Usta Fiyat Belirlenmeden Tadilata Başladı: İşin Bedeli Nasıl Hesaplanır?

Tadilat yapılması konusunda anlaşılmış fakat fiyat kesinleştirilmemişse, işin mutlaka ücretsiz yapıldığı söylenemez. Aynı şekilde ustanın sonradan söylediği her tutar da kendiliğinden bağlayıcı olmaz. TBK 481, bedel belirlenmemiş veya yaklaşık belirlenmiş eser sözleşmelerinde işin yapıldığı yer ve zamandaki değerini ve yüklenicinin giderlerini esas alan bir değerlendirme öngörür.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Önce hangi işin sipariş edildiği belirlenir: Boya, tesisat, dolap montajı ve seramik işinin aynı kişiye verilmesi, bunların kapsamının belirsiz bırakılabileceği anlamına gelmez.
• Yaklaşık fiyat ile götürü fiyat farklıdır: “Aşağı yukarı şu kadar tutar” açıklaması ile belirli bütün iş için kesin bedel kararlaştırılması aynı değildir.
• Rayiç ve gider incelemesi nasıl yapılır: İşin yapıldığı tarihte ve yerde benzer nitelikteki işin değeri araştırılır.
• Eksik ve ayıplı işler ücretle birlikte incelenir: Yapılmış işin miktarı ile gereği gibi yapılıp yapılmadığı ayrı sorulardır.
• Ödeme talebi geldiğinde izlenecek yol: İstenen tutar kalemlere ayrılır; yapılan işler, malzemeler ve önceki ödemelerle karşılaştırılır.

Önce hangi işin sipariş edildiği belirlenir

Boya, tesisat, dolap montajı ve seramik işinin aynı kişiye verilmesi, bunların kapsamının belirsiz bırakılabileceği anlamına gelmez. Hangi odalarda ne yapılacağı, malzemenin kimden olduğu ve söküm ya da atık taşımanın işe dahil olup olmadığı açıklığa kavuşturulmalıdır. İş kapsamı bilinmeden makul bedel de hesaplanamaz.

Mesajlar, keşif notları, çizimler ve işe başlamadan çekilen fotoğraflar bu açıdan önemlidir. Ustanın yalnız banyoyu yenilemesi istenmişken yaptığı ilave işler için ayrıca yetki veya kabul bulunup bulunmadığı incelenir. Ev sahibinin çalışmaları görmüş olması her ilave fiyatı mutlaka kabul ettiği anlamına gelmez; olayın koşulları değerlendirilir.

Yaklaşık fiyat ile götürü fiyat farklıdır

“Aşağı yukarı şu kadar tutar” açıklaması ile belirli bütün iş için kesin bedel kararlaştırılması aynı değildir. Bedelin götürü olduğu anlaşılırsa farklı hükümler uygulanır. Bu nedenle uyuşmazlıkta yalnız tek cümle seçilmemeli; teklifin tamamı, ölçüler, malzeme listesi ve sonraki değişiklikler okunmalıdır.

Yaklaşık bedelin iş sahibinin kusuru olmaksızın aşırı ölçüde aşılması hâlinde TBK 482’deki haklar gündeme gelebilir. Ancak küçük her sapma otomatik fesih sebebi değildir. Başlangıç tahminiyle gerçekleşen işin aynı kapsamda olup olmadığı ve artışın nedeni açıklanmalıdır. Sonradan eklenen işler hesapta ayrı tutulmalıdır.

Rayiç ve gider incelemesi nasıl yapılır?

İşin yapıldığı tarihte ve yerde benzer nitelikteki işin değeri araştırılır. Bugünkü farklı şehirdeki tek teklif, geçmiş işin bedelini kesinleştirmez. İşçilik miktarı, kullanılan malzemenin kalitesi ve teknik gereklilikler değerlendirilir. Mahkeme gerektiğinde bilirkişi incelemesiyle yapılan iş ve bedeli belirleyebilir.

Ustanın sunduğu fatura ve fişler önemli olmakla birlikte her masrafın bu işe ait olduğu ayrıca kontrol edilir. Başka şantiyenin malzemesi veya kullanılmadan elde kalan ürünler hesabı etkileyebilir. Ev sahibinin kendisinin aldığı malzemeyi yüklenici ikinci kez talep edemez. Avans ve ara ödemeler toplamdan düşülmelidir.

Eksik ve ayıplı işler ücretle birlikte incelenir

Yapılmış işin miktarı ile gereği gibi yapılıp yapılmadığı ayrı sorulardır. Bir alanın boyanmış olması, boyanın kararlaştırılan niteliğe uygun olduğunu tek başına göstermez. Eksik veya ayıplı iş iddiası varsa zamanında bildirim, fotoğraf, servis kaydı ve teknik tespit önem taşır. Bedel tartışması yüzünden bu bildirimler ihmal edilmemelidir.

Onarım için başka usta çağrılmadan önce mevcut durumun yeterince belgelenmesi yararlıdır. Acil su sızıntısı gibi hâllerde zararı artırmadan önlem alınırken mümkün olan kayıtlar tutulur. Sonradan her şey söküldüğünde ilk işin niteliğinin ispatı güçleşebilir. Gerektiğinde delil tespiti değerlendirilir.

Ödeme talebi geldiğinde izlenecek yol

İstenen tutar kalemlere ayrılır; yapılan işler, malzemeler ve önceki ödemelerle karşılaştırılır. Kabul edilen ve tartışılan kalemlerin açıkça ayrılması anlaşma ihtimalini de artırır. Hiç fiyat konuşulmadığı için bütün borcun reddedilmesi veya hesap görülmeden tamamının kabul edilmesi yerine somut hesap oluşturulur.

İlişki tüketici işlemi niteliğindeyse başvuru yolu ve parasal sınırlar güncel olarak incelenir. Ticari iş veya diğer eser ilişkilerinde görev ve dava şartları farklı olabilir. Ustanın hangi sıfatla çalıştığı, işi kimin sipariş ettiği ve faturanın kime kesildiği baştan belirlenmelidir.

Sık sorulan sorular

Fiyat konuşulmadıysa usta ücret isteyemez mi?

Ücretli eser ilişkisi varsa bedel kanuni ölçütlerle belirlenebilir. Fiyatın önceden kesinleştirilmemiş olması işi otomatik ücretsiz yapmaz.

Ustanın çıkardığı hesap kesin delil midir?

Tek taraflı hesap her kalemi tartışmasız hâle getirmez. İş kapsamı, rayiç, gider belgeleri, kalite ve yapılan ödemeler birlikte incelenir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

İlgili hukuk rehberleri

• Ayıplı Hizmet Nedeniyle Bedel İadesi ve Tazminat
• Hukuk Davasında Bilirkişi Raporuna İtiraz ve Ek Süre Nasıl İstenir?

Hukuki dayanaklar

• Türk Borçlar Kanunu: m.470,474–482