Tek Satıcılık ve Distribütörlükte TTK 122/5: Tekel Hakkı, Müşteri Devri ve Stokların Geri Alınması

Bir bakışta hukuki sonuç

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi

Tek satıcı veya distribütör, sözleşme sona erdi diye otomatik portföy ödemesi ya da elde kalan bütün stokların geri alınmasını isteyemez. TTK 122/5, hakkaniyete aykırı düşmedikçe denkleştirme hükümlerini tek satıcılık ve benzeri tekel hakkı veren sürekli borç ilişkilerine uygular.

Süre

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi için uygulanacak süre kuralı: TTK 122/5 kapsamında denkleştirme istemi, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmelidir. Denkleştirme isteminden sözleşme sona ermeden önce feragat geçersizdir. Sona erme günü; fesih bildirimi, sözleşmedeki ihbar süresi ve fiilî ilişkinin bitişi belgelerle belirlenir.

Görevli merci

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi bakımından görevli merci: TTK 122/5 denkleştirme, stok bedeli ve distribütörlük sözleşmesine dayalı ticari talepler asliye ticaret mahkemesinde görülür. Tahkim veya yabancı mahkeme kaydı varsa geçerliliği, kapsamı ve uygulanacak hukuk ayrıca incelenir.

İlk işlem

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi için ilk işlem: İlişkinin acente mi, kendi adına satış yapan distribütör mü olduğunu belirleyin.

İnceleme kapsamı: tek satıcılık ve distribütörlükte TTK 122/5 tekel hakkı müşteri devri ve stok geri alımı.

Mevzuat kontrol tarihi: 6 Eylül 2026. Sorumlu avukat: Av. Emirhan Keskin.

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi: kısa ve kesin hukuki cevap

Denkleştirme, sağlayıcıda kalan müşteri değerine yönelir; fesih tazminatı sözleşmeye aykırılıktan doğan zararı, stok geri alımı ise eldeki ürünlerin mülkiyeti ve sözleşme sonrası tasfiyesini konu alır. Tek satıcı kendi adına ve hesabına satış yapar; acente müvekkil adına aracılık veya sözleşme yapar. Salt bayilik etiketi, asgari alım taahhüdü veya fiilî yoğunluk TTK 122/5'teki tekel hakkını tek başına kanıtlamaz.

Bölge veya müşteri münhasırlığı, distribütörün oluşturduğu müşteri portföyünün sağlayıcıya fiilen devri, fesih sonrası devam eden önemli menfaat ve kaybedilen net dağıtım kazancı doğrulanır ve TTK 122/3'teki ret hâllerinden biri yoksa kanuni tavan içinde hakkaniyete uygun denkleştirme hesaplanır. Elde kalan stoklar ancak açık geri alım maddesi, sağlayıcının kusurlu feshi/yeniden satış engeli veya somut başka hukuki dayanak varsa ayrı bedel ya da zarar kalemi olabilir. Satılabilir stokların tamamı portföy tazminatına eklenerek otomatik istenemez.

Kontrol noktası	Hukuki ölçüt	İspat kaynağı
Tek satıcılık veya tekel hakkı	Dağıtıcının belirli bölge, müşteri veya ürün grubunda korunan münhasır konumu sözleşme ve fiilî uygulamayla belirlenmelidir.	Sözleşme, ek protokol, bölge/müşteri listesi, sağlayıcının doğrudan satış kayıtları ve bayi ağı
Müşteri çevresinin sağlayıcıya devri	Yeni müşterinin dağıtıcı tarafından kazanıldığı ve sözleşme sonrasında sağlayıcının bu müşteriden yararlanabildiği ispatlanmalıdır.	CRM kaynak kodu, ilk temas ve sipariş tarihi, müşteri listesi teslimi, fesih sonrası sağlayıcı satışları
Kayıp, hakkaniyet ve tavan	Dağıtıcının gelecekte kaybettiği net kazanç ile sağlayıcının devam eden menfaati, TTK 122 tavanı ve hakkaniyet içinde hesaplanmalıdır.	Son beş yıllık satış, iskonto, net marj, müşteri devam oranı, yatırım ve fesih nedeni tabloları
Stokların hukuki durumu	Her ürünün mülkiyeti, bedelinin ödenip ödenmediği, yeniden satılabilirliği ve açık geri alım taahhüdü ayrı gösterilmelidir.	Stok sayımı, alış faturaları, seri/son kullanma kayıtları, iade maddesi, fesih yazısı ve sağlayıcı talimatları
Fesih nedeni ve feragat zamanı	TTK 122/3'teki ret hâlleri ile denkleştirmeden feragatin sözleşme sona ermeden önce mi sonra mı verildiği ayrı belirlenmelidir.	Fesih ihtarları, ihlal ve giderim kayıtları, sözleşme/ibraname tarihleri ve taraf yazışmaları

Hukuki dayanak ve temel kurallar

Dayanak — TTK 122/5 — tekel ilişkilerine uygulama

Denkleştirme istemi, hakkaniyete aykırı düşmedikçe tek satıcılık ile benzeri diğer tekel hakkı veren sürekli borç ilişkilerinin sona ermesi hâlinde de uygulanır. Resmî kaynak: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — güncel resmî metin.

