Bedensel Zarar ve Sürekli İş Göremezlik Tazminatı

Bedensel zarar ve sürekli iş göremezlik tazminatı, trafik kazası, iş kazası, doktor hatası veya başka bir haksız fiil sonucunda kişinin çalışma gücünün kalıcı biçimde azalması hâlinde gündeme gelir. Tazminat yalnızca sağlık kurulu raporundaki oranla hesaplanmaz. Kişinin yaşı, gerçek geliri, yaptığı iş, kusur, olayla illiyet, iyileşme süresi, sosyal güvenlik ödemeleri ve aktüerya yöntemi birlikte değerlendirilir. Doğru rapor türü ile doğru hesap dönemi belirlenmediğinde ciddi hak kaybı veya mükerrer talep riski oluşabilir.

Sürekli iş göremezlik nedir?

Sürekli iş göremezlik, bedensel veya ruhsal bütünlükteki kalıcı bozulmanın kişinin kazanç elde etme kapasitesini geleceğe dönük azaltmasıdır. Tazminat hukukunda amaç, olay olmasaydı kişinin sahip olacağı ekonomik durum ile olaydan sonraki muhtemel durum arasındaki farkı gidermektir. “Maluliyet oranı” bu hesabın önemli girdisidir, fakat tek başına tazminat miktarı değildir.

Aynı tıbbî oran, masa başında çalışan biriyle fiziksel güç gerektiren meslekte çalışan biri üzerinde farklı ekonomik etki yaratabilir. Kişi çalışmaya devam ediyor veya aynı ücreti alıyor olsa bile efor kaybı ve çalışma gücü azalması nedeniyle zarar doğabilir. Somut mesleğin gereklilikleri ve kaybın günlük yaşama yansıması açıklanmalıdır.

Geçici ve sürekli zarar ayrımı

Geçici iş göremezlik, tedavi ve iyileşme döneminde kişinin tamamen veya kısmen çalışamamasından doğan kayıptır. Sürekli iş göremezlik ise sağlık durumunun stabil hâle gelmesinden sonra kalan kalıcı fonksiyon kaybına ilişkindir. İki dönem ayrı hesaplanır; iyileşme süresi ile kalıcı zarar başlangıcı üst üste bindirilmemelidir.

Evde bakım, refakat, tedaviye gidiş, protez ve rehabilitasyon giderleri iş göremezlikten farklı zarar kalemleridir. Dilekçede her kalemin hukuki temeli, dönemi ve belgesi gösterilmelidir. Geçici dönem için raporlu gün sayısı yeterli olmayabilir; kişinin fiilen çalışamadığı süre ve hekim değerlendirmesi birlikte incelenir.

Hukukî dayanak

Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesi bedensel zararları; tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılması olarak sayar. TBK 55, bedensel zarar ve destekten yoksun kalma hesaplarının aktüerya ilkelerine göre yapılmasını ve kısmen ya da tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemelerinin indirilemeyeceğini düzenler.

Zararın kaynağına göre Karayolları Trafik Kanunu, İş Kanunu, 5510 sayılı Kanun, sigorta mevzuatı veya tüketici/idare hukuku da uygulanabilir. Genel hüküm tek başına yeterli olmayabilir. Sorumlular, poliçe limiti, görevli mahkeme ve başvuru şartı olay türüne göre değişir.

Maluliyet ve engellilik raporu

Engelli sağlık kurulu raporu, sosyal güvenlik çalışma gücü kaybı raporu ve tazminat hesabında kullanılacak maluliyet raporu aynı amaçla düzenlenmez. Bir hastanenin verdiği engellilik oranı hukuk davasında doğrudan meslekte kazanma gücü kaybı olarak kabul edilmeyebilir. Raporun yetkili kurumdan, doğru mevzuata ve olay tarihine göre alınması gerekir.

