Sorumluluk Sigortasına Olayı ve Davayı Ne Zaman Bildirmeliyim?

Sorumluluk sigortasına bildirim yapılırken, zarar doğurabilecek olay ile daha sonra sigortalıya yöneltilen ödeme talebi ayrı tutulmalıdır. Türk Ticaret Kanunu'nun 1475. maddesi sorumluluğu gerektirecek olayların on gün içinde sigortacıya bildirilmesini öngörür. Sigortalının kendisine yöneltilen istemi ise aksi kararlaştırılmamışsa derhâl bildirmesi gerekir. Olay için verilen ilk dosya numarası, aylar sonra gelen dava dilekçesinin de şirkete ulaştığı anlamına gelmez.

Henüz kimse para istememişse

Olayı bildirmek için mutlaka tazminat ihtarı veya dava beklenmemelidir. Bir işletmenin müşterisinin zarar gördüğü, bir hizmetin üçüncü kişide kayba yol açtığının anlaşıldığı veya sorumluluk doğurabilecek kazanın yaşandığı durum ayrıca ele alınır. Kanun olay bildirimi ile istem bildirimini iki aşama olarak düzenlediği için, henüz talep gelmemesi ilk bildirim yükümlülüğünü kendiliğinden kaldırmaz. Başvuruda olayın bilinen kısmı doğru biçimde anlatılır.

On günlük olay bildirimi hesaplanırken olay tarihi, sigortalının bilgi edinmesi ve olayın sorumlulukla bağlantısının ne zaman ortaya çıktığı kayıt altına alınmalıdır. Gizli veya sonradan öğrenilen olayda bu tarihler aynı olmayabilir; somut kronoloji açıklanmadan yalnız poliçe yenileme gününden hesap yapılamaz. Bildirim için bütün delillerin kesinleşmesini beklemek yerine mevcut bilgiyle başvurup sonradan gelen belgeyi tamamlamak mümkündür. Bilinmeyen ayrıntılar kesin bilgi gibi yazılmamalıdır. Yeni deliller geldiğinde aynı dosya numarası üzerinden ek açıklama verilmelidir.

İhtar, başvuru veya dava gelince

Zarar görenin talebi yazılı ihtar, başvuru veya dava biçiminde gelebilir. Talepteki tutar, olay ve açıklama sigortacıya iletilir. Dava açılmışsa bütün dilekçe ve eklerin yanı sıra tebliğ tarihi de gönderilmelidir. Bir elektronik dosya görüntüsünün yalnız ilk sayfası, savunma hazırlanması için gerekli içeriği sağlamayabilir. Önceki hasar numarası belirtilerek yeni evrakın mevcut dosyayla ilişkilendirilmesi istenir.

Kanundaki derhâl bildirim, dava cevap süresinin sonuna kadar beklenebileceği anlamına gelmez. Sigortacının dosyayı görmesiyle mahkeme süresinin durması da aynı şey değildir. Sigortalı, usule ilişkin zorunlu işlemleri ayrıca izlemelidir. Sigortacıya yapılan bildirimin kaydı ve teslim bilgisi saklanır; evrakın yalnız kurum içindeki muhasebe çalışanına iletilmesi, dış sigorta şirketinin de haberdar olduğu sonucunu doğurmaz.

Geç bildirim her durumda tazminatı kaldırır mı?

Hayır. TTK 1475, bildirim ihlalinin sonuçlarında 1446. maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarına gönderme yapar. Bildirimin yapılmaması veya gecikmesi ödenecek tutarın artmasına yol açmışsa kusurun ağırlığına göre indirim gündeme gelir. Dolayısıyla yalnız tarih farkına bakarak bütün talebin otomatik düşeceği söylenemez. Gecikmenin hangi ek zarara veya tutar artışına yol açtığı araştırılmalıdır.

Sigortacı olayı daha önce fiilen öğrenmişse, belirtilen indirim hükmünden yararlanamaz. Şirketin zarar görenin başvurusuyla dosya açmış olması bu bakımdan önem taşıyabilir. Ancak “Herkes kazayı biliyordu” şeklindeki genel açıklama, sigortacının ne zaman ve ne ölçüde bilgi edindiğini kanıtlamaz. Şirket kayıtları, ulaşan yazılar ve dosya açılış bilgisi birlikte incelenmelidir. Olayın kamuya yansımasıyla sigortacının fiilî bilgisi otomatik olarak eşitlenmemelidir.

Bildirimin içeriği ve deliller

Poliçe numarası, olay yeri ve tarihi, tarafların bilgileri, ilk tespitler, mevcut talep ve eklerin listesi bildirimde gösterilebilir. kazadaki kusur oranına itiraz nedeniyle sorumluluk tartışmalıysa, bildirim yapmak kusurun kesin kabulü olarak düşünülmemelidir. Bilinen olgular açıklanır; belgesiz suçlama veya gerçeğe aykırı kabul yerine incelemenin sürdüğü noktalar belirtilir. Şirketin yazılı cevabı, gerekirse sigorta tahkim başvurusu öncesindeki dosya hazırlığında da önem taşır.

Varsayımsal olarak depodan düşen bir parça komşu işyerinin camını kırmış, olay şirketin sorumluluk sigortasına zamanında bildirilmiş olsun. Komşu daha sonra gelir kaybı da istediği bir dava açarsa bu yeni istem ayrıca gönderilmelidir. İlk ihbarda yalnız cam hasarı bulunması, sonraki dava dosyasını kendiliğinden kapsayan bir evrak teslimi değildir. Sigortalı olay ihbarı, talep ihbarı ve mahkeme takvimini ayrı izleyerek hem sigorta ilişkisinin hem yargılamanın gerektirdiği işlemleri zamanında ele alabilir.

Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu (6102)

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Ticaret Bakanlığı — m.1475; m.1446/2–3: olay ve istem bildirimi, gecikme ve fiilî öğrenme