Sigortalı Baba Emzirme Ödeneği Alabilir mi?

Sigortalı baba, sigortalı olmayan eşinin canlı doğum yapması halinde gerekli prim koşullarını sağlıyorsa emzirme ödeneği alabilir. Yardımın adında emzirme bulunması, hakkın yalnız çalışan anneye ait olduğu anlamına gelmez. Burada incelenen ödeme, 5510 sayılı Kanunun 16. maddesindeki SGK yardımıdır. Annenin analık dönemindeki rapor parası, işyerindeki süt izni ve farklı mevzuata göre ödenen doğum yardımları aynı hak değildir.

Babanın sigortalılığı hangi koşulları sağlamalı?

Hizmet sözleşmesiyle çalışan 4/a kapsamındaki baba için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olmalıdır. Bir yıl, takvim yılının başından başlayan sabit dönem değildir; doğum tarihi esas alınarak geriye bakılır. Bu nedenle aralık ayında doğan çocuk için yalnız aynı yılın ocak ayından sonraki çalışma toplamını kontrol etmek yanlış sonuca götürebilir. Hizmet dökümündeki dönemler ve bildirilen günler birlikte değerlendirilir.

Kendi adına çalışan 4/b sigortalısında da önceki bir yıl içinde en az 120 günlük prim koşulu vardır. Ayrıca genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borçların ödenmiş olması gerekir. İşçi ile bağımsız çalışan aynı ödeme türünü istese de borç yönünden aynı incelemeye tabi değildir. Ekrandaki toplam hizmet süresinin yeterli görünmesi, 4/b borç koşulunun da yerine geldiğini tek başına göstermez.

Annenin durumu ve canlı doğum neden önemlidir?

Baba üzerinden talep edilen bu hakta eşin sigortalı olmaması aranır. Anne kendi sigortalılığı nedeniyle hak sahibi olabilecek durumdaysa hangi kayıttan ödeme yapılacağının ayrıca kontrol edilmesi gerekir. Aynı doğumun iki ayrı başvuruyla mükerrer ödeme konusu yapılabileceği varsayılmamalıdır. Evlilik ve eşin sigortalılık kayıtları, çocuğun doğum kaydıyla birlikte okunur. Sadece ailede çalışan kişinin baba olduğunu söylemek bütün koşulların kanıtlandığı anlamına gelmez.

Ödenek canlı doğan her çocuk için değerlendirilir. SGK’nın açıklamasında gelir veya aylık alan kişiler yönünden de hak sahipliği düzenlenmiştir; aktif çalışanlar için anlatılan prim kontrolü her dosyaya ezbere aktarılmamalıdır. Kamu görevlilerinin kendi kurumları üzerinden yürütülen ödeme düzeni de farklıdır. Doğum izni bulunmasına rağmen rapor parası alınamaması ise analık ödeneğindeki prim şartı bakımından ayrı incelenir.

Baba doğumdan önce işten ayrılmışsa

Sigortalılığın sona ermesi, doğumdan sonraki bu ödeneği her durumda ortadan kaldırmaz. Kanundaki özel düzenlemeye göre sigortalılığın sona ermesinden başlayarak 300 gün içinde çocuk doğarsa, doğumdan önceki 15 ayda en az 120 gün prim ödenmiş olması koşuluyla yardım mümkün olabilir. Bu istisnada kullanılan 300 gün ile 15 aylık prim penceresi farklı tarihlerden hesaplanır. İşten çıkış günü ve doğum günü dosyada açıkça gösterilmelidir.

Varsayımsal örnek: doğumdan önce sona eren çalışma

Bir babanın sigortalı çalışmasının mart ayında bittiğini, sigortasız eşinin temmuz ayında canlı doğum yaptığını düşünelim. Kişinin doğum tarihinde çalışmaması tek başına ret gerekçesi sayılmadan önce 300 günlük dönem ve doğumdan geriye 15 aylık prim kaydı incelenir. Bu kayıt 120 günü karşılıyorsa istisna değerlendirilir. Örnekte annenin sigortalılık durumu farklı olsaydı veya primler başka dönemlere ait olsaydı aynı sonuç doğmayabilirdi.

Ödeme görünmüyorsa hangi kayıtlar kontrol edilir?

SGK, emzirme ödeneği raporu sisteme geçtiğinde ayrıca talep dilekçesi şartı aramadan ödeme yapılabildiğini açıklamaktadır. Otomatik ödeme sistemi, eksik doğum kaydının veya hatalı sigortalılık bilgisinin kendiliğinden doğru olduğu anlamına gelmez. Önce doğum raporunun sisteme işlendiği, eş bilgilerinin uygunluğu ve ödenek kaydının durumu araştırılır. Ardından hizmet dökümü, varsa 4/b borç dökümü ve ödeme sorgusu karşılaştırılır.

Başvuruda ödeme görünmeyen çocuğun doğum tarihi ve hangi sigortalılık kaydı üzerinden inceleme istendiği belirtilmelidir. Yazılı ret varsa gerekçesi saklanır. Bildirilmeyen çalışma günleri sorun yaratıyorsa eksik sigorta bildiriminin düzeltilmesi ayrıca gündeme gelir. SGK’nın belirttiği beş yıllık hak düşürücü süre hakkın doğumundan başlar; otomatik ödeme beklentisiyle kayıt uyuşmazlığı belirsiz süreyle bırakılmamalıdır.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynaklar

• SGK — Emzirme ödeneği, güncel açıklama — 5510 m.16 ve m.97 çerçevesinde hak sahipliği, prim ve süreler.
• 5510 sayılı Kanun — Bakanlık mevzuat nüshası — m.16,97.