Rapor; teşhisleri, muayene bulgularını, tedavinin tamamlanıp tamamlanmadığını, kalıcılığı, oran hesabını ve önceki hastalıkların etkisini gerekçeli açıklamalıdır. İlgisiz branşların bulunmadığı kurul, eksik tetkik veya oranların nasıl birleştirildiğini göstermeyen rapor itiraza elverişlidir. Ruhsal zarar iddiasında yeterli takip süresi ve uzman değerlendirmesi özellikle önemlidir.

Uygulanacak yönetmelik

Hangi maluliyet cetvelinin uygulanacağı olay tarihine, zarar türüne ve özel kanuna göre değişebilir. Trafik kazalarında farklı tarihlerde yürürlükte bulunan yönetmelikler ve Anayasa Mahkemesi kararları uygulamayı etkilemiştir. İş kazalarında meslekte kazanma gücü, diğer haksız fiillerde erişkin engellilik veya çalışma gücü düzenlemeleri gündeme gelebilir.

Rapor yalnızca güncel yönetmeliğe göre hazırlandı diye otomatik doğru sayılmaz; olay tarihinde uygulanması gereken mevzuat belirlenmelidir. Değişiklik tarihleri, geçiş hükümleri ve Yargıtay içtihadı kontrol edilmeden seçilen oran hesabın tamamını sakatlayabilir. Rapora itirazda alternatif oran söylemek yerine neden yanlış cetvel kullanıldığı açıklanmalıdır.

Meslek ve fonksiyon kaybı

Tıbbî fonksiyon kaybı ile ekonomik meslek kaybı aynı değildir. Parmak hareketindeki sınırlılık bir müzisyeni, cerrahı veya marangozu masa başı çalışana göre daha ağır etkileyebilir. Yaş, eğitim, yeniden meslek edinme olanağı ve iş piyasasındaki gerçek koşullar ekonomik geleceğin sarsılması yönünden değerlendirilir.

Ev hizmetlerini yürüten ve düzenli ücret geliri bulunmayan kişi de bedensel zarar görebilir. Ev işi ve bakım faaliyetleri ekonomik değer taşır. Çocuklarda veya henüz çalışma hayatına başlamamış kişilerde varsayımsal gelir belirlenirken aile beklentisi tek başına değil, yaş, eğitim ve objektif olasılıklar kullanılır.

Gelirin belirlenmesi

Ücretli çalışanın bordrosu, SGK prime esas kazancı, banka ödemesi, toplu iş sözleşmesi ve emsal ücret araştırması kullanılabilir. Bordro gerçeği yansıtmıyorsa işin niteliği, kıdem, tanık ve meslek kuruluşu verileriyle gerçek ücret araştırılır. Net gelirin hangi unsurları içerdiği ve vergi-sosyal kesintiler tutarlı ele alınmalıdır.

Esnaf ve serbest meslek sahibinde vergi beyannamesi, fatura, defter, banka kaydı, gider ve işletmenin kişisel emeğe bağımlılığı incelenir. Ciro doğrudan kişisel kazanç değildir; işletme giderleri düşülmelidir. Gelir kanıtlanamıyorsa asgari ücret veya objektif emsal veri kullanılabilir. Gelecekteki artışın keyfî değil, bilinen kariyer ve ücret eğilimine dayanması gerekir.

Aktüerya hesabının unsurları

Hesap geçmiş dönem, işlemiş gelecek dönem ve işleyecek gelecek dönem olarak kurulabilir. Yaşam ve çalışma süresi, aktif-pasif dönem, net gelir, maluliyet oranı, kusur, artırım-iskonto yöntemi ve güncel yaşam tablosu önemli parametrelerdir. Yargıtay uygulamasında kullanılan yöntem zaman içinde değişebildiğinden hesap tarihindeki içtihat izlenmelidir.

