Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Kimler Tarafından İstenebilir?

Destekten yoksun kalma tazminatı, ölüm nedeniyle ölen kişinin yaşamı boyunca sağlayacağı düzenli veya beklenebilir ekonomik desteği kaybeden kişilerin uğradığı bağımsız zararı karşılar. Bu hak miras payına bağlı değildir; destek ilişkisi fiilî ve ekonomik bir olgudur. Eş, çocuk ve anne-baba çoğu dosyada hak sahibi olsa da nişanlı, kardeş veya birlikte yaşayan kişi de gerçek destek ilişkisini ispatlarsa talepte bulunabilir. Hesapta ölüm tarihi, gelir, destek payları, yaşam olasılıkları, kusur ve sosyal güvenlik ödemeleri birlikte değerlendirilir.

destekten yoksun kalma tazminatı: Destekten yoksun kalma nedir?

Türk Borçlar Kanunu’nun 53. maddesi ölüm hâlinde cenaze giderlerini, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi ve çalışma gücü kaybını ve ölenin desteğinden yoksun kalanların zararını düzenler. Destekten yoksun kalma tazminatı, ölüm olmasaydı desteğin muhtemelen devam edeceği varsayımıyla gelecekteki ekonomik kaybı giderir.

“Destek” yalnızca para vermek değildir. Ev hizmeti, çocuk bakımı, tarım veya aile işletmesinde çalışma gibi ekonomik değeri olan düzenli katkılar da destek sayılabilir. Yardımın ara sıra yapılan hediye değil, yaşamın olağan akışında devam etmesi beklenen bir katkı olması gerekir.

Miras hakkından farkı

Destekten yoksun kalma hakkı ölen kişiden miras yoluyla geçen bir alacak değil, hayatta kalan kişinin doğrudan kendi malvarlığında doğan zarardır. Bu nedenle mirası reddeden kişi, gerçek destek ilişkisi varsa tazminat isteyebilir. Mirasçı olmayan biri de fiilî desteği kanıtlarsa hak sahibi olabilir.

Tereke borçları kural olarak bu bağımsız tazminattan düşülmez. Bununla birlikte ölüm nedeniyle elde edilen bazı menfaatlerin zararla ilişkisi ve denkleştirme ilkesi ayrı incelenir. Miras payı oranları, destek payı oranı olarak aynen uygulanmaz; aile ekonomisindeki gerçek paylaşım ve varsayımsal dönemler kullanılır.

Kimler talep edebilir?

Eş, çocuk ve anne-baba bakımından yaşam deneyimlerine dayalı fiilî destek karinesi kabul edilebilse de bu karine olayın özellikleriyle çürütülebilir. Birlikte yaşama, gelir paylaşımı, yaş, sağlık ve bakım ihtiyacı önemlidir. Hak sahibi olduğunu ileri süren kişinin ölüm nedeniyle ekonomik durumunun kötüleşmiş olması gerekir.

Üvey çocuk, boşanmış eş, nişanlı, kardeş, büyükanne-büyükbaba veya birlikte yaşayan partner bakımından otomatik bir kural yoktur. Düzenli ödeme, ortak bütçe, birlikte yaşam, bakım, eğitim gideri veya aile işletmesindeki emek gibi somut verilerle gerçek destek ilişkisi gösterilebilir.

Eşin talebi

Sağ kalan eş, ölen eşin aile bütçesine gelir veya ev hizmeti katkısından yoksun kalabilir. Hesapta eşlerin gelirleri, ortak yaşam giderleri, çocuk sayısı ve destek süreleri dikkate alınır. Sağ kalan eşin çalışıyor olması destek zararını otomatik olarak ortadan kaldırmaz; ölen eşin katkısı yine kaybedilmiştir.

Yeniden evlenme gerçekleşmişse veya somut yeniden evlenme olasılığı varsa hesabı etkileyebilir. Bu değerlendirme yaş, çocuk durumu ve somut sosyal koşullara dayanmalı; ayrımcı varsayımlarla yapılmamalıdır. Boşanma aşamasındaki eşlerde fiilî birliktelik, nafaka ve desteğin sürme olasılığı ayrıca incelenir.

Çocukların talebi

Çocuğun destek süresi genellikle eğitim ve ekonomik bağımsızlık yaşına kadar kabul edilir. Standart yaş varsayımı her dosyada aynen uygulanmaz; çocuğun yaşı, eğitimi, sağlık durumu ve makul öğrenim beklentisi değerlendirilir. Engelli veya sürekli bakıma ihtiyaç duyan çocuk yönünden destek süresi daha uzun olabilir.

