetme hakkı
Kiraya verenin temel hizmetleri kesmesi gibi ağır bir sözleşmeye aykırılık, kiracıya kira sözleşmesini feshetme hakkı da verebilir. Türk Borçlar Kanunu'nun 306. maddesine göre kiralanandaki ayıp, kiralananın kullanılmasını imkânsız kılıyor veya önemli ölçüde azaltıyorsa ve kiraya veren uygun bir süre içinde ayıbı gidermezse, kiracı sözleşmeyi feshedebilir. Bu durumda kiracı, kira süresi dolmadan evden çıkarak yeni bir konuta taşınabilir ve kiraya verenden tazminat talep edebilir.
Fesih hakkının kullanılması için kiracının, kiraya verene yazılı bildirimde bulunarak sorunun giderilmesi için uygun bir süre vermesi gerekir. Bildirimin noter aracılığıyla yapılması, ispat kolaylığı sağlar. Kiracının bu süreçte kira bedelini ödemeye devam etmesi veya bedeli banka aracılığıyla ödemeye hazır olduğunu göstermesi, ileride kendisinin temerrüde düştüğü iddialarını önler.
Ev sahibi kilidi değiştirirse ne yapılmalı?
Bazı durumlarda kiraya veren, temel hizmetleri kesmekle yetinmeyip kiracı evde yokken kapı kilidini değiştirerek kiracının eve girişini engelleyebilir. Bu durumda kiracının derhâl kolluğu araması ve olayı tutanağa bağlatması gerekir. Kiracının kira sözleşmesine dayanarak konutun zilyedi olduğu açıktır ve zilyetliğe yapılan bu saldırıya karşı Türk Medeni Kanunu'nun zilyetliğin korunmasına ilişkin hükümlerine dayanılarak dava açılabilir. Ayrıca konut dokunulmazlığının ihlali nedeniyle suç duyurusunda bulunulabilir.
Kiracının eşyalarının kiraya veren tarafından dışarı çıkarılması, başka bir yere taşınması veya zarar görmesi hâlinde ise mala zarar verme ve güveni kötüye kullanma gibi suçlar da gündeme gelebilir. Kiracının, eşyalarının listesini çıkarması, fotoğraflarını çekmesi ve zarar gören eşyaların değerini belgelemesi önemlidir. Bu belgeler, hem ceza soruşturmasında hem de tazminat davasında delil olarak kullanılır.
Kiraya verenin haklı talepleri nasıl ileri sürülmeli?
Kiraya verenin kiracıdan kira alacağı veya tahliye talebi bulunuyorsa, bu talepleri kanuni yollarla ileri sürmesi gerekir. Kira bedelinin ödenmemesi hâlinde İcra ve İflas Kanunu'nun 269. maddesine göre tahliye ihtarlı icra takibi başlatılabilir. Kiracının yazılı tahliye taahhüdü varsa, taahhüt edilen tarihten itibaren bir ay içinde icra takibi yapılabilir. İhtiyaç, yeniden inşa veya on yıllık uzama süresinin dolması gibi sebeplerde ise arabuluculuk sonrası tahliye davası açılır.
Bu yolların kullanılması, kiraya vereni de olası cezai ve hukuki sorumluluktan korur. Kendiliğinden hak alma girişimleri, kiraya verenin haklı olduğu durumlarda bile onu kiracı karşısında haksız duruma düşürür ve tazminat ödemek zorunda bırakabilir. Ayrıca bu davranışlar, ileride açılacak tahliye davasında kiraya verenin samimiyetine ilişkin olumsuz bir izlenim yaratabilir.
Faturaların ödenmemesi ve aboneliğin kapanması
Bazı durumlarda kesinti, kiraya verenin kasıtlı davranışından değil, abonelik kiraya veren adına kayıtlıyken faturaların ödenmemesinden kaynaklanabilir. Kira sözleşmesinde faturaların kiracı tarafından ödeneceği kararlaştırılmış olsa bile, abonelik kiraya veren adına kayıtlıysa dağıtım şirketi borcu kiraya verenden talep eder. Kiracının bu durumda faturaları düzenli ödediğini gösteren belgeleri saklaması ve mümkünse aboneliği kendi adına devralması önerilir.
Önceki kiracıdan kalan borçlar nedeniyle aboneliğin açılmaması hâlinde ise yeni kiracı, bu borçlardan sorumlu değildir. Dağıtım şirketleri, eski abonenin borcunu yeni aboneden talep edemez. Kiracı, kira sözleşmesi ve kimlik belgesiyle başvurarak kendi adına yeni abonelik açtırabilir. Bu konuda sorun yaşanması hâlinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na veya tüketici hakem heyetine başvurulabilir.