Distribütör, ilişki adını değil fiilî tekel yapısını ve hükmün kıyasen uygulanabilirliğini ispatlar.

Dayanak — TTK 122/1-4 — koşullar, ret hâlleri, tavan ve süre

Yeni müşteri, sağlayıcının devam eden önemli menfaati, kaybedilen kazanç ve hakkaniyet birlikte aranır; ödeme son beş yılın yıllık ortalamasını aşamaz. Dağıtıcının sağlayıcıya yüklenebilen haklı sebep olmadan feshi veya sağlayıcının dağıtıcı kusuru nedeniyle haklı feshi istemi engeller. Önceden feragat geçersizdir ve hak sona ermeden itibaren bir yıl içinde ileri sürülür. Resmî kaynak: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — güncel resmî metin.

Koşullar kümülatiftir; fesih nedeni ayrıca belirlenir, önceden feragat sonuç doğurmaz ve bir yıllık süre kaçırılmamalıdır.

Dayanak — TBK 26, 27 ve 112 — stok tasfiyesi

Stok geri alımının kapsamı öncelikle geçerli sözleşme maddesine tabidir; borca aykırı kusurlu davranış kanıtlanan zararın tazminini doğurur. Resmî kaynak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — güncel resmî metin.

Ürün, miktar, fiyat, iskonto, kalite, iade lojistiği ve fesih kusuru ayrı hesaplanır.

Dayanak — 4054 sayılı Kanun ve Dikey Tebliğ

Münhasır dağıtım, yeniden satış fiyatı, rekabet etmeme ve bölge/müşteri kısıtları rekabet hukuku bakımından ayrıca değerlendirilir. Resmî kaynak: 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun — güncel resmî metin.

TTK 122/5 talebi, geçersiz veya muafiyet dışında kalan rekabet kısıtını kendiliğinden geçerli hâle getirmez.

Tamamlayıcı çerçeve: Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi bakımından Şirket uyuşmazlığında esas sözleşme, ticaret sicili, pay defteri, organ kararları, temsil kayıtları ve mali hareketler aynı tarih çizelgesinde incelenir. Ortaklık sıfatı, yöneticilik görevi ve kişisel borç birbirine karıştırılmaz.

Deliller ve ispat planı

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi dosyasında Distribütör tekel hakkını, yeni müşteri katkısını, müşteri çevresinin sağlayıcıya geçtiğini, devam eden önemli menfaati, kaybettiği net kazancı ve bir yıllık süreyi ispatlar. TTK 122/3'teki ret hâline dayanan taraf, fesih iradesini ve haklı feshi doğuran karşı taraf kusurunu somutlaştırır; önceden feragat kaydı kanuni yasağı aşamaz. Stok geri alımını isteyen taraf ayrıca sözleşmesel veya kanuni dayanağı, ürünleri ve tutarı gösterir; sağlayıcı ödeme, satılabilirlik veya menfaatin sürmediği savunmasını delillendirir.

Delil — İmzalı tek satıcılık/distribütörlük sözleşmesi ve tüm değişiklikler

İmzalı tek satıcılık/distribütörlük sözleşmesi ve tüm değişiklikler kaydı tek satıcılık veya tekel hakkı başlığına bağlanır. Kaynak, tarih, aidiyet ve bütünlük denetlenir. Dağıtıcının belirli bölge, müşteri veya ürün grubunda korunan münhasır konumu sözleşme ve fiilî uygulamayla belirlenmelidir.

Bu delilin doğrulama yöntemi: Sözleşme, ek protokol, bölge/müşteri listesi, sağlayıcının doğrudan satış kayıtları ve bayi ağı

Delil — Bölge, müşteri, kanal ve ürün münhasırlığını gösteren ekler

Bölge, müşteri, kanal ve ürün münhasırlığını gösteren ekler kaydı müşteri çevresinin sağlayıcıya devri başlığına bağlanır. Kaynak, tarih, aidiyet ve bütünlük denetlenir. Yeni müşterinin dağıtıcı tarafından kazanıldığı ve sözleşme sonrasında sağlayıcının bu müşteriden yararlanabildiği ispatlanmalıdır.

