Poliçe Bittikten Sonra Ortaya Çıkan Zarar Sorumluluk Sigortasından İstenir mi?

Poliçe bittikten sonra ortaya çıkan zarar, sorumluluk sigortasında sırf geç fark edildiği için her zaman teminat dışında değildir. Türk Ticaret Kanunu'nun 1473. maddesine göre, sözleşmede aksi yoksa, sigorta süresi içinde gerçekleşen olaydan kaynaklanan sorumluluk zarar daha sonra doğsa bile teminata konu olabilir. Ödeme yine poliçede öngörülen miktarla ve kapsamla sınırlıdır. Olay tarihi, zararın doğması ve karşı tarafın talep tarihi birbirinden ayrılmalıdır.

Hangi tarih neyi gösterir?

Sorumluluğa yol açtığı ileri sürülen davranış veya olay, zararın ilk ortaya çıktığı gün ve zararın öğrenildiği tarih aynı olmayabilir. Daha sonra dava açılmış olması da olayı dava tarihine taşımaz. Önce teknik ve hukuki olarak hangi olayın zarara yol açtığı belirlenir. Ardından o olayın poliçe süresi içinde kalıp kalmadığı araştırılır. Tek başına faturanın veya ekspertiz raporunun tarihi bu soruyu her zaman çözmez.

Örneğin bir bakım hizmeti sırasında yapılan hatanın etkisi haftalar sonra görülebilir. Hizmet belgesi, müdahale kaydı, arızanın ilk belirtileri ve teknik rapor olayla zarar arasındaki bağlantıyı açıklayabilir. Ancak her sonraki arıza mutlaka önceki işlemden kaynaklanmaz. Araya giren başka müdahale veya bağımsız neden varsa ayrıca incelenir. Sigorta dosyasında kronoloji kadar illiyet bağının kurulması da önemlidir.

Poliçede aksine düzenleme bulunabilir mi?

1473. maddedeki genel kural, sözleşmede aksi hüküm bulunmaması koşuluyla uygulanır. Bu nedenle poliçenin hangi zaman esasını benimsediği okunmalıdır. Bazı sorumluluk ürünlerinde talebin belirli dönemde ileri sürülmesine veya bildirilmesine ilişkin özel düzenlemeler bulunabilir. Böyle bir kaydın kapsamı, geçerliliği ve ilgili sigorta türünün zorunlu hükümleri görülmeden yalnız genel kanun cümlesiyle kesin ödeme sonucu verilemez.

Poliçede geçmiş olaylara ilişkin tarih, ek bildirim dönemi veya yenileme koşulu varsa bunlar ayrı ayrı açıklanmalıdır. Başlangıçtan önce meydana gelmiş bir olayla, poliçe içinde olup zararı sonra doğmuş bir olay aynı değildir. Yeni poliçenin düzenlenmiş olması da bütün eski olayların yeni şirkete geçtiğini göstermez. Hangi sigortacının hangi dönemi ve hangi koşulla üstlendiği belgelerle saptanmalıdır.

Yenilenen poliçeler nasıl karşılaştırılır?

Birden fazla yılın poliçesi varsa sadece son belgeye bakmak yetersiz kalabilir. Eski ve yeni sözleşmelerin başlangıç ve bitiş anları, sigortalı faaliyet tanımı, limitleri ve zaman koşulları karşılaştırılır. Şirket değişikliği varsa önceki sigortacıya yöneltilecek talep ile yeni sözleşmedeki bildirim yükümlülüğü ayrı ele alınır. Acente her yıl aynı olduğunda bile gerçek sigortacının değişmiş olabileceği unutulmamalıdır.

Hasarın ortaya çıkması üzerine yapılan ilk yazılı başvuruda, olay tarihi kesin bilinmiyorsa belirsizlik açıkça gösterilebilir. Eksik bilgiyi kapatmak için tahmini bir tarih kesinmiş gibi yazmak sonraki teknik raporla çelişebilir. Mevcut kayıtlar eklenir ve yeni bulgular sonradan tamamlanır. Eski poliçenin bittiğini düşünerek olayla ilgili bütün kayıtların silinmiş olması ispatı zorlaştırabilir; saklama planı yalnız poliçe süresine bağlanmamalıdır.

Diğer sigorta türleriyle aynı kural mı?

Bu açıklama sorumluluk sigortasına ilişkindir. iş durması sigortasında kâr kaybı gibi işletmenin kendi gelir kaybına yönelik teminatlar veya özel sağlık sigortasında mevcut hastalık itirazı gibi sağlık gideri uyuşmazlıkları farklı kapsam ve zaman koşullarına sahiptir. Bir üründeki bekleme süresi, başka bir sorumluluk poliçesinin olay zamanı kuralı yerine kullanılamaz. Önce hangi sigorta türünden hangi zarar kaleminin istendiği belirlenir.

Poliçenin sona ermesi ile dava veya başvuru zamanaşımı da aynı değildir. Eski poliçeden kaynaklanabilecek talebin bulunması, başvurunun süresiz yapılabileceği anlamına gelmez. Bildirim yükümlülükleri ve somut talebin süreleri ayrıca takip edilmelidir. Şirketin dosyayı incelemeye alması, zamanaşımına ilişkin bütün hakların kendiliğinden korunduğunu göstermez. Takvim hazırlanırken olay, öğrenme, bildirim ve istenen hukuki yol birlikte değerlendirilir.

Varsayımsal olarak sorumluluk poliçesinin son haftasında yapılan teknik servis işlemi, poliçe bittikten sonra müşterinin makinesinde zarara yol açmış olsun. Sözleşme kanundaki olay esasını değiştirmemişse, yalnız zararın sonraki ay görünmesi ret için yeterli değildir. Buna karşılık teknik rapor zararı poliçe sonrasında yapılan farklı müdahaleye bağlıyorsa sonuç değişebilir. Eski poliçe, servis formu, sonraki müdahale kaydı ve ilk arıza bildirimi birlikte okunarak gerçek zaman ilişkisi kurulmalıdır.

Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu (6102)

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Ticaret Bakanlığı — m.1473: sorumluluk sigortasında olay ve sonradan doğan zarar; m.1475 ve1482: ayrı bildirim ve süre hükümleri