Basitçe aylık gelir × oran × kalan yıl çarpımı doğru sonuç vermez. Gelecek gelirin bugünkü değeri, yaşam olasılığı ve dönemsel gelir değişimi aktüerya tekniğiyle hesaplanır. Bilirkişi raporu kullanılan tabloyu, artış ve iskonto varsayımını, bütün ara işlemleri denetlenebilir biçimde göstermelidir.

Kusur ve müterafik kusur

Zarar görenin veya sorumluların kusuru tazminata etki eder. Trafik kazasında kemer takmama, motosiklette kask kullanmama veya tedaviyi haklı sebep olmadan reddetme zararın artmasına katkı sağladıysa müterafik kusur indirimi tartışılabilir. İndirim otomatik değil, davranışla artan zarar arasındaki nedenselliğe dayanmalıdır.

Birden fazla sorumlu varsa kusur dağılımı ve müteselsil sorumluluk incelenir. Sigortacı, işleten, sürücü, işveren veya sağlık kuruluşunun sorumluluk temelleri farklı olabilir. Sigortacının poliçe limiti ve teminat dışı hâlleri, zarar verenin limit üstü sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

SGK ödemeleri ve mahsup

SGK’nın geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli gelir veya başka ödemelerinin tazminattan indirilip indirilmeyeceği “rücu edilebilirlik” ölçütüne göre belirlenir. TBK 55 gereği kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri zarardan veya tazminattan indirilemez. Aynı zararın iki kez karşılanması da engellenir.

Mahkeme SGK’dan gelir bağlama kararı, ilk peşin sermaye değeri ve rücu bilgisi istemelidir. Brüt toplam ödeme ile mahsup yapmak hatalı olabilir. İş kazasında SGK’nın işverene rücu davası ile çalışanın tazminat davası bağlantılı olsa da tarafları ve kapsamı farklıdır.

Tedavi, bakım ve ekonomik gelecek

Tedavi gideri yalnızca hastane faturası değildir. İlaç, fizik tedavi, protez, yardımcı cihaz, yol, özel beslenme, gelecekteki ameliyat ve sürekli bakım giderleri tıbbî gereklilik ve makul miktarla istenebilir. SGK’nın karşılamadığı gerçek ve zorunlu giderler belge veya uzman hesabıyla gösterilir.

Bakıcı gideri için mutlaka profesyonel bakıcıya fiilen ücret ödenmiş olması aranmayabilir; aile bireyinin sağladığı bakımın ekonomik değeri bulunabilir. Bakımın günlük süresi ve ömür boyu gerekip gerekmediği sağlık raporunda açıklanmalıdır. Ekonomik geleceğin sarsılması, maluliyet hesabıyla karşılanmayan terfi, iş bulma veya meslekte ilerleme kaybını somutlaştırmayı gerektirir.

Trafik kazasında başvuru

Trafik kazasında zorunlu mali sorumluluk sigortacısına KTK 97 uyarınca dava veya tahkimden önce yazılı başvuru yapılır. Başvuruya kaza tutanağı, kusur belgeleri, sağlık raporu, gelir kanıtı, epikriz ve banka bilgisi eklenir. Eksik veya yanlış raporla erken yapılan başvuru, tazminat hesabını güçleştirebilir; buna karşılık zamanaşımı da gözden kaçırılmamalıdır.

Sigortacının cevabı veya kanuni sürede cevap vermemesi sonrasında Sigorta Tahkim Komisyonu ya da görevli mahkeme yolu değerlendirilebilir. Poliçe limiti olay tarihine göre belirlenir. Ayrıntılar için trafik kazası tazminat süreci ve sigorta tahkim başvurusu rehberleri incelenebilir.

İş kazasında talep

İş kazasında SGK bildirimi, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, kusur raporu ve sosyal güvenlik gelirleri birlikte değerlendirilir. İşverenin gözetme borcuna aykırılığı varsa maddi ve manevi tazminat istenebilir. İş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi-manevi tazminat davaları zorunlu arabuluculuk istisnasındadır.