Küçük çocuklar için dava yasal temsilci aracılığıyla açılır; menfaat çatışması varsa kayyım gerekebilir. Hesaplanan tutarın çocuğun hakkı olduğu unutulmamalı, ödeme ve kullanım usulü buna göre yürütülmelidir. Ölen ebeveynin ücret geliri olmasa bile bakım ve ev hizmeti desteği ekonomik değer taşır.

Anne ve babanın talebi

Anne ve baba, yetişkin çocuğun fiilî veya gelecekte sağlaması beklenen desteğinden yoksun kalabilir. Çocuğun ölüm tarihinde öğrenci veya düşük gelirli olması talebi otomatik dışlamaz; gelecekte çalışma ve ailesine katkı olasılığı yaşamın olağan akışı çerçevesinde değerlendirilebilir. Ancak soyut beklenti yerine aile ilişkisi ve ekonomik koşullar önemlidir.

Anne-babanın kendi gelirinin bulunması desteği bütünüyle ortadan kaldırmayabilir. Düzenli maddi katkı, birlikte yaşam, bakım ve tarımsal emek gibi olgular araştırılır. Birden fazla kardeşin katkısı, anne-babanın yaşam süresi ve ölen çocuğun kuracağı varsayımsal aile hesap paylarını etkiler.

Nişanlı, kardeş ve diğer kişiler

Nişanlı veya evlilik dışı birlikte yaşayan partner, ortak hayat ve ekonomik dayanışmayı kanıtlarsa destekten yoksun kalma isteyebilir. Sadece duygusal yakınlık maddi destek tazminatı için yeterli değildir; bu yakınlık manevi tazminat açısından farklı değerlendirilir. Ortak kira, banka transferi, birlikte yapılan harcamalar ve tanıklar önem taşır.

Kardeşler arasında da özellikle birlikte yaşam, engellilik, eğitim giderlerinin karşılanması veya aile işletmesi bağlamında destek ilişkisi olabilir. Yardımın düzenliliği, ölüm olmasaydı sürme ihtimali ve talep sahibinin ekonomik ihtiyacı somutlaştırılmalıdır.

Destek ilişkisinin ispatı

Nüfus kayıtları, ikamet belgesi, banka transferleri, kira ve fatura ödemeleri, okul giderleri, ortak işletme kayıtları, mesajlar ve tanık anlatımları kullanılabilir. Aile içindeki nakit ve hizmet desteği her zaman yazılı belgeye bağlanmadığından yaşamın olağan akışı ve sosyal-ekonomik araştırma da önemlidir.

Desteğin miktarı kadar devam süresi de kanıtlanmalıdır. Tek seferlik yüksek ödeme, sürekli destek göstermeyebilir. Aksine aynı evde yaşayan ve bütün ev işini yapan kişinin banka hareketi bulunmasa da hizmet desteği vardır. Mahkeme biçimsel para akışının ötesinde fiilî ekonomik ilişkiyi araştırır.

Ölenin gelirinin belirlenmesi

Ücretli çalışanda bordro, SGK dökümü, banka kaydı, toplu iş sözleşmesi ve emsal ücret; esnaf veya serbest meslek sahibinde vergi beyannamesi, defter, fatura ve banka hareketleri incelenir. Brüt ciro kişisel kazanç değildir. Düzenli yan haklar ve fazla çalışma gerçekliği belgeleniyorsa net gelire yansıtılabilir.

Geliri resmî kayıtlarda düşük gösterilmiş kişide meslek kuruluşundan emsal ücret sorulabilir. Çocuk, öğrenci veya ev hizmeti sunan kişinin desteği objektif varsayımlarla belirlenir. Spekülatif kariyer artışı yerine eğitim, meslek, kıdem ve bilinen ücret verileri kullanılmalıdır.

Aktüerya hesabı ve paylar

Hesap, ölenin muhtemel yaşam ve çalışma süresi ile hak sahiplerinin destek süresi kesiştirilerek yapılır. Gelirden ölenin kişisel ihtiyaç payı ayrılır; kalan kısım eş, çocuk ve diğer destek görenler arasında dönemlere göre paylaştırılır. Çocuğun destekten çıkması veya eşin destek döneminin değişmesiyle paylar yeniden dağıtılır.

