Tadilat İçin Götürü Fiyat Verildi: Usta Sonradan Ek Para İsteyebilir mi?

Tadilat için götürü bedel kararlaştırılmışsa yüklenici kural olarak işi o bedelle tamamlamakla yükümlüdür. İşin beklenenden fazla emek veya masraf gerektirmesi tek başına fiyat artırma hakkı vermez. Bununla birlikte sonradan verilen ek işler ve kanunun olağanüstü koşullar için öngördüğü uyarlama imkânı ayrı değerlendirilir.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Götürü bedel hangi işi kapsar: Önce sabit fiyatın kapsamı belirlenmelidir.
• Sonradan ek iş istenirse: Ev sahibinin sözleşmeye sonradan yeni oda, farklı tesisat hattı veya ilave dolap eklemesi, başlangıç kapsamının dışında bir iş oluşturabilir.
• Malzeme pahalandıysa fiyat değişir mi: Olağan maliyet artışı ile TBK 480’deki özel uyarlama koşulları ayrılmalıdır.
• Gizli tesisat sorunu ve zorunlu işler: Duvar açıldığında çürük tesisat görülmesi gibi durumlarda, ortaya çıkan işin başlangıç taahhüdü içinde olup olmadığı belirlenmelidir.
• Ek fatura geldiğinde hangi kayıtlar karşılaştırılır: Başlangıç teklifi, kabul mesajı, ek siparişler, malzeme faturaları ve yapılan ödemeler bir tabloda toplanabilir.

Götürü bedel hangi işi kapsar?

Önce sabit fiyatın kapsamı belirlenmelidir. “Banyonun tamamı” ifadesi; tesisat, seramik, dolap ve vitrifiye seçimleri açıklanmamışsa yeni tartışmalar yaratabilir. Teklif, ölçüler, malzeme markaları ve iş takvimi birlikte okunur. Fiyatın yalnız işçilik için mi, malzeme dahil mi verildiği önemlidir.

TBK 480’deki götürü bedel kuralı, kararlaştırılan eser bakımından uygulanır. Yüklenicinin kendi hesabında hata yapması veya olağan işçilik giderini düşük öngörmesi genel olarak müşteriye tek taraflı ek fatura çıkarılmasını haklı kılmaz. Aynı şekilde iş beklenenden daha az emekle bitmişse iş sahibi sırf bu nedenle bedeli kendiliğinden azaltamaz.

Sonradan ek iş istenirse

Ev sahibinin sözleşmeye sonradan yeni oda, farklı tesisat hattı veya ilave dolap eklemesi, başlangıç kapsamının dışında bir iş oluşturabilir. Ek işin gerçekten sipariş edilip edilmediği, ücretsiz dahil edilip edilmediği ve bedeli incelenir. Başlangıçtaki sabit fiyat, sınırsız yeni iş isteme yetkisi vermez.

Ek iş konuşmaları mümkün olduğunca yazılı olmalıdır. İşin adı, ölçüsü, malzemesi, bedeli ve süreye etkisi belirtilir. “Bunu da aradan çıkaralım” gibi cümleler sonradan farklı yorumlanabilir. Fotoğraflar işin varlığını gösterebilir; ancak fiyatın kabulünü her durumda kanıtlamaz. Ustanın kendi tercihiyle yaptığı değişiklik de otomatik ücret hakkı doğurmaz.

Malzeme pahalandıysa fiyat değişir mi?

Olağan maliyet artışı ile TBK 480’deki özel uyarlama koşulları ayrılmalıdır. Başlangıçta öngörülemeyen veya öngörülebilip taraflarca göz önünde tutulmayan durumların işi belirlenen bedelle yapmayı engellemesi ya da son derece güçleştirmesi hâlinde yargısal uyarlama gündeme gelebilir. Her fiyat artışı bu eşiği sağlamaz.

Uyarlamanın mümkün olmaması veya karşı taraftan beklenememesi durumunda kanunun dönme ya da feshe ilişkin koşulları değerlendirilir. Bu düzenleme yükleniciye istediği yeni tutarı tek taraflı dayatma hakkı olarak okunmamalıdır. Olayın öngörülebilirliği, artışın etkisi ve tarafların risk dağılımı somut belgelerle incelenir.

Gizli tesisat sorunu ve zorunlu işler

Duvar açıldığında çürük tesisat görülmesi gibi durumlarda, ortaya çıkan işin başlangıç taahhüdü içinde olup olmadığı belirlenmelidir. Yapının durumu, keşif imkânı, teklif kapsamı ve verilen bilgiler önemlidir. Bir işin teknik olarak gerekli olması, bedel ve bilgilendirme konularının otomatik çözüldüğü anlamına gelmez.

Yüklenicinin iş sahibini bilgilendirmesi, seçenekleri ve maliyeti açıklaması uyuşmazlığı azaltır. Acil zarar tehlikesinde alınan önlemler ayrıca değerlendirilir. Mümkünse sorun kapatılmadan fotoğraf ve teknik kayıt alınmalıdır. Sonradan “mecbur kaldık” açıklamasının hangi somut duruma dayandığı gösterilebilmelidir.

Ek fatura geldiğinde hangi kayıtlar karşılaştırılır?

Başlangıç teklifi, kabul mesajı, ek siparişler, malzeme faturaları ve yapılan ödemeler bir tabloda toplanabilir. Aynı işin hem götürü bedel içinde hem ek kalemde istenip istenmediği kontrol edilir. Bedel anlaşmazlığı sürerken teslim, ayıp bildirimi ve varsa işin durdurulması konuları ayrıca takip edilmelidir.

Tarafların vardığı yeni anlaşma önceki sözleşmeyi hangi ölçüde değiştirdiğini açıkça göstermelidir. Yalnız bir avans ödemesi yapılması, bütün tartışmalı ek tutarların kabul edildiği şeklinde yorumlanmamalıdır. Ödeme açıklaması ve çekince kayıtları somut olaya göre önem taşıyabilir. Uyuşmazlıkta talep, genel şikâyet yerine kalem bazında gerekçelendirilmelidir.

Teklifteki toplam tutarın vergi dahil olup olmadığı ve ödeme takvimi de kontrol edilmelidir. Sabit fiyat tartışmasının bir bölümünün yalnız bu açıklamanın eksikliğinden kaynaklanması mümkündür; hesap aynı esas üzerinden karşılaştırılmalıdır.

Sık sorulan sorular

Usta zarar ettiğini söylüyor; ek ödeme zorunlu mu?

Tek başına zarar ettiğini söylemesi yeterli değildir. Götürü bedel, ek iş ve özel uyarlama koşulları ayrı ayrı değerlendirilir.

Daha pahalı malzeme seçersem fark çıkar mı?

Sonradan değiştirilen malzeme ve bunun fiyat etkisi anlaşmaya bağlıdır. Başlangıç kapsamı, yeni seçim ve tarafların kabulü incelenmelidir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

İlgili hukuk rehberleri

• Sözleşmeye Aykırılık Nedeniyle Tazminat
• Ayıplı Hizmet Nedeniyle Bedel İadesi ve Tazminat

Hukuki dayanaklar

• Türk Borçlar Kanunu: m.470–472,480–482