İş Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır? Maluliyet Oranı, Kusur, SGK Mahsubu ve Örnek (2026)

İş kazası tazminatı; kazalı işçinin sürekli iş göremezlik (maluliyet) oranı, kazadan önceki geliri, kalan çalışma süresi ve işverenin kusur oranı esas alınarak, aktüerya bilirkişisi tarafından hesaplanır. Hesaplanan tutardan Sosyal Güvenlik Kurumu’nun işçiye bağladığı gelirin peşin sermaye değeri düşülür. Maddi tazminatın yanında işçi ve yakınları için ayrıca manevi tazminat istenebilir. İş kazasından doğan tazminat davaları iş mahkemesinde görülür ve zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır.

Bu rehberde iş kazası tazminatı türlerini, hesaplamada kullanılan kalemleri, kusur ve maluliyet oranının etkisini, SGK ödemelerinin nasıl mahsup edildiğini, 12. Yargı Paketi ile faiz başlangıcında yapılan değişikliği ve basitleştirilmiş bir hesap örneğini açıklıyoruz.

İş kazası nedir?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesine göre iş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, işveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda veya işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.

İşveren, iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirmekle yükümlüdür. Bildirimin yapılmaması işverene idari para cezası uygulanmasına yol açar; ayrıca kazanın iş kazası sayılıp sayılmadığı konusunda işçinin tespit davası açmasını gerektirebilir.

İş kazası tazminatı türleri

Maddi tazminat (sürekli iş göremezlik)

İşçinin kaza nedeniyle çalışma gücünün bir kısmını veya tamamını kaybetmesi hâlinde istenen tazminattır. Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesi, bedensel zarar kalemleri arasında kazanç kaybını ve çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıpları sayar. İş kazası tazminatı hesabının merkezinde bu kalem yer alır.

Geçici iş göremezlik ve tedavi giderleri

İşçinin tedavi süresince çalışamadığı dönemdeki kazanç kaybı ile SGK tarafından karşılanmayan tedavi, ilaç, protez ve bakıcı giderleri de tazminat kapsamındadır. Bu dönemde SGK’dan alınan geçici iş göremezlik ödeneği, hesaplanan zarardan düşülür.

Destekten yoksun kalma tazminatı

İşçinin iş kazasında ölmesi hâlinde, ölenin desteğinden yoksun kalan eş, çocuklar ve gerektiğinde anne ve baba destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir. Bu tazminat, ölenin gelirinden destek alanlara düşecek paylar ve desteğin süresi dikkate alınarak hesaplanır.

Manevi tazminat

Kazada yaralanan işçi ve ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde yakınları, Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi uyarınca manevi tazminat isteyebilir. Manevi tazminatın tutarı hâkim tarafından; olayın ağırlığı, maluliyet oranı, tarafların kusuru ve ekonomik durumları dikkate alınarak hakkaniyete göre belirlenir.

İş kazası tazminatı hesabında kullanılan unsurlar

İş kazası tazminatı hesabında ilk unsur, işçinin sürekli iş göremezlik oranıdır. Bu oran, Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu raporu veya mahkemenin yaptırdığı Adli Tıp incelemesiyle belirlenir ve meslekte kazanma gücü kaybı yüzdesini gösterir. İkinci unsur, işçinin kazadan önceki gerçek geliridir. Bordrodaki ücretin gerçeği yansıtmadığı iddia ediliyorsa, emsal ücret araştırması yapılabilir.

Üçüncü unsur, işçinin kalan çalışma süresidir. Hesapta genellikle altmış yaşına kadar olan dönem aktif dönem, sonrası ise yaşam tablosuna göre belirlenen ömrün sonuna kadar pasif dönem olarak dikkate alınır. Pasif dönemde de çalışma gücü kaybının yaşam kalitesine etkisi nedeniyle asgari ücret üzerinden zarar hesaplanır. Dördüncü unsur ise işverenin ve işçinin kusur oranlarıdır.

Kusur oranı iş kazası tazminatını nasıl etkiler?

İşveren, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işçilerin sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Kaza sonrası mahkeme, iş güvenliği uzmanı bilirkişilerden oluşan bir heyetle kusur raporu alır. İşverenin kusur oranı kadar zarardan sorumlu olduğu kabul edilir. Örneğin işveren yüzde seksen, işçi yüzde yirmi kusurlu bulunmuşsa, işçinin zararının yüzde sekseni işverenden istenebilir.

İşçinin kendi kusuru, Türk Borçlar Kanunu’nun 52. maddesindeki müterafık kusur kuralı gereği tazminattan indirim sebebidir. Üçüncü bir kişinin kusuru da varsa, işçi zararının tamamını işverenden ve üçüncü kişiden müteselsilen isteyebilir. Kusur raporuna karşı, tebliğden itibaren verilen süre içinde gerekçeli itiraz edilmesi tazminat tutarını doğrudan etkiler.