Güncel yaşam tablosu, aktif-pasif dönem, gelir artışı ve iskonto yöntemi denetlenebilir biçimde gösterilmelidir. Hesap bir matematik işlemi kadar varsayım seçimidir; bilirkişinin bütün ara dönemleri ve payları açıklaması gerekir. TBK 55 uyarınca aktüerya ilkeleri kullanılmalı ve rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri indirilmemelidir.

Kusur ve yansıyan zarar

Ölen kişinin olayın oluşumundaki kusuru, destek görenlerin tazminatına yansıyabilir. Çünkü hak bağımsız olsa da zarar, ölen ile sorumlu arasındaki haksız fiilden doğar. Trafik kazasında kusur raporu, iş kazasında işveren ve çalışan kusuru veya ürün kaynaklı olayda üretici sorumluluğu ayrı uzmanlıkla belirlenir.

Hak sahibinin kendi davranışı da zararı artırmışsa müterafik kusur gündeme gelebilir. Ancak sırf ölenle akrabalık veya aynı araçta bulunmak kusur değildir. İndirim, kanıtlanan davranış ve nedensellik bağına dayanmalıdır.

SGK ödemeleri ve mahsup

Ölüm geliri, dul-yetim aylığı ve iş kazası sigorta ödemelerinin tazminattan indirimi her ödeme için ayrı incelenir. TBK 55, kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemelerinin tazminattan indirilemeyeceğini belirtir. İş kazası geliri bakımından rücu edilebilir ilk peşin sermaye değeri önem taşır.

Özel hayat sigortası, bireysel emeklilik veya kişisel birikimden doğan ödeme, zarar veren lehine otomatik denkleştirme sağlamaz. Zarar ile aynı kaynağı karşılayıp karşılamadığı, primi kimin ödediği ve rücu hakkı değerlendirilir. Mahsup hesabı kalem bazında ve gerekçeli yapılmalıdır.

Trafik kazası ve sigorta

Ölümlü trafik kazasında sürücü, işleten ve zorunlu trafik sigortacısının sorumluluğu gündeme gelebilir. Sigortacıya KTK 97 uyarınca yazılı ön başvuru yapılır; ölüm belgesi, veraset değil hak sahipliği belgeleri, gelir ve destek kayıtları, kusur evrakı eklenir. Sigortacının sorumluluğu olay tarihindeki kişi başı teminat limitiyle sınırlıdır.

Başvuru sonucuna göre Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme seçilebilir. KTK 109’daki zamanaşımı ve daha uzun ceza zamanaşımı ihtimali kontrol edilir. Ayrıntılı süreç için trafik kazası tazminatı ve sigorta tahkim başvurusu yazıları incelenebilir.

İş kazası ve işveren

Ölümlü iş kazasında SGK hakları ile işverene karşı maddi ve manevi tazminat ayrı hukuki kaynaklardır. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemleri, eğitim, denetim, ekipman ve risk değerlendirmesi araştırılır. Asıl-alt işveren, taşeron, iş ekipmanı sahibi ve üçüncü kişi birden fazla sorumlu olabilir.

İş kazası veya meslek hastalığından doğan tazminat davaları zorunlu arabuluculuğun istisnasıdır. SGK’nın bağladığı gelirin rücu edilebilir kısmı hesapta gözetilir. Bildirim ve deliller için iş kazası tazminat davası rehberi ayrıntı sunar.

Manevi tazminat ve diğer kalemler

Destekten yoksun kalma maddi bir zarar türüdür. Ölenin yakınlarının duyduğu elem için TBK 56 kapsamında manevi tazminat ayrıca istenebilir. Manevi tazminatta akrabalık tek ölçüt değildir; fiilî yakınlık, olayın ağırlığı, kusur ve tarafların durumu değerlendirilir.

Cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi gideri ve o dönemdeki kazanç kaybı da TBK 53 kapsamında talep edilebilir. Bunlar destek zararından ayrı kalemlerdir. Tereke adına istenen zararlar ile yakınların kişisel talepleri dilekçede taraf ve miktar yönünden ayrıştırılmalıdır.

Süre, görev ve başvuru

Genel haksız fiilde TBK 72 uyarınca zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde on yıl; eylem daha uzun ceza zamanaşımına tabi suçsa uzamış süre uygulanabilir. Trafik kazasında KTK 109; iş kazasında sözleşmesel zamanaşımı ve özel koşullar; kamu hizmetinde idari başvuru süreleri dikkate alınır.