Bu delilin doğrulama yöntemi: CRM kaynak kodu, ilk temas ve sipariş tarihi, müşteri listesi teslimi, fesih sonrası sağlayıcı satışları

Delil — Sağlayıcının doğrudan satış yasağı ve istisna kayıtları

Sağlayıcının doğrudan satış yasağı ve istisna kayıtları kaydı kayıp, hakkaniyet ve tavan başlığına bağlanır. Kaynak, tarih, aidiyet ve bütünlük denetlenir. Dağıtıcının gelecekte kaybettiği net kazanç ile sağlayıcının devam eden menfaati, TTK 122 tavanı ve hakkaniyet içinde hesaplanmalıdır.

Bu delilin doğrulama yöntemi: Son beş yıllık satış, iskonto, net marj, müşteri devam oranı, yatırım ve fesih nedeni tabloları

Delil — CRM müşteri kaynağı, ilk temas ve sipariş geçmişi

CRM müşteri kaynağı, ilk temas ve sipariş geçmişi kaydı stokların hukuki durumu başlığına bağlanır. Kaynak, tarih, aidiyet ve bütünlük denetlenir. Her ürünün mülkiyeti, bedelinin ödenip ödenmediği, yeniden satılabilirliği ve açık geri alım taahhüdü ayrı gösterilmelidir.

Bu delilin doğrulama yöntemi: Stok sayımı, alış faturaları, seri/son kullanma kayıtları, iade maddesi, fesih yazısı ve sağlayıcı talimatları

Delil — Fesih öncesi ve sonrası müşterilerden sağlanan satış verisi

Fesih öncesi ve sonrası müşterilerden sağlanan satış verisi kaydı fesih nedeni ve feragat zamanı başlığına bağlanır. Kaynak, tarih, aidiyet ve bütünlük denetlenir. TTK 122/3'teki ret hâlleri ile denkleştirmeden feragatin sözleşme sona ermeden önce mi sonra mı verildiği ayrı belirlenmelidir.

Bu delilin doğrulama yöntemi: Fesih ihtarları, ihlal ve giderim kayıtları, sözleşme/ibraname tarihleri ve taraf yazışmaları

Delil — Son beş yıllık ciro, iskonto, brüt/net marj ve komisyon benzeri kazanç dökümleri

Son beş yıllık ciro, iskonto, brüt/net marj ve komisyon benzeri kazanç dökümleri kaydı tek satıcılık veya tekel hakkı başlığına bağlanır. Kaynak, tarih, aidiyet ve bütünlük denetlenir. Dağıtıcının belirli bölge, müşteri veya ürün grubunda korunan münhasır konumu sözleşme ve fiilî uygulamayla belirlenmelidir.

Bu delilin doğrulama yöntemi: Sözleşme, ek protokol, bölge/müşteri listesi, sağlayıcının doğrudan satış kayıtları ve bayi ağı

Delil — Marka, tanıtım, personel, depo ve ağ yatırımı belgeleri

Marka, tanıtım, personel, depo ve ağ yatırımı belgeleri kaydı müşteri çevresinin sağlayıcıya devri başlığına bağlanır. Kaynak, tarih, aidiyet ve bütünlük denetlenir. Yeni müşterinin dağıtıcı tarafından kazanıldığı ve sözleşme sonrasında sağlayıcının bu müşteriden yararlanabildiği ispatlanmalıdır.

Bu delilin doğrulama yöntemi: CRM kaynak kodu, ilk temas ve sipariş tarihi, müşteri listesi teslimi, fesih sonrası sağlayıcı satışları

Delil — Fesih bildirimi, teslim ve sözleşmenin fiilî bitiş kaydı

Fesih bildirimi, teslim ve sözleşmenin fiilî bitiş kaydı kaydı kayıp, hakkaniyet ve tavan başlığına bağlanır. Kaynak, tarih, aidiyet ve bütünlük denetlenir. Dağıtıcının gelecekte kaybettiği net kazanç ile sağlayıcının devam eden menfaati, TTK 122 tavanı ve hakkaniyet içinde hesaplanmalıdır.

Bu delilin doğrulama yöntemi: Son beş yıllık satış, iskonto, net marj, müşteri devam oranı, yatırım ve fesih nedeni tabloları

Süre, görev, yetki ve ön başvuru

Başvuru ve dava süresi

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi için TTK 122/5 kapsamında denkleştirme istemi, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmelidir. Denkleştirme isteminden sözleşme sona ermeden önce feragat geçersizdir. Sona erme günü; fesih bildirimi, sözleşmedeki ihbar süresi ve fiilî ilişkinin bitişi belgelerle belirlenir. Stok bedeli, geri alım, cari hesap veya kusurlu fesih tazminatı aynı bir yıllık kurala otomatik olarak tabi değildir; her talebin sözleşmesel ve kanuni muacceliyet/zamanaşımı süresi ayrıca hesaplanır. Rekabet etmeme kaydı ve fesih bildirimi için sözleşmedeki özel süreler de ayrı izlenir.