Kiracının dikkat etmesi gerekenler
Kiraya verenin hukuka aykırı davranışları karşısında kiracının da kendi yükümlülüklerini yerine getirmeye devam etmesi önemlidir. Kira bedelinin düzenli olarak ve banka aracılığıyla ödenmesi, kiracının sözleşmeye bağlılığını gösterir. Kiraya verenin kira bedelini kabul etmemesi hâlinde, kira bedeli notere veya bankaya tevdi edilebilir. Bu sayede kiracının temerrüde düştüğü iddiasının önüne geçilir.
Kiracının, kiraya verenle yaşadığı tüm yazışmaları ve olayları kayıt altına alması, hukuki sürecin sağlıklı yürütülmesini sağlar. Kira hukukunda deneyimli bir avukat, kiracının haklarını korumak için ihtiyati tedbir, suç duyurusu, tazminat ve gerektiğinde fesih yollarının birlikte değerlendirilmesine yardımcı olur.

Sık sorulan sorular
Ev sahibi suyu elektriği kesebilir mi?
Hayır. Kiraya veren kiralananı kullanıma elverişli bulundurmak zorundadır; kesinti hukuka aykırıdır.
Kiracı aboneliği kendi adına açtırabilir mi?
Evet. Kira sözleşmesiyle dağıtım şirketine başvurarak abonelik açtırabilir.
Ev sahibinin bu davranışı suç mu?
Koşullara göre huzur bozma, zorlama, konut dokunulmazlığını ihlal veya mala zarar verme suçları oluşabilir.
Kira ödemezsem ev sahibi kesinti yapabilir mi?
Hayır. Ev sahibi alacak için icra veya dava yoluna başvurmalıdır.
Kesinti nedeniyle tazminat alınabilir mi?
Evet. Kiracı maddi ve manevi zararları ile kira bedelinde indirim talep edebilir.
Kesinti nedeniyle sözleşmeyi feshedebilir miyim?
Kullanımı imkânsız kılan aykırılık uygun süre verilmesine rağmen giderilmezse kiracı sözleşmeyi feshedebilir.
Ev sahibi kilidi değiştirirse ne yapmalıyım?
Derhâl kolluğu arayıp tutanak tutturun; konut dokunulmazlığının ihlali nedeniyle suç duyurusunda bulunabilir ve zilyetlik davası açabilirsiniz.
Ev sahibi kirayı kabul etmezse ne yapmalıyım?
Kira bedelini notere veya bankaya tevdi ederek temerrüde düşmeyi önleyebilirsiniz.
Önceki kiracının borcu nedeniyle abonelik açılmıyorsa?
Yeni kiracı eski abonenin borcundan sorumlu değildir; kendi adına abonelik açtırabilir.
İhtiyati tedbir için arabuluculuk gerekir mi?
Hayır. İhtiyati tedbir talebi doğrudan mahkemeye yapılabilir.
Ev sahibi eşyalarımı dışarı çıkarırsa ne olur?
Konut dokunulmazlığı, mala zarar verme gibi suçlar oluşabilir; zararlar için tazminat istenebilir.
Kesinti nedeniyle otelde kaldım, masrafı isteyebilir miyim?
Evet. Kesinti nedeniyle yapılan zorunlu masraflar tazminat olarak talep edilebilir.
Huzur bozma suçunun cezası nedir?
TCK 123’e göre üç aydan iki yıla kadar hapis cezasıdır.
Kesintiyi nasıl belgeleyebilirim?
Kolluk tutanağı, fotoğraf ve video, dağıtım şirketi kayıtları ve tanık beyanlarıyla belgeleyebilirsiniz.
Kira uyuşmazlığında hangi mahkeme görevlidir?
Kira ilişkisinden doğan davalarda sulh hukuk mahkemesi görevlidir.
Konut dokunulmazlığı ihlali şikâyete bağlı mı?
Evet. Şikâyet süresi failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı aydır.
Ev sahibi alacağı için ne yapmalı?
Kira alacağı için tahliye ihtarlı icra takibi başlatmalı veya arabuluculuk sonrası dava açmalıdır.
İlgili konular ve resmî kaynak
İlgili yayınlar: Kiracıyı evden çıkarma yolları · Kira sözleşmesi yaparken dikkat edilmesi gerekenler · Ev sahibi evi satarsa kiracı çıkar mı · Mala zarar verme suçu
Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098) · Türk Ceza Kanunu (5237)
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş veya sonuç taahhüdü değildir. Somut dosyanızda süreler ve deliller belgelerinizle birlikte değerlendirilmelidir.
Konunuzla ilgili belgelerinizi değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