SGK’nın iş kazası kabulü hukuk hâkimini kusur ve tazminat miktarında bütünüyle bağlamaz, fakat olayın sigorta hukuku statüsü bakımından önemlidir. Asıl işveren-alt işveren, ekipman üreticisi ve üçüncü kişinin sorumluluğu ayrıca incelenebilir. İş kazası tazminat davası rehberi bildirimden davaya ayrıntılı yol haritası sunar.

Deliller ve uzman raporları

Olay tutanağı, kolluk veya müfettiş kaydı, tedavi dosyası, görüntüler, ameliyat notları, sağlık kurulu raporu, SGK hizmet dökümü, gelir belgeleri ve tanık anlatımları toplanmalıdır. Fotoğraf ve video hem olay oluşunu hem kalıcı izin günlük yaşama etkisini gösterebilir. Dijital kayıtların aslı korunmalıdır.

Genellikle kusur, maluliyet ve aktüerya için farklı uzmanlıklar gerekir. Kusur bilirkişisi tıbbî oran belirlememeli; doktor da hukukî kusur yüzdesiyle yetinmemelidir. Raporlar arasındaki veri akışı açık olmalı: önce kalıcı durum, sonra olayla illiyet ve kusur, ardından hesap yapılmalıdır.

Zamanaşımı ve dava yolu

Genel haksız fiilde zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, fiilden itibaren on yıl; suç oluşturan eylemde daha uzun ceza zamanaşımı gündeme gelebilir. Trafik kazasında KTK 109’un özel iki ve on yıllık süreleri ile uzamış ceza süresi; iş kazasında sözleşmesel on yıllık zamanaşımı içtihadı; idari sağlık hizmetinde özel başvuru süreleri ayrı ayrı kontrol edilir.

Zararın gelişen nitelikte olması, maluliyetin daha sonra kesinleşmesi ve aynı olayda farklı sorumlular bulunması başlangıcı etkileyebilir. Sigortacıya başvuru, arabuluculuk veya ceza soruşturmasının süre üzerindeki etkisi mevzuata göre hesaplanmalıdır. Genel açıklama için haksız fiil zamanaşımı ve deliller yazısı yararlıdır.

Dosya kontrol listesi

Kaza veya olay tarihi, sorumlular, tedavi kronolojisi, iyileşme tarihi, kalıcı şikâyetler, meslek, gelir ve sosyal güvenlik ödemeleri tek tabloda toplanmalıdır. Raporun yetkili kuruldan doğru yönetmeliğe göre alındığı, bütün sekelleri değerlendirdiği ve olayla illiyet kurduğu kontrol edilmelidir.

Talep kalemleri geçici kazanç, sürekli kayıp, giderler, bakım, ekonomik gelecek ve manevi zarar olarak ayrılmalı; her biri delille eşleştirilmelidir. Ön başvuru, arabuluculuk veya idari başvuru şartı varsa tamamlanmalı; süre takvimi dosyanın başında çıkarılmalıdır.

Birden fazla sekelin oranlanması

Kazada ortopedik, nörolojik ve psikiyatrik birden fazla kalıcı zarar bulunabilir. Oranlar basitçe toplanmaz; uygulanacak cetvelin birleştirme yöntemi kullanılır. Aynı fonksiyon kaybının iki branşta mükerrer değerlendirilmemesi gerekir. Kurul her teşhisin objektif bulgusunu, oran maddesini ve birleşim hesabını göstermelidir. Raporda yalnız toplam oran yazılması, hangi sekellerin olayla bağlantılı olduğunu ve önceki hastalık payını denetlemeyi güçleştirir.