SGK ödemeleri tazminattan düşülür mü?

Evet. Sosyal Güvenlik Kurumu, iş kazası sonucu sürekli iş göremezlik oranı yüzde ondan az olmayan işçiye sürekli iş göremezlik geliri bağlar. Yargıtay uygulamasına göre bu gelirin peşin sermaye değeri, işverenin kusuruna isabet eden kısmı kadar hesaplanan maddi tazminattan düşülür. Böylece işçi aynı zarar için iki kez ödeme almamış olur.

Sosyal Güvenlik Kurumu ise yaptığı ödemeler ve bağladığı gelirin peşin sermaye değeri için, 5510 sayılı Kanun’un 21. maddesi uyarınca kusurlu işverene rücu eder. Bu nedenle işveren, iş kazası nedeniyle hem işçiye tazminat hem de SGK’ya rücu alacağı ödemek durumunda kalabilir.

Basitleştirilmiş iş kazası tazminatı örneği

Aşağıdaki örnek yalnızca hesabın mantığını göstermek amacıyla basitleştirilmiştir; gerçek dosyada hesap, aktüerya bilirkişisi tarafından yaşam tabloları, gelir artışları ve iskonto oranları kullanılarak yapılır. Otuz beş yaşında, aylık net 40.000 TL kazanan bir işçinin iş kazası sonucu yüzde otuz oranında sürekli iş göremez hâle geldiğini ve işverenin yüzde seksen kusurlu bulunduğunu varsayalım.

İşçinin yıllık kazanç kaybı 40.000 × 12 × 0,30 = 144.000 TL’dir. Altmış yaşına kadar kalan yirmi beş yıllık aktif dönem için kayıp, artış ve iskonto birbirini dengelediği varsayımıyla 3.600.000 TL’dir. İşverenin yüzde seksen kusuru dikkate alındığında aktif dönem tazminatı 2.880.000 TL olur. Bu tutara pasif dönem zararı eklenir; ardından SGK’nın bağladığı gelirin işveren kusuruna düşen peşin sermaye değeri çıkarılarak işverenden istenebilecek net maddi tazminat bulunur.

Kaza sonrası delil nasıl toplanır?

İş kazası tazminatı davasının sonucu büyük ölçüde kaza anına ilişkin delillere bağlıdır. Kazadan hemen sonra tutulan olay tutanağı, kolluk veya savcılık soruşturma dosyası, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin kayıtları, işyerindeki kamera görüntüleri ve tanık beyanları mümkün olan en kısa sürede güvence altına alınmalıdır. Kamera kayıtları kısa süre içinde silinebildiği için savcılık veya mahkeme aracılığıyla delil tespiti istenmesi önemlidir.

İşverenin iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini verip vermediği, kişisel koruyucu donanım teslim edip etmediği ve risk değerlendirmesi yapıp yapmadığı da kusur oranını belirleyen temel konulardır. Bu belgelerin dosyaya getirtilmesi dava dilekçesinde açıkça istenmelidir. Kaza bir ceza soruşturmasına da konu olmuşsa, ceza dosyasındaki bilirkişi raporu hukuk mahkemesi için önemli bir delil olur.

Alt işveren ve asıl işverenin sorumluluğu

Kaza, alt işverenin (taşeronun) işçisinin başına gelmişse, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca asıl işveren de alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Bu durumda iş kazası tazminatı her iki işverenden birlikte istenebilir. Asıl işverenin işyerindeki iş güvenliği önlemlerini denetleme yükümlülüğü bulunduğundan, kusur raporunda her iki işverenin kusur oranı ayrıca belirlenir.

İşçinin kazadan sonra işten çıkarılması da ayrı bir sorun yaratır. Raporlu dönemde iş sözleşmesinin feshi, bildirim süresi ve kanuni bekleme süreleri dikkate alınmadan yapılırsa geçersiz sayılabilir. İş kazası nedeniyle çalışma gücünü yitiren işçinin kıdem ve ihbar tazminatı hakları ile iş kazası tazminatı birbirinden bağımsızdır ve birlikte talep edilebilir.

Meslek hastalığında tazminat

Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple ya da işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik hâlidir. Meslek hastalığında da tazminat hesabı iş kazasıyla aynı esaslara göre yapılır. Ancak hastalığın meslekle bağlantısının tespiti için SGK Sağlık Kurulu kararı ve gerektiğinde mahkemenin Adli Tıp incelemesi belirleyicidir.

Faiz ne zamandan işler?