Görevli mahkeme olayın kaynağına göre asliye hukuk, iş, tüketici veya idare mahkemesi olabilir. Sigorta tahkimi mahkeme dışı alternatif sunar. Ön başvuru, arabuluculuk veya idari müracaat şartı dosyaya göre tamamlanmalıdır. Genel süre açıklamaları için haksız fiil zamanaşımı ve deliller rehberi kullanılabilir.

Fiilî destek karinesinin sınırı

Eş, çocuk ve anne-baba bakımından yaşam deneyimine dayalı destek varsayımı kullanılabilir; fakat somut aile ilişkisi yine incelenir. Uzun süredir ayrı yaşayan, ekonomik bağını tamamen kesmiş veya destek alması objektif olarak beklenmeyen kişi yönünden karine çürütülebilir. Tersine akraba olmayan fakat yıllardır aynı bütçeyi paylaşan kişi gerçek destek gören olabilir. Mahkeme yalnız nüfus tablosuna değil, düzenli katkı ve devam olasılığına bakmalıdır.

Ev hizmetlerinin ekonomik değeri

Ölen kişi ücretli çalışmasa bile yemek, temizlik, çocuk veya yaşlı bakımı, alışveriş ve aile işletmesindeki emekle destek sağlayabilir. Bu hizmetler ölümden sonra başka aile ferdinin ek emeğiyle veya dışarıdan ücretle karşılanır. Hesapta hangi hizmetin, kime, ne kadar süre verileceği belirlenmelidir. Tüm ev işlerini yirmi dört saat profesyonel bakım gibi değerlendirmek aşırı; hiçbir ekonomik değer tanımamak ise eksik olur.

Yetişkin çocuğun anne-babaya desteği

Çocuğun ölüm tarihinde henüz gelirinin bulunmaması gelecekte anne-babasına destek olmayacağı anlamına gelmez. Eğitim, meslek, aile yapısı, birlikte yaşam ve yöresel koşullar objektif olarak değerlendirilir. Bununla birlikte sadece “her çocuk anne-babasına bakar” varsayımıyla yüksek gelir ve uzun süre kabul edilmemelidir. Anne-babanın yaşı, geliri, sağlık ve diğer çocukların katkısı destek paylarını etkiler.

Eşin yeniden evlenme olasılığı

Sağ kalan eşin fiilen yeniden evlenmesi destek süresini etkileyebilir. Henüz evlenmemiş eş bakımından olasılık hesabı yaş, çocuk, sosyal durum ve somut ilişki gibi objektif olgulara dayanmalıdır. Cinsiyete dayalı kalıp ve ayrımcı varsayımlardan kaçınılır. Yeni evliliğin yeni bir ekonomik destek sağlayıp sağlamadığı da araştırılır; yalnız nikâh tarihiyle bütün zarar otomatik sıfırlanmaz.

Ölenin gelecekte kuracağı aile

Bekâr ölen kişinin ileride evlenip çocuk sahibi olma olasılığı destek paylarının dönemsel hesabını etkileyebilir. Bu varsayım kesin bir yaşam planı gibi uygulanmamalı; yaş ve yaşam deneyimi verileriyle ihtiyatlı kurulmalıdır. Varsayımsal eş ve çocuk payı eklendiğinde anne-babanın destek payı azalabilir. Bilirkişi hangi yaşta hangi pay değişikliğini yaptığına raporda yer vermelidir.

Gelir artışı ve terfi beklentisi

Ölenin bilinen terfi kararı, toplu sözleşme zammı, tamamlanmak üzere olan meslek eğitimi veya düzenli kariyer çizgisi gelecekteki gelire yansıyabilir. Soyut “çok başarılıydı, mutlaka yüksek kazanacaktı” beyanı yeterli değildir. İşveren yazısı, diploma, sınav sonucu, geçmiş gelir artışı ve emsal meslek ücretleri kullanılabilir. İşletme sahibi için ciro değil, kişisel emeğe düşen sürdürülebilir net kazanç esas alınır.