Görevli mahkeme veya merci

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi bakımından TTK 122/5 denkleştirme, stok bedeli ve distribütörlük sözleşmesine dayalı ticari talepler asliye ticaret mahkemesinde görülür. Tahkim veya yabancı mahkeme kaydı varsa geçerliliği, kapsamı ve uygulanacak hukuk ayrıca incelenir.

Yetkili yer

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi dosyasında Geçerli yetki veya tahkim şartı öncelikle kontrol edilir; yoksa davalının yerleşim yeri ve sözleşmenin ifa yeri kuralları uygulanır. Yabancı sağlayıcı, sınır ötesi dağıtım veya Türkiye'deki münhasır bölge varsa MÖHUK ve milletlerarası yetki ayrıca değerlendirilir.

Arabuluculuk veya ön başvuru

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi bakımından Denkleştirme, stok bedeli ve tazminat gibi bir miktar para talepli ticari dava açılmadan önce dava şartı arabuluculuğu tamamlanır. Salt tespit, marka kullanımının men'i veya rekabet yasağına ilişkin talepler bakımından dava şartı talep bazında ayrıca belirlenir.

Geçici koruma ve acil işlem

Müşteri verisinin silinmesi, sağlayıcıya devredilmesi veya stokların bozulması/elden çıkarılması yönünde yakın risk varsa özgün CRM verisi ve sayım için delil tespiti istenir. Muaccel ve rehinle temin edilmemiş para alacağı yaklaşık ispatlanırsa İİK 257/1; alacak henüz muaccel değilse ancak İİK 257/2'deki özel hâller çerçevesinde ihtiyati haciz değerlendirilir. Marka materyali veya sırların kullanımı için somut hakka bağlı ölçülü tedbir ayrıca istenir.

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi dosyasında korunacak hak, yakın tehlike ve istenen önlemin kapsamı aynı talepte gösterilir. Geçici koruma nihai hükmün yerine geçmez.

Adım adım başvuru ve dava planı

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi dosyasında aşağıdaki sıra, süre kaybını önlemek ve her hukuki iddiayı doğrulanabilir kayıtla eşleştirmek için uygulanır. Dosyanın niteliği gerektiriyorsa eş zamanlı koruma talepleri ayrıca yürütülür.

1. İlişkinin acente mi, kendi adına satış yapan distribütör mü olduğunu belirleyin.
2. Bölge, ürün, müşteri ve kanal bazında tekel hakkını haritalayın.
3. Başlangıç müşteri tabanı ile distribütörün kazandırdığı müşterileri ayırın.
4. Müşteri verisinin sağlayıcıya hangi yolla geçtiğini belgeleyin.
5. Fesih sonrasındaki devam eden önemli menfaati satış verisiyle ölçün.
6. Fesheden tarafı, fesih sebebini ve TTK 122/3'teki ret hâllerini belgeleyin.
7. Feragat kaydı varsa bunun sözleşme sona ermeden önce mi sonra mı verildiğini belirleyin.
8. Kaybedilen net dağıtım kazancını ve TTK 122 tavanını ayrı hesaplayın.
9. Sözleşmenin sona erme tarihini saptayıp bir yıllık son günü kaydedin.
10. Fesih günü ürün bazlı, imzalı ve fotoğraflı stok sayımı yapın.
11. Geri alım maddesi, yeniden satış engeli ve fesih kusurunu her stok kaleminde test edin.
12. Para talepleri için ticari arabuluculuğu tamamlayıp denkleştirme, fesih ve stok kalemlerini ayrı kurun.

1. İlişkinin acente mi, kendi adına satış yapan distribütör mü olduğunu belirleyin.

İlişkinin acente mi, kendi adına satış yapan distribütör mü olduğunu belirleyin. işlemi, İmzalı tek satıcılık/distribütörlük sözleşmesi ve tüm değişiklikler kaydıyla belgelenir. Bu aşamada uygulanan ölçüt şudur: Dağıtıcının belirli bölge, müşteri veya ürün grubunda korunan münhasır konumu sözleşme ve fiilî uygulamayla belirlenmelidir. Distribütör, ilişki adını değil fiilî tekel yapısını ve hükmün kıyasen uygulanabilirliğini ispatlar.

İlişkinin acente mi, kendi adına satış yapan distribütör mü olduğunu belirleyin. adımında doğrulama yöntemi: Sözleşme, ek protokol, bölge/müşteri listesi, sağlayıcının doğrudan satış kayıtları ve bayi ağı Bu kayıt tamamlanmadan sonraki aşamaya geçilmesi, görev, süre veya talep kapsamı bakımından giderilmesi güç bir hata doğurur.

