İki Kiracıdan Biri Evden Ayrılırsa Kiranın Tamamını Kim Öder?

Kısa cevap: Sözleşmede adı bulunan kişinin yalnız evden çıkması, kira ilişkisinden otomatik ayrılması değildir. Alacaklının her kiracıdan borcun tamamını isteyip isteyemeyeceği ise TBK m. 162 uyarınca müteselsil borç kabulüne veya kanuni dayanağa bağlıdır. Sözleşmedeki imzalar, borç hükmü, ev sahibinin açık kabulü ve ödeme düzeni incelenmelidir.

Aynı sözleşmede iki imza varsa ikisi de tüm kiradan mı sorumludur?

İki öğrencinin ortak bir daire tutmasında kiraya veren tek kira bedeli üzerinde anlaşmış olabilir. Ancak TBK m. 162, birden çok borçlunun her birinin tamamdan sorumlu olma iradesini bildirmesini müteselsil borç için arar; bu irade yoksa otomatik olarak “her biri bütün borcun borçlusu” sonucu çıkarılamaz. Sözleşmenin lafzı, kimin hangi yükümlülüğü üstlendiği ve sonradan yapılan yazılı ek önemlidir.

Ev arkadaşlarının kendi aralarında “yarı yarıya öderiz” demesi ile kiraya verene karşı üstlendikleri borç aynı şey değildir. Dış ilişkide geçerli bir müteselsil sorumluluk varsa ev sahibi kanunun sınırlarında tamamını bir kişiden isteyebilir; tamamını ödeyen kişi iç ilişkide diğerinden payını talep edebilir. Müteselsil kayıt yoksa bölünebilir para borcu ve sözleşmenin yorumu doğrultusunda paylar tartışılır.

Biri taşınırsa sözleşmeden çıkar mı?

Anahtarını ev arkadaşına bırakıp yeni adrese taşınan imza sahibi, ev sahibinin karşısında her zaman sözleşmeden çıkmış sayılmaz. Kiraya veren, kalan kişi ve çıkan kişi arasında borçlunun değişmesine açıkça katılmış mı; eski sözleşme sona erip yeni bir sözleşme mi yapılmış; yalnız kiracıların kendi aralarında mı anlaşma var? Tarihli yazılı belge bu ayrımı çözer.

Yeni ev arkadaşının gelmesi de önceki kiracıyı kendiliğinden borçtan kurtarmaz. Konut kirasında kira ilişkisinin devri ve alt kiralama konusunda TBK m. 322–323 hükümleri ile kiraya verenin yazılı rızası gerekip gerekmediği ayrıca incelenir. İşlem yapılırken depozito, abonelik ve geçmiş aidatın kime ait olduğu da açıkça kayda geçirilmelidir.

Depozito ve geçmiş borçlar nasıl hesaplanır?

Depozitoyu iki kiracı birlikte yatırdıysa, biri ayrılırken kiraya verenden hemen yarısını talep etmesi her durumda mümkün olmayabilir; güvence kira ilişkisinin sonunda kanundaki usulle çözülür. Ayrılan ile kalan kiracı aralarında ödeme yapacaksa bu, ev sahibinin depozito iadesi borcundan ayrı bir iç hesaplaşmadır.

Kira ayları, banka açıklamaları ve hangi tarihte ev sahibinin yeni düzeni kabul ettiği çizelgelenmelidir. Ödenmemiş aidat, hasar ve temizlik bedelinin bir kişiye yazılması için de zarar ve yükümlülüğün dayanağı gösterilmelidir. Belirsiz bir “ilişim kesildi” mesajı tüm eski ve yeni borçları bitirmez.

Somut örnek: hangi belge sonucu değiştirir?

Ayşe ve Deniz 1 Ocak’ta tek kira sözleşmesini imzalıyor. Deniz 1 Mayıs’ta çıkıyor, yerine Ece geliyor; ev sahibi yeni kişiyi yalnız telefonda öğreniyor. Temmuz kirası ödenmeyince Deniz’in “artık orada yaşamıyorum” savunması tek başına sözleşme taraflığını kaldırmayabilir. Ancak ev sahibinin herkesten toplam bedeli isteyebilmesi için dayanılan müteselsil borç kaydı ve varsa sonradan kabul ettiği yeni düzen incelenir.

İlk hangi adımlar atılmalı?

1. Sözleşmedeki kiracı isimlerini, imzaları ve “müştereken/müteselsilen” hükmünü okuyun.
2. Ayrılma ve yeni kiracı kabulünü ev sahibiyle tarihli yazılı ek protokole bağlayın.
3. Geçmiş kiraları, depozitoyu, aidatı ve anahtarları ayrı kalemlerle hesaplayın; banka ödemelerini saklayın.

Hesap ve ispatta dikkat edilen ayrıntılar

Konutun tamamı için tek bedel yazılması, ev arkadaşlarının kendi aralarında hangi tutarı paylaşacağını açıklamaz. İç ilişkide eşit ödeme anlaşması, farklı büyüklükte odalar için farklı oran veya bir kişinin aidatı üstlenmesi olabilir; banka transferleri bunu gösterebilir. Bir kiracı üç ay boyunca kiranın tamamını ödediğinde, diğerine karşı rücu talebinin hangi anlaşmaya dayandığını ayrıca ispatlaması gerekir. Kiraya veren, ayrılan kiracının anahtarını aldığını yazılı kabul etmiş ama yeni sözleşmeyi yalnız kalanla imzalamışsa eski ve yeni borçların kesim tarihi belirlenebilir. Buna karşılık “anahtarı ev arkadaşıma bıraktım” deyip ev sahibine haber vermemek sözleşmeyi değiştirmez. Öğrenci konutunda bir kişinin ailesinin kefil olması, kefaletin şekil ve süre şartlarını ayrıca gündeme getirir. Ev sahibinin temerrüt takibi için hangi ayın kime ait olduğunu net yazması, kiracıların da ayrı dekont açıklaması kullanması gereksiz mükerrer ödemeyi önler.

Sık sorulan sorular

Ev arkadaşım çıkınca onun yerine ben kira ödemek zorunda mıyım?

Kiraya verene karşı borcun kapsamı sözleşme ve TBK m. 162’ye bağlıdır; ev arkadaşları arasındaki iç anlaşma ayrıca değerlendirilir.

Yeni birinin taşınması eski kiracıyı otomatik kurtarır mı?

Hayır. Ev sahibinin geçerli kabulü ve kira ilişkisinin nasıl değiştiği belgelenmelidir.

İlgili yazılar ve resmî kaynaklar

Ayrıntılı uygulama için alt kira ve sözleşme devri, depozito iadesi, kira ödemelerinin ispatı yazılarına bakabilirsiniz. Somut sözleşme, yazışma ve delillerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Mevzuat: Türk Borçlar Kanunu.