Destek paylarının dönemlere göre değişimi

Ölenin gelirinden önce kendi kişisel yaşam payı ayrılır. Eş, çocuk ve anne-babanın payları aynı dönemdeki destek gören sayısına göre belirlenir. Çocuk eğitimini tamamlayınca onun payı diğer hak sahiplerine yansıyabilir. Her hak sahibinin destek bitişi ve yaşam olasılığı farklıdır. Tek bir sabit yüzdeyi bütün yıllara uygulayan rapor, aile yapısındaki dönemsel değişimi yansıtmayabilir.

Miras ve sigorta ödemelerinin denkleştirilmesi

Miras yoluyla edinilen malvarlığı, destekten yoksun kalma zararından farklı kaynağa dayanır ve otomatik indirilmez. Hayat sigortası veya bireysel emeklilik ödemesi de prim ve sözleşme niteliğine göre değerlendirilir. SGK ölüm geliri bakımından rücu edilebilirlik önemlidir. Her ödeme için “hangi zararı karşılıyor, rücu hakkı var mı, primi kim ödedi?” soruları ayrı cevaplanmadan toplu mahsup yapılmamalıdır.

Birden fazla sorumlu ve poliçe limiti

Ölümlü trafik veya iş kazasında sürücü, işleten, işveren, sigortacı ve üçüncü kişi aynı zarardan farklı temellerle sorumlu olabilir. Müteselsil sorumluluk zarar görene tahsil kolaylığı sağlar, fakat toplam zarardan fazla tahsil hakkı vermez. Sigortacının kişi başı limiti olay tarihine göre belirlenir; limit üstü bölüm gerçek kişilere veya işverene yöneltilebilir. Önceki ödemeler tüm davalılara açıklanmalıdır.

Ölüm hemen gerçekleşmemişse kalemler

Kişi kazadan sonra tedavi görüp daha sonra ölmüşse ölüm öncesi tedavi gideri, çalışma gücü kaybı ve bakım gideri tereke yönünden doğabilir. Ölümden sonra hak sahiplerinin destek zararı ve manevi talebi başlar. Aynı dönem ve gider iki kez hesaplanmamalıdır. Ölümün ilk olayla nedenselliği tıbbî raporla kurulmalı; araya giren hastalık veya ikinci olay varsa etkisi ayrıştırılmalıdır.

Çocuk adına açılan davada temsil

Küçük çocuğun hakkı yasal temsilci aracılığıyla ileri sürülür. Aynı olayda temsilcinin kendi talebi veya kusuru çocukla menfaat çatışması yaratıyorsa kayyım gerekebilir. Çocuğa ait tazminat velinin kişisel parası değildir; ödeme ve kullanım bakımından koruyucu mahkeme hükümleri gündeme gelebilir. Sulh veya feragat işlemleri için özel izin gerekip gerekmediği işlem öncesinde kontrol edilmelidir.

Hesap raporuna itiraz yöntemi

İtirazda yalnız toplam tutarın düşük olduğu söylenmemeli; gelir, yaşam tablosu, destek başlangıç-bitiş yaşı, paylar, kusur ve mahsup hatası satır bazında gösterilmelidir. Hak sahiplerinin yaş ve ilişki bilgileri yanlışsa nüfus ve eğitim belgeleri eklenir. Raporun aynı ödemeyi iki kez düşmesi veya rücu edilemeyen geliri mahsup etmesi TBK 55 yönünden açıkça eleştirilmelidir.

Sıkça sorulan sorular

1. Destekten yoksun kalma tazminatı miras mıdır?

Hayır. Hak sahibinin kendi malvarlığında ölüm nedeniyle doğan bağımsız zarardır.

2. Mirası reddeden eş tazminat isteyebilir mi?

Gerçek destek ilişkisi varsa mirası reddetmek bu bağımsız talebi kural olarak ortadan kaldırmaz.

3. Kimler hak sahibi olabilir?

Eş, çocuk ve anne-baba başta olmak üzere fiilî ve devamlı desteği kanıtlayan herkes talepte bulunabilir.

4. Nişanlı talep edebilir mi?

Ortak yaşam planı ve gerçek ekonomik desteği somut delillerle gösterirse talep mümkün olabilir.

5. Kardeş tazminat alabilir mi?

Sırf kardeşlik yetmez; düzenli ekonomik veya hizmet desteği ve devam olasılığı kanıtlanmalıdır.

6. Çalışan eş destekten yoksun kalır mı?

Evet. Kendi gelirinin bulunması, ölen eşin bütçe ve hizmet katkısının kaybını ortadan kaldırmaz.