2. Bölge, ürün, müşteri ve kanal bazında tekel hakkını haritalayın.

Bölge, ürün, müşteri ve kanal bazında tekel hakkını haritalayın. işlemi, Bölge, müşteri, kanal ve ürün münhasırlığını gösteren ekler kaydıyla belgelenir. Bu aşamada uygulanan ölçüt şudur: Yeni müşterinin dağıtıcı tarafından kazanıldığı ve sözleşme sonrasında sağlayıcının bu müşteriden yararlanabildiği ispatlanmalıdır. Koşullar kümülatiftir; fesih nedeni ayrıca belirlenir, önceden feragat sonuç doğurmaz ve bir yıllık süre kaçırılmamalıdır.

Bölge, ürün, müşteri ve kanal bazında tekel hakkını haritalayın. adımında doğrulama yöntemi: CRM kaynak kodu, ilk temas ve sipariş tarihi, müşteri listesi teslimi, fesih sonrası sağlayıcı satışları Bu kayıt tamamlanmadan sonraki aşamaya geçilmesi, görev, süre veya talep kapsamı bakımından giderilmesi güç bir hata doğurur.

3. Başlangıç müşteri tabanı ile distribütörün kazandırdığı müşterileri ayırın.

Başlangıç müşteri tabanı ile distribütörün kazandırdığı müşterileri ayırın. işlemi, Sağlayıcının doğrudan satış yasağı ve istisna kayıtları kaydıyla belgelenir. Bu aşamada uygulanan ölçüt şudur: Dağıtıcının gelecekte kaybettiği net kazanç ile sağlayıcının devam eden menfaati, TTK 122 tavanı ve hakkaniyet içinde hesaplanmalıdır. Ürün, miktar, fiyat, iskonto, kalite, iade lojistiği ve fesih kusuru ayrı hesaplanır.

Başlangıç müşteri tabanı ile distribütörün kazandırdığı müşterileri ayırın. adımında doğrulama yöntemi: Son beş yıllık satış, iskonto, net marj, müşteri devam oranı, yatırım ve fesih nedeni tabloları Bu kayıt tamamlanmadan sonraki aşamaya geçilmesi, görev, süre veya talep kapsamı bakımından giderilmesi güç bir hata doğurur.

4. Müşteri verisinin sağlayıcıya hangi yolla geçtiğini belgeleyin.

Müşteri verisinin sağlayıcıya hangi yolla geçtiğini belgeleyin. işlemi, CRM müşteri kaynağı, ilk temas ve sipariş geçmişi kaydıyla belgelenir. Bu aşamada uygulanan ölçüt şudur: Her ürünün mülkiyeti, bedelinin ödenip ödenmediği, yeniden satılabilirliği ve açık geri alım taahhüdü ayrı gösterilmelidir. TTK 122/5 talebi, geçersiz veya muafiyet dışında kalan rekabet kısıtını kendiliğinden geçerli hâle getirmez.

Müşteri verisinin sağlayıcıya hangi yolla geçtiğini belgeleyin. adımında doğrulama yöntemi: Stok sayımı, alış faturaları, seri/son kullanma kayıtları, iade maddesi, fesih yazısı ve sağlayıcı talimatları Bu kayıt tamamlanmadan sonraki aşamaya geçilmesi, görev, süre veya talep kapsamı bakımından giderilmesi güç bir hata doğurur.

5. Fesih sonrasındaki devam eden önemli menfaati satış verisiyle ölçün.

Fesih sonrasındaki devam eden önemli menfaati satış verisiyle ölçün. işlemi, Fesih öncesi ve sonrası müşterilerden sağlanan satış verisi kaydıyla belgelenir. Bu aşamada uygulanan ölçüt şudur: TTK 122/3'teki ret hâlleri ile denkleştirmeden feragatin sözleşme sona ermeden önce mi sonra mı verildiği ayrı belirlenmelidir. Distribütör, ilişki adını değil fiilî tekel yapısını ve hükmün kıyasen uygulanabilirliğini ispatlar.

Fesih sonrasındaki devam eden önemli menfaati satış verisiyle ölçün. adımında doğrulama yöntemi: Fesih ihtarları, ihlal ve giderim kayıtları, sözleşme/ibraname tarihleri ve taraf yazışmaları Bu kayıt tamamlanmadan sonraki aşamaya geçilmesi, görev, süre veya talep kapsamı bakımından giderilmesi güç bir hata doğurur.

