Vekil İşi Yaparken Kendi Zararını Vekâlet Verenden İsteyebilir mi?

Bir işi vekâletle yürütürken vekilin kendi malvarlığında zarar oluşmuşsa, bu zararın vekâlet verenden istenmesi mümkün olabilir. Türk Borçlar Kanunu’nun 510. maddesinin ikinci fıkrası, vekâletin ifası sebebiyle vekilin uğradığı zararı düzenler. Ancak vekâlet veren, kusuru bulunmadığını ispat ederek bu sorumluluktan kurtulabilir. Dolayısıyla her iş kazası, eşya hasarı veya ekonomik kayıp doğrudan işi verenin borcu sayılmaz.

Önce ilişki ve zararın sahibi belirlenir

Buradaki vekil, mutlaka avukat veya noter vekâletnamesi bulunan kişi demek değildir. Başkasının işini onun hesabına yürütmeyi üstlenen kişiyle kurulan genel vekâlet ilişkisi söz konusu olabilir. İşçilik, eser, taşıma veya başka özel sözleşme kurulmuşsa kendi hükümleri ayrıca incelenir. Belgenin üzerinde yalnız “vekil” yazması ilişkinin türünü kesinleştirmez.

Talep edilen zarar, vekilin kendi uğradığı kayıp olmalıdır. Vekâlet verene ait malın hasarlanması ve vekilin bundan sorumluluğu farklı bir sorudur. Üçüncü kişiye verilen zararın kimin tarafından ödeneceği de ayrıca değerlendirilir. Talep hazırlanmadan önce hangi kişinin hangi varlığında azalma meydana geldiği açıklanmalıdır.

İşin yürütülmesiyle bağlantı aranır

510. madde, vekâletin ifası sebebiyle doğan zararı esas alır. Görevin devam ettiği tarihlerde herhangi bir kayıp yaşanması yeterli değildir. Zararın üstlenilen işi yapma süreciyle bağlantısı kurulmalıdır. Vekilin kişisel amaçla yaptığı bağımsız faaliyet sonucu oluşan hasar, yalnız aynı güne denk geldiği için vekâlet verene yüklenemez.

Örneğin belirli evrakı teslim etmekle görevlendirilen kişinin kendi cihazı görev yerindeki tehlikeli koşul nedeniyle hasarlanmış olabilir. Önce cihazın orada neden bulunduğu, görev için kullanımının gerekip gerekmediği ve hasarın kaynağı araştırılır. Olayın açıklanması, vekâlet verene otomatik kusur yüklenmesi anlamına gelmez; savunma ve deliller birlikte değerlendirilir.

Vekâlet veren kusursuzluğunu gösterebilir

Kanun, vekâlet verene kusuru bulunmadığını ispat ederek sorumluluktan kurtulma imkânı tanır. Bu nedenle vekilin sadece görev belgesini sunması bütün zarar tartışmasını bitirmez. Vekâlet verenin verdiği bilgiler, yaptığı hazırlıklar, bildiği riskler ve alınabilecek önlemler olayın koşullarına göre önem taşıyabilir.

“Ben olay yerinde değildim” açıklaması ile kusursuzluğun ispatı aynı değildir. Buna karşılık zararın gerçekleşmesi de tek başına vekâlet verenin her durumda kusurlu olduğu sonucunu oluşturmaz. Tarafların hangi tehlikeyi bildiği, kimden hangi davranışın beklenebileceği ve zararın başka bir nedenden doğup doğmadığı somutlaştırılmalıdır. Vekilin kendi davranışının kayba etkisi de göz ardı edilmemelidir.

Zarar ile masraf ayrı hesaplanır

Görev için ödenen yol parası, gerekli gider veya verilen avans ile zarar tazminatı aynı kalem değildir. Gider ve avanslar 510. maddenin ilk fıkrasındaki koşullara göre incelenir. Kırılan kişisel eşyanın gerçek kaybı ise ikinci fıkranın konusu olabilir. Aynı ödeme iki ayrı başlıkla tekrar istenmemelidir.

Yeni eşyanın mağaza fiyatı her olayda zarar miktarını göstermez. Hasarlı eşyanın önceki durumu, onarım imkânı, onarım bedeli ve varsa kalan değeri belgelenmelidir. Başka kişiden veya sigortadan yapılan ödeme de hesapta açıklanır. Tartışılan tutarın nasıl bulunduğunu gösteren belgeli bir döküm, yalnız yuvarlak bir toplam yazılmasından daha denetlenebilir olur.

Hangi kayıtlar birlikte tutulmalı?

Görevin kapsamı, verilen talimatlar, olay tarihi, hasar fotoğrafları, teknik rapor ve ödeme belgeleri aynı dosyada toplanır. Varsa risk hakkında önceden yapılan uyarılar ve verilen cevaplar korunur. Bildirimde zarar ile görevin ifası arasındaki bağlantı açıkça anlatılır. Hukuki talebin doğru kurulması, vekilin bütün kayıplarını tek bir masraf hesabına eklemek yerine, sözleşme türü ve kusursuzluk savunmasıyla birlikte değerlendirmeyi gerektirir.

Bağlantılı konular

Tapu İptal ve Tescil Davasında Vekâlet Görevinin Kötüye Kullanılması; Vekâlet İşi Uygunsuz Zamanda Bırakılırsa Ne Olur?.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynak

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: TBK m. 502, 510/2. Kontrol tarihi: 2026-10-02.