7. Çocuk kaç yaşına kadar destek alır?

Eğitim, sağlık ve ekonomik bağımsızlık ihtimaline göre belirlenir; her çocuk için tek sabit yaş yoktur.

8. Anne-babanın geliri varsa talep reddedilir mi?

Otomatik olarak reddedilmez. Ölen çocuğun gerçek veya beklenen katkısı ayrıca değerlendirilir.

9. Ev hanımının ölümü destek zararı doğurur mu?

Evet. Ev işi ve bakım hizmetlerinin ekonomik değeri hesaplanabilir.

10. Gelir nasıl ispatlanır?

Bordro, SGK, banka, vergi kaydı, meslek kuruluşu emsali ve tanık gibi deliller birlikte kullanılabilir.

11. Ölen kusurluysa tazminat alınamaz mı?

Kusur oranı tazminatı azaltabilir; tamamen kusurlu olma ve sorumluluk yapısı ayrıca incelenir.

12. SGK ölüm aylığı tazminattan düşer mi?

Ödemenin rücu edilebilirliği ve aynı zararı karşılayıp karşılamadığına göre belirlenir; otomatik düşüm yapılmaz.

13. Hayat sigortası ödemesi düşülür mü?

Çoğunlukla kaynağı ve prim ilişkisi nedeniyle farklı değerlendirilir; poliçe ve denkleştirme kuralları incelenmelidir.

14. Manevi tazminat da istenir mi?

Evet. Yakınların ölüm nedeniyle yaşadığı kişisel acı, maddi destek zararından ayrı talep edilir.

15. Cenaze giderini kim isteyebilir?

Gideri yapan kişi veya tereke ilişkisine göre hak sahibi, ödeme belgesiyle talepte bulunabilir.

16. Sigortaya başvuru zorunlu mudur?

Trafik sigortacısına dava veya tahkimden önce yazılı başvuru gerekir.

17. Tahkimde destek tazminatı istenir mi?

Poliçe teminatı ve başvuru şartları çerçevesinde Sigorta Tahkim Komisyonuna taşınabilir.

18. Zamanaşımı kaç yıldır?

Olay türüne göre değişir; trafik, iş kazası, haksız fiil ve idari hizmette ayrı hükümler vardır.

19. Tazminat nasıl hesaplanır?

Gelir, destek payları, destek süreleri, yaşam tablosu, kusur ve mahsuplar aktüerya hesabında birleştirilir.

20. Hesaplama programı kesin sonuç verir mi?

Hayır. Program ancak girilen varsayımlar kadar doğrudur; hak sahipliği, gerçek gelir ve hukukî indirimler uzman değerlendirmesi gerektirir.

Başvuru öncesi son kontrol

Talep sahipleri ve ölenle ilişkileri tek tabloda gösterilmeli; nüfus kayıtları, birlikte yaşam, eğitim ve düzenli katkı delilleri eklenmelidir. Ölenin net geliri cirodan ayrılmalı, bilinen yan haklar belgelenmeli ve varsayımsal terfi somut temele dayanmalıdır. Her hak sahibinin destek başlangıcı-bitişi, pay değişiklikleri, yeniden evlenme veya eğitim olasılığı açıklanmalıdır.

SGK, hayat sigortası, miras ve önceki ödemeler otomatik mahsup edilmeden kaynak ve rücu yönünden sınıflandırılmalıdır. Kusur raporu ile aktüerya raporundaki oranlar eşleşmeli; cenaze, ölüm öncesi tedavi, destek zararı ve manevi tazminat farklı kalemler olarak yazılmalıdır. Sigortacıya ön başvuru, arabuluculuk, görevli mahkeme ve zamanaşımı olay türüne göre kontrol edilmelidir.

Çocuk veya menfaat çatışması bulunan kişi varsa temsil ve kayyım sorunu dava öncesinde çözülmelidir. Sulh ya da ibrada her hak sahibinin kendi alacağı ve saklı tutulan bölüm açıkça belirtilmelidir.

Dosya özeti: Destek tazminatı hesabı yalnız akrabalık ve bir maaş çarpımı değildir. Mahkemenin denetleyebileceği dosyada destek olgusu, net gelir, aile payları, her hak sahibinin süreleri, yaşam tablosu, kusur ve rücu edilebilir ödemeler aynı veri setinde görünür. Değişen aile dönemleri ayrı satırlarda hesaplanır. Bu yapı, özellikle eş ve çocuk paylarının yanlış sabitlenmesini, SGK gelirinin bütünüyle mahsup edilmesini veya mirasın destek zararıyla karıştırılmasını önler. Talep sahiplerinin her biri kendi zarar ve delilini açıkça göstermelidir.