6. Fesheden tarafı, fesih sebebini ve TTK 122/3'teki ret hâllerini belgeleyin.

Fesheden tarafı, fesih sebebini ve TTK 122/3'teki ret hâllerini belgeleyin. işlemi, Son beş yıllık ciro, iskonto, brüt/net marj ve komisyon benzeri kazanç dökümleri kaydıyla belgelenir. Bu aşamada uygulanan ölçüt şudur: Dağıtıcının belirli bölge, müşteri veya ürün grubunda korunan münhasır konumu sözleşme ve fiilî uygulamayla belirlenmelidir. Koşullar kümülatiftir; fesih nedeni ayrıca belirlenir, önceden feragat sonuç doğurmaz ve bir yıllık süre kaçırılmamalıdır.

Fesheden tarafı, fesih sebebini ve TTK 122/3'teki ret hâllerini belgeleyin. adımında doğrulama yöntemi: Sözleşme, ek protokol, bölge/müşteri listesi, sağlayıcının doğrudan satış kayıtları ve bayi ağı Bu kayıt tamamlanmadan sonraki aşamaya geçilmesi, görev, süre veya talep kapsamı bakımından giderilmesi güç bir hata doğurur.

Kanun yolu: İstinafa açık hukuk mahkemesi kararına karşı gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf başvurusu yapılır. Temyiz yolu karar türü ve karar tarihindeki parasal kesinlik sınırına göre ayrıca denetlenir.

Karar sonrası uygulama

Karar verildiğinde hüküm fıkrasının talebi açık biçimde içerip içermediği, tebliğ ve kanun yolu süresi, kesinleşme gereği ve uygulanacağı sicil veya kurum ayrı ayrı kontrol edilir. Bölge veya müşteri münhasırlığı, distribütörün oluşturduğu müşteri portföyünün sağlayıcıya fiilen devri, fesih sonrası devam eden önemli menfaat ve kaybedilen net dağıtım kazancı doğrulanır ve TTK 122/3'teki ret hâllerinden biri yoksa kanuni tavan içinde hakkaniyete uygun denkleştirme hesaplanır. Elde kalan stoklar ancak açık geri alım maddesi, sağlayıcının kusurlu feshi/yeniden satış engeli veya somut başka hukuki dayanak varsa ayrı bedel ya da zarar kalemi olabilir. Satılabilir stokların tamamı portföy tazminatına eklenerek otomatik istenemez.

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi bakımından ödeme, tescil, terkin, teslim veya gerekli idari işlem tamamlanmadan dosya sonuçlanmış sayılmaz. Kararın uygulanmaması yeni icra, idari başvuru veya tazminat yolunu gündeme getirir.

Tek Satıcılık ve Distribütörlükte TTK 122/5 — sık sorulan sorular

Tek Satıcılık ve Distribütörlükte TTK 122/5: kesin hukuki kural nedir?

Uygulamadaki sonuç şudur: Bölge veya müşteri münhasırlığı, distribütörün oluşturduğu müşteri portföyünün sağlayıcıya fiilen devri, fesih sonrası devam eden önemli menfaat ve kaybedilen net dağıtım kazancı doğrulanır ve TTK 122/3'teki ret hâllerinden biri yoksa kanuni tavan içinde hakkaniyete uygun denkleştirme hesaplanır.

TTK 122/5 — tekel ilişkilerine uygulama hangi sonucu doğurur?

Denkleştirme istemi, hakkaniyete aykırı düşmedikçe tek satıcılık ile benzeri diğer tekel hakkı veren sürekli borç ilişkilerinin sona ermesi hâlinde de uygulanır. Distribütör, ilişki adını değil fiilî tekel yapısını ve hükmün kıyasen uygulanabilirliğini ispatlar.

TTK 122/1-4 — koşullar, ret hâlleri, tavan ve süre uyuşmazlığı nasıl etkiler?

Yeni müşteri, sağlayıcının devam eden önemli menfaati, kaybedilen kazanç ve hakkaniyet birlikte aranır; ödeme son beş yılın yıllık ortalamasını aşamaz. Koşullar kümülatiftir; fesih nedeni ayrıca belirlenir, önceden feragat sonuç doğurmaz ve bir yıllık süre kaçırılmamalıdır.

Tek satıcılık veya tekel hakkı nasıl ispatlanır?

Dağıtıcının belirli bölge, müşteri veya ürün grubunda korunan münhasır konumu sözleşme ve fiilî uygulamayla belirlenmelidir. Sözleşme, ek protokol, bölge/müşteri listesi, sağlayıcının doğrudan satış kayıtları ve bayi ağı

Müşteri çevresinin sağlayıcıya devri eksikse ne yapılır?

