Komisyoncu Kendi Çalışanlarının Maaşını Mal Sahibine Masraf Olarak Yükleyebilir mi?

Komisyoncu, kendi çalışanlarının ücretlerini sırf mal sahibinin ürünleriyle ilgilendikleri için onun hesabına gider olarak geçiremez. Türk Borçlar Kanunu’nun 538. maddesi, vekâlet verenin yararı için yapılan gider ve ödemeleri düzenlerken bu kalemi açıkça ayırır. Ardiye ve taşıma bedelleri hesaba geçirilebilse de komisyoncunun kendi çalışanlarının ücretleri geçirilemez. İstenen paranın hangi hizmete ve kişiye ait olduğu bu nedenle önemlidir.

Önce sözleşmenin türü belirlenir

Alım veya satım komisyoncusu, kendi adına fakat vekâlet verenin hesabına taşınır veya kıymetli evrak alım satımı yapmayı üstlenir. Sadece tarafları buluşturan simsar, ticari acente ve işçi olarak çalışan pazarlamacı farklı ilişkilere tabidir. “Komisyon faturası” düzenlenmesi bütün hizmetleri aynı hukuki rejime sokmaz. Malın kimin adına satıldığı ve hesabın kime verildiği incelenmelidir.

Komisyoncunun personelinin ürün sayımı, müşteri görüşmesi veya olağan satış işlemi yapması karşılığında maaş alması, mal sahibini bu personelin işvereni yapmaz. Buradaki soru, komisyoncu ile mal sahibi arasındaki masraf hesabıdır. Çalışanın kendi işvereninden ücret isteme hakkı ve iş ilişkisinin gerçek niteliği ayrı konulardır.

Kanundaki gider hakkı neyi kapsar?

538. madde, komisyoncunun vekâlet verenin yararı için yaptığı giderleri ve ödediği paraları faiziyle istemesine imkân verir. Bu nedenle komisyoncu hiçbir masraf talep edemez sonucuna varılmaz. Giderin gerçekten kimin yararı için ve hangi iş kapsamında yapıldığı gösterilmelidir. Komisyoncunun bütün işletme bütçesinin müşteriye aktarılması farklıdır.

Örneğin belirli ürün partisi için dış depoya ödenen ardiye bedeli veya taşıyıcıya yapılan ödeme belgelenebilir. Mal sahibinin ürününe ilişkin olmayan başka stokların maliyeti aynı hesaba eklenmemelidir. Birden fazla ürün sahibini ilgilendiren toplam faturada ilgili payın nasıl belirlendiği açıklanır. Tutarın belgesiz biçimde eşit bölünmesi gerçek gideri her zaman göstermeyebilir.

Personel maaşı başka isimle yazılırsa

Kendi çalışanlarının ücretine “depo işçiliği”, “satış operasyonu” veya başka bir isim verilmesi kalemin gerçek niteliğini tek başına değiştirmez. Talep personelin maaşının gider olarak aktarılmasıysa 538. maddedeki ayrım dikkate alınır. Buna karşılık dışarıdan satın alınmış bağımsız taşıma hizmetinin bedeliyle komisyoncunun kendi personeline ödediği ücret aynı değildir.

Faturanın başlığı yanında hizmetin kimin tarafından verildiği, ödeme belgesi ve sözleşme kapsamı incelenir. Bir şirketin hem komisyonculuk hem ayrı depo hizmeti sunması durumunda işlemler açıklaştırılmalıdır. Her farklı fatura otomatik ayrı sözleşme sayılmaz; fakat gerçekten bağımsız bir hizmet varsa bu da belge görülmeden yok sayılmaz. Hukuki değerlendirme yalnız etiket üzerinden yapılmamalıdır.

Komisyon ücretiyle masraf karıştırılmamalı

Satış karşılığında kararlaştırılan komisyon ücretinin hesabı ile belirli giderlerin geri alınması ayrı kalemlerdir. Çalışan ücretinin masraf olarak istenememesi, komisyoncunun hak ettiği bütün hizmet ücretinin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Ücret talebinin sözleşmeye ve uygulanacak hükümlere dayanağı ayrıca değerlendirilir.

Hesap dökümünde satış bedeli, komisyon ücreti, ardiye, taşıma ve başka ödeme ayrı satırlarda gösterilebilir. Aynı hizmet hem komisyon bedeline dahil edilip hem ayrıca masraf olarak tekrar tahsil edilmemelidir. Mal sahibinin kabul ettiği kalemle itiraz ettiği kalem ayrılırsa anlaşmazlığın kapsamı belirlenir. Toplam faturaya genel itiraz, hangi tutarın neden tartışıldığını açıklamayabilir.

İnceleme için hangi belgeler gerekir?

Komisyon sözleşmesi, ürün teslim listesi, gider faturaları, ödeme kayıtları ve hesaplaşma yazışmaları birlikte tutulur. Personel ücreti olduğu ileri sürülen tutarın kim tarafından ve hangi nedenle ödendiği sorulur. Faiz isteniyorsa uygulanacak hukuki dayanak ve dönem ayrıca belirtilmelidir; burada her olay için sabit oran verilmez. Doğru hesap, mal sahibinin yararı için yapılmış giderleri komisyoncunun kendi çalışan ücretlerinden ayırarak hazırlanır.

Bağlantılı konular

Komisyoncu Malı Belirlenen Fiyatın Altında Satarsa Ne Olur?; Komisyoncu Satması İçin Verdiğim Malı Kendi Alabilir mi?.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynak

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: TBK m. 532, 538. Kontrol tarihi: 2026-10-02.