Hesap raporu teslim alındığında her hak sahibinin adı, doğum tarihi, destek süresi ve payı sonuç tablosuyla karşılaştırılmalıdır. Ölenin kişisel payı ile aile payları yüzde yüzü aşmamalı; bir çocuk destekten çıktığında boşalan payın hangi kişilere dağıtıldığı görünmelidir. İşlemiş dönem gerçek gelirle, gelecek dönem kabul edilen aktüerya yöntemiyle hesaplanmalı ve karar tarihine yakın güncelleme yapılmalıdır.

Resmî kaynaklar ve değerlendirme

Temel dayanak Türk Borçlar Kanununun 53 ve 55. maddeleridir. Trafik uyuşmazlıklarında Karayolları Trafik Kanunu, iş kazasında 5510 sayılı Kanun ve güncel içtihat için Yargıtay Karar Arama kullanılabilir.

Destek tazminatı tek seferde mi ödenir?

Mahkeme veya tahkim kararı çoğunlukla gelecekteki desteğin bugünkü peşin değerini toplu tutar olarak belirler. Dönemsel gelir bağlanması sosyal güvenlik hukukunda farklıdır. Peşin değer hesabında gelecek artış ve iskonto aktüerya yöntemiyle dengelenir. Karar sonrası ödeme, faiz ve icra koşulları hükümdeki borçluya göre yürütülür.

Boşanmış eş destekten yoksun kalabilir mi?

Boşanmış eşin sırf eski evlilik nedeniyle otomatik hakkı yoktur. Düzenli nafaka, fiilî ekonomik destek veya devam etmesi beklenen başka katkı bulunuyorsa somut ilişki değerlendirilebilir. Nafakanın süresi, yeniden evlenme ve mahkeme kararı önemlidir. Manevi yakınlık ile maddi destek ilişkisi birbirinden ayrılmalıdır.

Ölen kişi emekliyse destek hesabı yapılır mı?

Evet. Emekli aylığı ve varsa çalışmaya devam ettiği gerçek gelir üzerinden destek katkısı belirlenebilir. Emeklilik ölümle tamamen sona eriyorsa kayıp, sağ kalanlara bağlanan aylık ve rücu kurallarıyla birlikte incelenir. Yaş nedeniyle destek süresi yaşam tablosuna göre daha kısa olabilir; hak otomatik kalkmaz.

Destek görenin sonradan gelir elde etmesi zararı bitirir mi?

Hak sahibinin kendi gelirinin artması, ölenin kaybedilen katkısını her durumda ortadan kaldırmaz. Ancak destek ihtiyacı ve fiilî aile ekonomisi değerlendirilirken önemli olabilir. Hesap, ölüm tarihinde makul olarak öngörülebilen koşullara göre yapılır; sonradan gerçekleşen kesin olgular yargılama sürüyorsa dikkate alınabilir.

Evlatlık veya üvey çocuk talep edebilir mi?

Evlatlık hukuken çocuk sıfatıyla değerlendirilir. Üvey çocukta ise biyolojik bağdan çok ölenin düzenli bakım ve ekonomik katkısı araştırılır. Aynı evde yaşama, okul gideri, sağlık ve günlük bakım desteği delil olabilir. Mirasçılık bulunmaması, fiilî destek kanıtlanırsa talebi otomatik engellemez.

Destekten yoksun kalma alacağı devredilebilir mi?

Hak, doğduktan sonra malvarlığı alacağı niteliği taşıyabilir; devir, haciz ve mirasla geçiş konuları TBK ile icra hükümlerine göre incelenir. Manevi tazminatın devri farklı sınırlamalara tabidir. Sulh, alacak devri veya tahsil yetkisi verilecekse hangi dosya ve tutarın kapsandığı açıkça yazılmalıdır.

Son gözden geçirme: 27 Ağustos 2026. Hazırlayan: Av. Emirhan KESKİN. Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; aktüerya hesabı veya somut hukukî görüş yerine geçmez, sonuç garantisi içermez. Hak sahipliği, kusur, gelir ve süre belgelerle incelenmelidir. Dosyanızı görüşmek için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)