12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun ile Türk Borçlar Kanunu’nda yapılan değişiklik, çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında faiz başlangıcını yeniden düzenlemiştir. Buna göre faiz, bilinen dönem zararı için haksız fiil tarihinden, bilinmeyen dönem zararı için ise karar tarihinden itibaren işler. Daha önce yapılan ödemeler de ödeme tarihine göre oransal olarak tazminattan mahsup edilir.

Bu değişiklik, özellikle uzun süren iş kazası tazminatı davalarında toplam faiz tutarını etkiler. Dava dilekçesinde faiz talebinin bu ayrıma uygun şekilde yazılması ve dava sırasında yapılan kısmi ödemelerin belgelenmesi gerekir.

İş kazası tazminatında zamanaşımı ve dava yolu

İş kazası tazminatı, iş sözleşmesine aykırılıktan kaynaklandığı için Yargıtay uygulamasında on yıllık zamanaşımına tabidir. Süre, kural olarak zararın kesin olarak öğrenildiği, yani sürekli iş göremezlik oranının kesinleştiği tarihten başlar. Ölüm hâlinde destekten yoksun kalanların tazminat talebi için de aynı esaslar gözetilir.

Dava, işyerinin bulunduğu yer veya davalının yerleşim yerindeki iş mahkemesinde açılır. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca dava şartı arabuluculuk kapsamı dışındadır. Bu nedenle doğrudan dava açılabilir. Ancak taraflar isterse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir.

İş kazası tazminatı davasında süreç nasıl ilerler?

Dava açıldıktan sonra mahkeme önce kazanın iş kazası olup olmadığını ve SGK kayıtlarını inceler. Ardından işçinin maluliyet oranı kesinleşmemişse SGK Sağlık Kurulu veya Adli Tıp Kurumu’ndan rapor alınır. Kusur raporu ve aktüerya raporu bu aşamalardan sonra alındığı için, iş kazası tazminatı davaları genellikle birkaç yıl sürebilir.

Dava sırasında işveren ile sulh görüşmesi yapılması da mümkündür. Sulh teklifinin değerlendirilmesinde aktüerya raporunda hesaplanan tutar, SGK rücu alacakları ve davanın tahmini süresi birlikte dikkate alınmalıdır. Sulh sözleşmesinde ödenecek tutarın hangi kalemleri kapsadığı ve işçinin hangi taleplerinden feragat ettiği açıkça yazılmalıdır; aksi hâlde ileride ek dava açılıp açılamayacağı tartışmalı hâle gelir.

Kazadan sonra işçinin veya yakınlarının ilk günlerde yaptığı açıklamalar, imzaladığı tutanaklar ve ibranameler davanın seyrini etkileyebilir. İşveren tarafından hazırlanan ve kazanın işçinin kendi dikkatsizliğinden kaynaklandığını kabul eden bir belgenin içeriği okunmadan imzalanmaması, şüphe duyulan hâllerde imzadan önce hukuki destek alınması önerilir.

Sık sorulan sorular

İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır?

Maluliyet oranı, kazadan önceki gelir, kalan çalışma süresi ve işverenin kusur oranı esas alınarak aktüerya bilirkişisi tarafından hesaplanır; SGK’nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri düşülür.

İş kazası tazminatında zamanaşımı ne kadar?

Yargıtay uygulamasına göre on yıldır ve kural olarak maluliyet oranının kesinleştiği tarihten başlar.

İş kazası davası için arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Hayır. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır.

İşçi de kusurluysa tazminat alabilir mi?

Evet. İşçinin kusuru oranında tazminattan indirim yapılır; işverenin kusuruna düşen kısım istenebilir.

SGK’dan gelir bağlandıysa ayrıca tazminat istenebilir mi?

Evet. SGK geliri tazminattan düşülür; kalan zarar ve manevi tazminat işverenden istenebilir.

İş kazasında manevi tazminat ne kadar?

Tutar hâkim tarafından; olayın ağırlığı, maluliyet oranı, kusur ve tarafların ekonomik durumu dikkate alınarak hakkaniyete göre belirlenir.

İlgili konular ve resmî kaynak

İlgili yayınlar: İş kazası kusur raporuna itiraz · SGK iş kazasını kabul etmezse · İş kazasında manevi tazminat ve yakınların hakkı · İşveren iş kazasını SGK’ya bildirmezse · Destekten yoksun kalma tazminatı

Resmî kaynaklar: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GSS Kanunu · 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu · 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş veya sonuç taahhüdü değildir. Somut dosyanızda süreler ve deliller belgelerinizle birlikte değerlendirilmelidir.

Konunuzla ilgili belgelerinizi değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.