Yeni müşterinin dağıtıcı tarafından kazanıldığı ve sözleşme sonrasında sağlayıcının bu müşteriden yararlanabildiği ispatlanmalıdır. CRM kaynak kodu, ilk temas ve sipariş tarihi, müşteri listesi teslimi, fesih sonrası sağlayıcı satışları

Tek Satıcılık ve Distribütörlükte TTK 122/5 için başvuru veya dava süresi nedir?

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi için süre hesabının ilk kontrolü şudur: TTK 122/5 kapsamında denkleştirme istemi, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmelidir. Denkleştirme isteminden sözleşme sona ermeden önce feragat geçersizdir. Sona erme günü; fesih bildirimi, sözleşmedeki ihbar süresi ve fiilî ilişkinin bitişi belgelerle belirlenir. Tebliğ ve son gün kaydı dosyada ayrıca saklanır.

Tek Satıcılık ve Distribütörlükte TTK 122/5 bakımından görevli ve yetkili merci hangisidir?

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi uyuşmazlığında TTK 122/5 denkleştirme, stok bedeli ve distribütörlük sözleşmesine dayalı ticari talepler asliye ticaret mahkemesinde görülür. Tahkim veya yabancı mahkeme kaydı varsa geçerliliği, kapsamı ve uygulanacak hukuk ayrıca incelenir. Geçerli yetki veya tahkim şartı öncelikle kontrol edilir; yoksa davalının yerleşim yeri ve sözleşmenin ifa yeri kuralları uygulanır. Yabancı sağlayıcı, sınır ötesi dağıtım veya Türkiye'deki münhasır bölge varsa MÖHUK ve milletlerarası yetki ayrıca değerlendirilir.

Tek Satıcılık ve Distribütörlükte TTK 122/5 dosyasında ön başvuru veya arabuluculuk gerekir mi?

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi bakımından dava şartı denetimi şöyledir: Denkleştirme, stok bedeli ve tazminat gibi bir miktar para talepli ticari dava açılmadan önce dava şartı arabuluculuğu tamamlanır. Salt tespit, marka kullanımının men'i veya rekabet yasağına ilişkin talepler bakımından dava şartı talep bazında ayrıca belirlenir. Başvuru belgesi gerekiyorsa dava dilekçesine eklenir.

Tek Satıcılık ve Distribütörlükte TTK 122/5 için hangi geçici koruma istenir?

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi için acil koruma talebi somut riskle sınırlandırılır: Müşteri verisinin silinmesi, sağlayıcıya devredilmesi veya stokların bozulması/elden çıkarılması yönünde yakın risk varsa özgün CRM verisi ve sayım için delil tespiti istenir.

Tek Satıcılık ve Distribütörlükte TTK 122/5 kararına karşı hangi kanun yolu kullanılır?

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi hakkında verilen kararın tebliğinden sonra uygulanacak yol şudur: İstinafa açık hukuk mahkemesi kararına karşı gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf başvurusu yapılır. Temyiz yolu karar türü ve karar tarihindeki parasal kesinlik sınırına göre ayrıca denetlenir.

İlgili yayınlar

• Acentenin Komisyon Hakkı: Doğum, Muacceliyet, Tahsil ve Sözleşme Sonrası İşlemler
• Ortağın Şirkete Verdiği Borcun Geri Alınması: Ortaklar Cari Hesabı Nasıl İspatlanır?
• Anonim Şirket Yönetim Kurulu Üyesinin TTK 553 Sorumluluğu: Şirket ve Alacaklı Davaları
• Ticaret Hukuku Yayınları
• İcra Hukuku Yayınları
• Avukat Emirhan Keskin
• Hukuki Yayınlar
• İletişim

Resmî kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — güncel resmî metin
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — güncel resmî metin
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — güncel resmî metin
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu — güncel resmî metin
• 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun — güncel resmî metin
• Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği — Rekabet Kurumu

Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi hakkındaki bu yayın genel hukuki bilgilendirme amacı taşır; sonuç garantisi vermez. Somut dosyada güncel mevzuat, tebliğ tarihi, deliller ve tarafların statüsü ayrıca incelenir.

