Tedbiri Kaldırmak İçin Teminat Tutarı Nasıl Belirlenir?

İhtiyati tedbirin teminat karşılığında değiştirilmesi veya kaldırılması isteniyorsa, gösterilecek teminatın tutarı HMK 395/2 uyarınca değişiklik ya da kaldırmanın sonucuna göre belirlenir. Teminatın türünde HMK 87 uygulanır. Hâkim tutar ve şekli kanuni çerçevede belirler; taraflar şekli sözleşmeyle kararlaştırmışsa bu anlaşma dikkate alınır. Dolayısıyla her tedbir için sabit bir yüzde veya tedbiri isteyenin önce yatırdığı tutarla otomatik eşit bir karşı teminat kuralı kurulamaz.

Hangi sonuç güvenceye alınacak?

395’in ilk fıkrası, hakkında ihtiyati tedbir kararı verilen veya tedbir uygulanmış kişinin mahkemece kabul edilecek teminatı göstermesiyle, mahkemenin durum ve koşullara göre tedbiri değiştirebilmesini veya kaldırabilmesini düzenler. Bu imkânın varlığıyla önerilecek miktarın uygunluğu farklı sorulardır. İlgili tedbirin engellediği işlem ve kaldırıldığında ortaya çıkacak etki açıklanmalıdır; sadece belirli bir para yatırmak istemek yeterli ölçüt oluşturmaz.

Örneğin bir malın devrine engel olan tedbir kaldırılacaksa, devir sonrasındaki koruma ihtiyacının nasıl karşılanacağı tartışılabilir. Yalnız kullanım sınırının daraltılması isteniyorsa sonuç farklı olabilir. Talebin kapsamı teminat hesabıyla ilişkilendirilir. Kanun tutarı değişiklik veya kaldırma sonucuna bağladığından, birbirinden farklı iki isteme aynı yuvarlak rakamı gerekçesiz önermek incelemeyi eksik bırakabilir.

Başlangıç teminatıyla aynı tutar zorunlu değildir

Tedbiri isteyenin karşı tarafın muhtemel zararları için gösterdiği teminatla, tedbirden etkilenenin kaldırma veya değiştirme amacıyla önerdiği karşı teminat aynı rolü üstlenmez. İlk karardaki miktar dosya bilgisi olarak görülebilir; fakat 395/2 onu bütün karşı teminatlar için zorunlu ve değişmez ölçü yapmaz. İki güvenceyi yalnız adları benzer diye aynı hesap kalemine çevirmemek gerekir.

Mahkemenin İhtiyati Tedbiri İşimi Durdurdu: Dava Reddedilirse Zarar İstenir mi? tedbire itirazın genel yolunu ve zamanını anlatır. Buradaki başvuru, değişiklik veya kaldırmanın etkisini başka güvenceyle karşılamaya yönelir. Tedbirin baştan hukuka aykırı olduğu iddiasıyla, uygun güvence karşılığında yeni düzenleme istemi aynı gerekçe değildir. Somut dosyada farklı talepler bulunuyorsa hangi istemin hangi nedenle ileri sürüldüğü açık tutulur.

Teminatın şekli nasıl belirlenir?

395/2, teminatın türü için 87’ye gönderme yapar. 87/1 hâkimin tutar ve şekli serbestçe belirlemesini, tarafların şekli sözleşmeyle kararlaştırmış olması hâlinde bu şekle göre teminat belirlenmesini düzenler. Bir tarafın sonradan tek başına gönderdiği “şu türü kabul edin” yazısıyla, tarafların geçerli şekil anlaşması aynı değildir. İlgili sözleşme hükmü ve kapsamı dosyaya gösterilir.

Nakit veya banka teminatı gibi bir araç öneriliyorsa mahkemenin kabul edeceği güvenceyi gerçekten sağlayıp sağlamadığı değerlendirilir. Her teminat mektubunun koşulları aynı değildir. Dosyadaki karar görülmeden herhangi bir bankacılık belgesinin mutlaka yeterli olduğu söylenemez. Miktar, geçerlilik ve hangi yükümlülüğü güvenceye aldığı hakkındaki bilgiler açık sunulmalıdır; yalnız belgenin başlığı uygunluğu kanıtlamaz.

Talep gerekçesi ve mahkeme kararı birlikte izlenir

Başvuruda tedbir kararı, uygulanma kaydı, istenen değişiklik veya kaldırma, bunun sonucu, önerilen miktarın hesabı ve şekil dayanağı gösterilir. 395/3, 394’ün üçüncü ve dördüncü fıkralarını kıyasen uygular; dilekçe, dayanak deliller ve ilgililerin dinlenmesi hakkında ilgili usul izlenir. Gösterilen teminatın kabulüyle tedbir kararının fiilen değiştirilmesi aynı kayıt olmayabilir; sonraki hüküm ve uygulama görülür.

İhtiyati Haciz Teminatla Nasıl Kaldırılır? Banka Blokesi ve Mal Haczi ihtiyati haczin teminatla kaldırılmasına ilişkin İİK yolunu açıklar. O rejimin miktar ve başvuru koşulları her ihtiyati tedbire aynen taşınmaz. Doğru karşı teminat önerisi, önce kaldırılacak veya daraltılacak korumayı tanımlar; ardından sonuçla orantılı tutarı ve kabul edilebilir şekli açıklar. Mahkemenin takdiri nedeniyle önerilen miktarın kesin kabulü veya tedbirin mutlaka kalkması garanti edilemez.

Resmî kaynaklar: İcra ve İflas Kanunu (2004)

Hukuki kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — Adalet Bakanlığı — HMK m. 395, 87; usul bakımından 394/3–4