İyileşme süresinin belirlenmesi

Geçici iş göremezlik süresi yalnız hastanede yatış veya raporlu gün değildir. Ameliyat, fizik tedavi, kontrol, kademeli işe dönüş ve mesleğin fiziksel gereği birlikte değerlendirilir. Masa başı işte daha erken, ağır bedensel işte daha geç çalışma mümkün olabilir. Hekim raporu, işyeri görev tanımı ve fiilî ücret kaybı eşleştirilmelidir. Aynı dönem için SGK geçici ödeneği varsa rücu ve mahsup hesabı yapılır.

Efor kaybı yaklaşımı

Kişi aynı işte ve aynı maaşla çalışmaya devam edebilir; buna rağmen eskisine göre daha çok çaba harcıyor veya iş seçenekleri daralmış olabilir. Sürekli iş göremezlik tazminatı yalnız fiilî maaş kesintisine bağlı değildir. Fonksiyon kaybının meslek ve günlük faaliyet üzerindeki etkisi raporda somutlaştırılmalıdır. Tamamen etkisiz, günlük yaşamı ve çalışma kapasitesini azaltmayan tıbbî bulgunun ekonomik zarar doğurup doğurmadığı ayrıca tartışılır.

Meslek değişikliği ve yeniden eğitim

Zarar gören eski mesleğini yapamıyor fakat başka işte çalışabilecekse yeniden eğitim, adaptasyon süresi ve yeni gelir düzeyi dikkate alınabilir. Makul rehabilitasyon ve meslek edinme gideri zararın azaltılmasına hizmet eder. Kişiden yaşına, eğitimine ve sağlık durumuna uygun olmayan mesleğe geçmesi beklenemez. İşgücü piyasası ve somut beceriler araştırılmadan “başka iş bulabilir” varsayımıyla zarar sıfırlanmamalıdır.

Protezin yenilenmesi ve gelecekteki gider

Protez, ortez, tekerlekli sandalye, işitme cihazı veya başka yardımcı ekipmanın belirli kullanım ömrü vardır. İlk satın alma kadar ömür boyunca makul yenileme, bakım ve sarf gideri de hesaplanabilir. Sağlık uzmanı cihazın türünü, zorunluluğunu ve yenileme aralığını; mali uzman güncel bedeli ve gelecekteki değeri belirlemelidir. SGK’nın karşıladığı miktar ve kişinin kişisel tercihi nedeniyle oluşan lüks fark ayrıştırılır.

Bakım ihtiyacının saat ve süre hesabı

Bakıcı gideri için kişinin hangi günlük faaliyette, günde kaç saat ve ne kadar süreyle yardıma ihtiyaç duyduğu raporlanmalıdır. Yirmi dört saat bakım ile aralıklı ev yardımı aynı değildir. Aile bireyi ücretsiz baksa bile hizmetin ekonomik değeri olabilir. Profesyonel bakımın niteliği, asgari ücret ve sosyal giderler hesapta kullanılır. İhtiyacın yaşlılık nedeniyle artacak olağan kısmı ile kaza kaynaklı ek ihtiyaç ayrılmalıdır.

Gelir belgesindeki çelişkiler

Bordro, banka ve SGK kazancı farklıysa ödemenin sürekliliği, fazla mesai, prim ve harcırah niteliği incelenir. Gider karşılığı ödemeler net gelire eklenmemelidir. Kayıt dışı bölüm tanık, emsal ücret ve işveren kayıtlarıyla desteklenebilir; yalnız sözlü yüksek ücret iddiası hesap için yeterli olmayabilir. Serbest meslekte işletme cirosundan malzeme, personel, vergi ve zorunlu giderler düşülerek kişisel kazanç bulunur.

Çocuk ve öğrencide gelecek kazanç

Henüz çalışmayan çocukta gelecekteki meslek kesin bilinemez. Yaş, okul, akademik durum, özel yetenek ve objektif eğitim olasılığı ihtiyatla değerlendirilir. Ailenin yalnız öznel beklentisi yüksek gelir varsayımına yetmez. Belirli meslek eğitimine başlamış öğrenci için o alandaki emsal başlangıç ücretleri kullanılabilir. Çocukluk dönemindeki bakım ve eğitim desteği ihtiyacı, gelecekteki çalışma gücü zararından ayrı kalemdir.