{"@context":"https://schema.org","@type":"FAQPage","mainEntity":[{"@type":"Question","name":"Tek Satıcılık ve Distribütörlükte TTK 122/5: kesin hukuki kural nedir?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Uygulamadaki sonuç şudur: Bölge veya müşteri münhasırlığı, distribütörün oluşturduğu müşteri portföyünün sağlayıcıya fiilen devri, fesih sonrası devam eden önemli menfaat ve kaybedilen net dağıtım kazancı doğrulanır ve TTK 122/3'teki ret hâllerinden biri yoksa kanuni tavan içinde hakkaniyete uygun denkleştirme hesaplanır."}},{"@type":"Question","name":"TTK 122/5 — tekel ilişkilerine uygulama hangi sonucu doğurur?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Denkleştirme istemi, hakkaniyete aykırı düşmedikçe tek satıcılık ile benzeri diğer tekel hakkı veren sürekli borç ilişkilerinin sona ermesi hâlinde de uygulanır. Distribütör, ilişki adını değil fiilî tekel yapısını ve hükmün kıyasen uygulanabilirliğini ispatlar."}},{"@type":"Question","name":"TTK 122/1-4 — koşullar, ret hâlleri, tavan ve süre uyuşmazlığı nasıl etkiler?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Yeni müşteri, sağlayıcının devam eden önemli menfaati, kaybedilen kazanç ve hakkaniyet birlikte aranır; ödeme son beş yılın yıllık ortalamasını aşamaz. Koşullar kümülatiftir; fesih nedeni ayrıca belirlenir, önceden feragat sonuç doğurmaz ve bir yıllık süre kaçırılmamalıdır."}},{"@type":"Question","name":"Tek satıcılık veya tekel hakkı nasıl ispatlanır?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Dağıtıcının belirli bölge, müşteri veya ürün grubunda korunan münhasır konumu sözleşme ve fiilî uygulamayla belirlenmelidir. Sözleşme, ek protokol, bölge/müşteri listesi, sağlayıcının doğrudan satış kayıtları ve bayi ağı"}},{"@type":"Question","name":"Müşteri çevresinin sağlayıcıya devri eksikse ne yapılır?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Yeni müşterinin dağıtıcı tarafından kazanıldığı ve sözleşme sonrasında sağlayıcının bu müşteriden yararlanabildiği ispatlanmalıdır. CRM kaynak kodu, ilk temas ve sipariş tarihi, müşteri listesi teslimi, fesih sonrası sağlayıcı satışları"}},{"@type":"Question","name":"Tek Satıcılık ve Distribütörlükte TTK 122/5 için başvuru veya dava süresi nedir?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi için süre hesabının ilk kontrolü şudur: TTK 122/5 kapsamında denkleştirme istemi, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmelidir. Denkleştirme isteminden sözleşme sona ermeden önce feragat geçersizdir. Sona erme günü; fesih bildirimi, sözleşmedeki ihbar süresi ve fiilî ilişkinin bitişi belgelerle belirlenir. Tebliğ ve son gün kaydı dosyada ayrıca saklanır."}},{"@type":"Question","name":"Tek Satıcılık ve Distribütörlükte TTK 122/5 bakımından görevli ve yetkili merci hangisidir?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi uyuşmazlığında TTK 122/5 denkleştirme, stok bedeli ve distribütörlük sözleşmesine dayalı ticari talepler asliye ticaret mahkemesinde görülür. Tahkim veya yabancı mahkeme kaydı varsa geçerliliği, kapsamı ve uygulanacak hukuk ayrıca incelenir. Geçerli yetki veya tahkim şartı öncelikle kontrol edilir; yoksa davalının yerleşim yeri ve sözleşmenin ifa yeri kuralları uygulanır. Yabancı sağlayıcı, sınır ötesi dağıtım veya Türkiye'deki münhasır bölge varsa MÖHUK ve milletlerarası yetki ayrıca değerlendirilir."}},{"@type":"Question","name":"Tek Satıcılık ve Distribütörlükte TTK 122/5 dosyasında ön başvuru veya arabuluculuk gerekir mi?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi bakımından dava şartı denetimi şöyledir: Denkleştirme, stok bedeli ve tazminat gibi bir miktar para talepli ticari dava açılmadan önce dava şartı arabuluculuğu tamamlanır. Salt tespit, marka kullanımının men'i veya rekabet yasağına ilişkin talepler bakımından dava şartı talep bazında ayrıca belirlenir. Başvuru belgesi gerekiyorsa dava dilekçesine eklenir."}},{"@type":"Question","name":"Tek Satıcılık ve Distribütörlükte TTK 122/5 için hangi geçici koruma istenir?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi için acil koruma talebi somut riskle sınırlandırılır: Müşteri verisinin silinmesi, sağlayıcıya devredilmesi veya stokların bozulması/elden çıkarılması yönünde yakın risk varsa özgün CRM verisi ve sayım için delil tespiti istenir."}},{"@type":"Question","name":"Tek Satıcılık ve Distribütörlükte TTK 122/5 kararına karşı hangi kanun yolu kullanılır?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Tek Satıcılıkta TTK 122/5 ve Stok İadesi hakkında verilen kararın tebliğinden sonra uygulanacak yol şudur: İstinafa açık hukuk mahkemesi kararına karşı gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf başvurusu yapılır. Temyiz yolu karar türü ve karar tarihindeki parasal kesinlik sınırına göre ayrıca denetlenir."}}]}