Şirket Kurulamazsa Bankaya Yatırılan Sermaye Geri Alınır mı?

Şirket kurulamazsa sermaye iadesi, anonim şirket için açılan özel banka hesabındaki tutarlar bakımından TTK 345'te düzenlenmiştir. Kanundaki başlangıçtan itibaren üç ay içinde şirket tüzel kişilik kazanamazsa, bu durumu doğrulayan ticaret sicili müdürlüğü yazısı bankaya sunularak bedellerin sahiplerine geri verilmesi sağlanır. Kurucuların yalnız kendi aralarında vazgeçmesi, bankanın özel hesap şartlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Bankaya yatırılan para hangi hesaptadır?

Anonim şirketin nakdi sermaye ödemeleri, kurulmakta olan şirket adına açılan ve sadece şirketin kullanabileceği özel hesaba yatırılır. Bu hesap, kuruculardan birinin kişisel hesabına para gönderilmesiyle aynı değildir. Dekontta yazan unvan, banka hesabının niteliği ve yatırılan paranın hangi sermaye taahhüdüne ilişkin olduğu belirlenmelidir.

Kuruluş için bir ortağın diğerine elden para vermesi veya danışmanlık ücretini ödemesi farklı bir ilişkidir. Bu tutarların tamamı, TTK 345'teki banka iadesine otomatik dahil olmaz. İlk kontrolde özel hesaptaki sermaye, kuruluş masrafları ve kurucular arasındaki avans veya borçlar ayrı kalemler halinde gösterilmelidir.

Üç aylık süre paranın yatırıldığı gün mü başlar?

TTK 345'in ikinci fıkrası süreyi banka dekontuna bağlamaz. Başlangıç, TTK 335'in birinci fıkrasında öngörülen noter onayı veya şirket sözleşmesinin ticaret sicili müdürü yahut yardımcısı huzurunda imzalandığı tarihtir. Bankaya para farklı bir gün yatırılmış olsa da bu ayrım korunmalıdır.

Örneğin varsayımsal olarak sözleşme 8 Mayıs'ta ilgili usulle imzalanmış, nakit sermaye 20 Mayıs'ta hesaba konulmuş olsun. Kuruluşun gerçekleşmemesine dayalı üç aylık incelemede otomatik olarak 20 Mayıs esas alınmaz. Hangi kuruluş işleminin hangi gün yapıldığı belgeyle belirlenir; tarihler kurucuların mesajlaşmasındaki yaklaşık anlatımla hesaplanmaz.

Bankaya hangi belge sunulmalıdır?

Kanun, şirketin üç ay içinde tüzel kişilik kazanamadığını doğrulayan sicil müdürlüğü yazısını arar. Kurucunun tek başına hazırladığı “şirket kurulmadı” dilekçesi bu resmî doğrulamanın yerine geçmez. Sicil dosyasındaki durum ile bankanın açtığı hesap eşleştirilmeli; unvan, kuruluş başvurusu ve para sahiplerine ilişkin kayıtlar tutarlı olmalıdır.

Banka dekontları, sermaye taahhüt bilgileri, kuruluş sözleşmesi ve sicil yazısının aslı veya kabul edilen usuldeki örneği birlikte hazırlanır. Bankaya verilen evrakın teslim tarihi ve başvuru numarası saklanmalıdır. Bir kişinin başka kurucu hesabına ödeme yaptığı iddiası varsa paranın kime ait olduğu ayrıca açıklanmalıdır. Hesaptaki tutarın bütün kuruculara eşit dağıtılacağı yönünde genel bir kural çıkarılamaz; yatırılan bedeller ve hak sahipliği incelenir.

Şirket tescil edilmişse aynı iade yolu uygulanır mı?

Şirket süresinde tüzel kişilik kazanmışsa bankanın parayı kuruculara geri vermesi yerine, sicil müdürlüğünün tüzel kişiliğin kazanıldığını bildiren yazısı üzerine tutarın sadece şirkete ödenmesi söz konusudur. Şirket kurulduktan sonra bir ortağın fikrini değiştirmesi, kuruluş başarısızlığına ilişkin hükümden yararlanmasını sağlamaz.

Bu aşamada sermayenin ortağa geri verilmesi, pay devri veya şirketten ayrılma gibi ayrı işlemler gündeme gelebilir; bunların kendi koşulları vardır. sermaye borcunun ödenmemesi, sermaye taahhüdünün yerine getirilmemesiyle ilgili diğer sonuçları açıklar. Tescil edilmiş şirkette “para hâlâ bankada duruyor” denilerek kişisel tasarrufta bulunulmamalıdır.

Kuruluş giderleri ve sipariş borçları ne olur?

Bankadaki sermayenin iadesi, kurucuların dışarıya verdiği bütün taahhütleri sona erdirmez. Kuruluş sırasında imzalanan kira, yazılım veya mal alım sözleşmesinden kimin sorumlu olduğu ayrı değerlendirilir. şirket kurulmadan imzalanan sözleşmeler tescil öncesi işlemi yapanların sorumluluğunu ve şirketin sonradan kabulünün koşullarını ele alır.

İade sürecinde sadece alınacak paranın tutarını izlemek yeterli değildir. Kurucuların birbirlerine ödediği giderler, özel hesaptan ayrı duran avanslar ve iadesi istenen sermaye için üç ayrı hesap tutulabilir. Banka ret verirse gerekçenin eksik sicil yazısından mı, hak sahipliği uyuşmazlığından mı yoksa hesabın farklı niteliğinden mi kaynaklandığı yazılı olarak belirlenmelidir. Böylece yanlış kişiye veya yanlış hukuki sebebe dayalı talep hazırlanması önlenir.

Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu (6102)

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Ticaret Bakanlığı — m.335, 345 ve 355: kuruluş, özel banka hesabı, üç ay ve tescil öncesi işlemler