Ruhsal sekellerin değerlendirilmesi

Kaza sonrası travma, depresyon veya kaygı kalıcı işlev kaybı doğurabilir. Tanı tek görüşmeyle değil, yeterli takip, tedavi ve uzman değerlendirmesiyle desteklenmelidir. Önceki ruhsal hastalıklar ile kazanın tetiklediği veya ağırlaştırdığı bölüm ayrılır. Şikâyetin yalnız öznel anlatımı yerine klinik bulgular, tedavi uyumu ve günlük işlev etkisi açıklanmalıdır. Ortopedik zarar ile aynı faaliyet kısıtlamasının iki kez oranlanmaması gerekir.

Hesap raporunun denetlenmesi

Aktüerya raporu doğum ve olay tarihi, hesap tarihi, gelir dönemleri, yaşam tablosu, aktif-pasif süre, artırım-iskonto, maluliyet ve kusur parametrelerini göstermelidir. SGK ödemesi hangi tutar ve gerekçeyle düşülmüş açıklanmalıdır. İşlemiş dönem bilinen gerçek gelirle, gelecek dönem kabul edilen varsayımla hesaplanır. Sonuç tablosu ara işlemler olmadan veriliyorsa hata kontrolü yapılamaz ve ek rapor istenebilir.

Sulh ve ibrada gelişen zarar

Sağlık durumu henüz sabitlenmeden yapılan düşük ödeme veya genel ibra, sonradan ortaya çıkan kalıcı zarar bakımından tartışma yaratır. Belgenin tarihi, ödenen kalem, tarafların zarar kapsamını bilip bilmediği ve TBK’nın ibra hükümleri incelenir. Sigortacı ödeme yaptıysa rapor ve hesap dayanağı istenmelidir. Hak saklı tutulmuşsa bakiye zarar açıkça hesaplanır; alınan tutar gizlenmeden mahsup edilir.

Sıkça sorulan sorular

1. Maluliyet oranı tazminat oranı mıdır?

Hayır. Oran; gelir, yaş, kusur, yaşam süresi ve diğer parametrelerle birlikte hesap girdisidir.

2. Çalışmaya devam eden kişi tazminat alabilir mi?

Evet. Aynı geliri alsa bile daha fazla efor sarf etmesi veya çalışma gücünün azalması zarar oluşturabilir.

3. Engelli raporu yeterli midir?

Her zaman değil. Raporun amacı, yetkili kurumu ve olay tarihinde uygulanacak cetvel kontrol edilmelidir.

4. Geçici iş göremezlik nasıl hesaplanır?

İyileşme dönemindeki gerçek gelir kaybı ve çalışamama oranı esas alınır; SGK ödemeleri ayrıca incelenir.

5. Ev hanımı iş göremezlik tazminatı isteyebilir mi?

Evet. Ev hizmetlerinin ekonomik değeri ve kaybın günlük faaliyetlere etkisi hesaplanabilir.

6. Çocuk için gelir nasıl belirlenir?

Yaş, eğitim, objektif meslek ihtimali ve asgari/emsal ücret verileri ihtiyatla değerlendirilir.

7. Asgari ücret mi gerçek ücret mi esas alınır?

Kanıtlanabilen gerçek net gelir esastır; kanıt yetersizse asgari veya emsal ücret kullanılabilir.

8. Kemer takmamak tazminatı düşürür mü?

Kemer kullanılmaması zararı artırmışsa ve nedensellik kanıtlanırsa müterafik kusur indirimi yapılabilir.

9. SGK geliri tazminattan düşülür mü?

Rücu edilebilir kısmı ve aynı zararı karşılayıp karşılamadığı incelenir; tüm ödeme otomatik indirilmez.

10. Bakıcı tutulmadıysa bakıcı gideri istenir mi?

Gerekli bakım ailece sağlansa bile ekonomik değer taşıyabilir; ihtiyaç ve süre tıbbî raporla belirlenmelidir.

11. Gelecekteki ameliyat gideri istenir mi?

Tıbbî gereklilik, olasılık ve makul maliyet kanıtlanırsa gelecekteki gider hesaba katılabilir.

12. Psikolojik zarar maluliyet sayılır mı?

Kalıcı, olayla bağlantılı ve uzman raporuyla belirlenmiş ruhsal bozukluk değerlendirmeye alınabilir.

13. Rapor oranına itiraz edilebilir mi?

Evet. Eksik branş, yanlış yönetmelik, hatalı birleşim veya illiyet eksikliği somut gösterilmelidir.

14. Sigorta şirketine başvuru zorunlu mu?

Trafik sigortacısına dava veya tahkim öncesi KTK 97 uyarınca yazılı başvuru gerekir.

15. Tahkim mi mahkeme mi daha uygundur?

Dosyanın teknik kapsamı, limit, delil ihtiyacı ve kanun yolu değerlendirilerek karar verilir.

16. Tazminata faiz işler mi?

Şartları varsa faiz istenir; başlangıç sorumluya ve temerrüt tarihine göre değişebilir.

17. Manevi tazminat ayrıca istenir mi?

Evet. Bedensel bütünlük ihlalinin kişisel etkisine göre maddi zarardan ayrı değerlendirilir.

18. Birden fazla sorumlu varsa ne olur?

Kusur, müteselsil sorumluluk, sigorta limiti ve her davalının hukuki temeli ayrı belirlenir.

19. Zamanaşımı maluliyet raporundan mı başlar?

Her zaman değil. Zarar ve sorumlunun öğrenilmesi ile özel kanun hükümleri somut olayda incelenir.

20. Tazminat hesaplama siteleri güvenilir mi?

Genel tahmin verebilir; doğru rapor, gelir, kusur, SGK ve güncel aktüerya yöntemi olmadan kesin sonuç vermez.

Başvuru öncesi son kontrol

Olay, tedavi ve işe dönüş kronolojisi oluşturulmalı; bütün epikriz, görüntü, reçete, istirahat ve rehabilitasyon kayıtları toplanmalıdır. Sağlık kurulu raporunun olay tarihinde uygulanacak cetvele göre, ilgili branşlarla ve kalıcılık gerekçesiyle düzenlendiği doğrulanmalıdır. Önceki hastalık ile olayın yarattığı yeni zarar ayrılmalı; aynı sekel iki kez oranlanmamalıdır. Meslek, gerçek net gelir, çalışma biçimi ve gelecekteki kariyer etkisi belgelenmelidir. Geçici dönem, sürekli dönem, bakıcı, tedavi, protez ve ekonomik geleceğin sarsılması farklı kalemler olarak hesaplanmalıdır. Kusur ve müterafik kusur zararın artışıyla nedensellik kurularak uygulanmalıdır. SGK ödemesinin rücu edilebilir kısmı yazılı sorulmalı; bütün aylık veya gelirin otomatik düşülmesine izin verilmemelidir. Aktüerya raporunda yaşam tablosu, dönemler, artırım-iskonto, gelir ve ara hesaplar görünmelidir. Sigorta veya işveren ödemesi varsa hangi kaleme ait olduğu gösterilip yalnız aynı zarardan mahsup edilmelidir.

Sağlık ve hesap raporları birbirine doğru sırayla bağlanmalıdır: önce tedavinin tamamlanması ve kalıcı sekel, sonra olayla illiyet, ardından kusur ve aktüerya hesabı. Hesap bilirkişisi sağlık oranını değiştirmemeli; sağlık kurulu da hukukî tazminat tutarı belirlememelidir. Her uzman kendi alanında gerekçeli, denetlenebilir veri üretirse aynı kaybın iki kez hesaplanması ve yanlış yönetmelik uygulanması önlenir.

Resmî kaynaklar ve değerlendirme

Başlıca dayanak Türk Borçlar Kanununun 54 ve 55. maddeleridir. İş kazası sosyal güvenlik boyutu için SGK İş Kazası, güncel içtihat için Yargıtay Karar Arama kullanılabilir.

Maluliyet oranı zamanla değişirse ne olur?

Sağlık durumu gelişen nitelikteyse ilk rapor kesin tabloyu yansıtmayabilir. Tedavi, yeni ameliyat veya ilerleyici hastalık sonrasında oran değişebilir. Ek dava, talep artırımı veya kesin hükmün kapsamı dosyanın aşamasına göre incelenir. Yeni durumun olayla bağlantısı ve ilk rapor tarihinde öngörülememesi tıbbî kayıtlarla gösterilmelidir.

Organ kaybı olmadan sürekli zarar oluşur mu?

Evet. Hareket kısıtlılığı, kronik ağrı, sinir hasarı, duyu kaybı veya ruhsal bozukluk kalıcı fonksiyon ve çalışma gücü kaybı yaratabilir. Görüntüleme normal olsa bile klinik bulgu değerlendirilebilir; ancak şikâyetin objektif ve tutarlı uzman raporuyla desteklenmesi gerekir. Tanı tek başına oran değildir.

İşsiz kişi hangi gelir üzerinden hesaplanır?

Olay tarihinde geçici işsiz olmak çalışma kapasitesinin değersiz olduğu anlamına gelmez. Önceki meslek, SGK geçmişi, eğitim, iş arama ve emsal ücret araştırılır. Sürekli ve kanıtlı daha yüksek gelir yoksa asgari ücret temel alınabilir. İşsizliğin kalıcı mı dönemsel mi olduğu somut olgularla belirlenir.

Yabancı uyruklu kişinin hesabı nasıl yapılır?

Türkiye’deki çalışma ve gelir, ikamet, gelecekte hangi ülkede yaşayacağı ve uygulanacak hukuk birlikte incelenir. Yabancı para geliri varsa belgesi ve kur yöntemi açık olmalıdır. Vatandaşlık tek başına daha düşük veya yüksek hesap nedeni değildir. Yabancı resmî belgeler tercüme ve gerekiyorsa tasdik edilmelidir.

Maluliyet tazminatı haczedilebilir mi?

Bedensel zarara ilişkin tazminatın haczi, ödemenin niteliği ve İcra ve İflas Kanunu’ndaki kısmen veya tamamen haczedilemeyen haklar yönünden incelenir. Banka hesabına yatırılan tutarın kaynağı belgelenmelidir. SGK geliri ile özel hukuk tazminatının koruma rejimi aynı değildir.

Karar sonrası sağlık kötüleşirse ne yapılır?

Kesin hüküm verilen zarar ile sonradan ortaya çıkan, karar tarihinde bilinmeyen yeni zarar ayrıştırılır. Gelişen zararın aynı olaydan kaynaklandığı ve önceki hesapta karşılanmadığı uzman raporuyla gösterilmelidir. Zamanaşımı ve kesin hüküm itirazı karmaşıktır; yeni tanı öğrenilir öğrenilmez dosya değerlendirilmelidir.

Son gözden geçirme: 27 Ağustos 2026. Hazırlayan: Av. Emirhan KESKİN. İçerik genel bilgilendirmedir; sağlık raporu, aktüerya hesabı veya somut hukukî görüş yerine geçmez ve sonuç garantisi içermez. Rapor, gelir belgesi ve sürelerin dosyaya özgü değerlendirilmesi gerekir. Belgelerinizi görüşmek için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.

Resmî kaynaklar: İş Kanunu (4857)