Yabancı Çalışanın İşvereni Değişti: Çalışma İzni Geçerli mi?

Belirli bir işverene bağlı çalışma izniyle çalışan yabancı, aynı izin belgesini başka işverenin işyerinde kullanamaz. Yeni işveren için yeni çalışma izni başvurusu gerekir; yalnızca SGK işe giriş bildirgesi veya taraflar arasındaki sözleşme izin yerine geçmez. Çalışmaya başlama tarihi planlanırken eski iznin sona ermesi, yeni başvurunun değerlendirilmesi ve yabancının ayrıca ikamet hakkı bulunup bulunmadığı birlikte incelenmelidir.

Eski kart neden yeni işyerine taşınmaz?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının sık sorulan soruları belirli işverene bağlı iznin başka işverende kullanılamayacağını açıkça belirtir. İşyerinin ticaret unvanının, vergi numarasının ve izin kapsamındaki faaliyet alanının değişmesi hukuki değerlendirmeyi etkileyebilir. Aynı holding çatısı altında iki farklı şirket olması da bunların tek işveren olduğu anlamına gelmez.

Örneğin izin A Ltd. adına düzenlenmişken çalışan B AŞ’nin mağazasında göreve başlayacaksa insan kaynaklarının “grup şirketi” açıklaması yeterli değildir. Başvurunun yeni işveren üzerinden yapılması gerekir. Önceki işyerinden çıkış, yeni izin başvurusu ve fiilî çalışma tarihleri arasındaki boşluk ayrıca planlanmalıdır.

Başvuru uzatma mı, ilk başvuru mu?

Bakanlığın başvuru türleri açıklamasında farklı işveren yanında çalışma talebinin ilk başvuru usul ve esaslarına göre değerlendirileceği yazılıdır. Bu ayrım önemlidir: eski işyerindeki iznin süresini uzatmak için kullanılan yol yeni işverenin başvurusu değildir. Belgeler ve değerlendirme kriterleri yeni işverenin durumuna göre yeniden incelenebilir.

Yeni şirketin faaliyet belgesi, mali yeterliliği, çalışan sayısı ve başvurulan pozisyon için güncel kriterler kontrol edilmelidir. Başvuru ekranının açılmış olması olumlu karar anlamına gelmez. Önceki izin sürüyor diye yeni şirkette çalışmaya başlanması, sonradan izin çıkarsa geçmiş çalışmayı otomatik olarak hukuka uygun hale getirmez.

Türkiye içinden başvuru koşulu nasıl araştırılır?

Yabancının geçerli ikametinin niteliği ve süresi, yurt içi başvurunun mümkün olup olmadığında önemlidir. Bakanlığın çalışma izni rehberi yurt içi başvurularında en az altı ay süreyle düzenlenmiş geçerli ikamet izni koşulunu açıklar. Bununla birlikte kişinin mevcut statüsü, koruma kapsamı veya başka istisnası ayrı değerlendirilebilir. Başvurunun yanlış kanaldan yapılması zaman kaybına yol açar.

İkamet kartı hiç bulunmayan, sadece eski işverene ait çalışma izniyle kalan kişi için durum özellikle dikkat gerektirir. Çalışma izni aynı zamanda ikamet işlevi görebilir; ancak izin geçersiz hale geldiğinde ona bağlı ikamet hakkı da sona erebilir. Bağımsız başka ikamet izni varsa bu izin ayrıca kontrol edilir.

Eski izin sona erince kalış hakkı ne olur?

6458 sayılı Kanunun 27. maddesi çalışma izni ile ikamet arasındaki bağı kurar. Göç İdaresinin açıklaması da iznin geçersiz hale gelmesi durumunda buna bağlı ikamet hakkının sona erdiğini; yabancının ayrı bir geçerli ikamet izni varsa onun etkilenmeyeceğini belirtir. Dolayısıyla “yeni iş teklifim var, Türkiye’de kalabilirim” şeklinde otomatik bir sonuç çıkmaz.

Yeni işverenin başvuru hazırlığı devam ederken önceki izin sona ermişse, kişinin kalış dayanağı hızla tespit edilmelidir. Çalışma izni yerine geçmeyen turist vizesi veya kısa dönem ikamet de yeni işverende çalışma yetkisi vermez. Çalışma ve kalış, iki ayrı sorudur.

Sözleşme ve bordro dosyası neden önemlidir?

Eski işyerinden çıkış tarihi, ücret alacağı, kullanılmayan izin ve kıdem tartışması çalışma izni başvurusundan ayrıdır. Yeni iş sözleşmesindeki unvan, ücret, işyeri adresi ve fiilen yapılacak iş başvuru verileriyle uyumlu olmalıdır. Uyuşmazlıkta “kâğıt üstünde başka, sahada başka iş” görünümü hem işverenin hem çalışanın durumunu ağırlaştırır.

Somut örnekte Mersin’deki lojistik şirketinden İstanbul’daki üretim şirketine geçen mühendis, eski izin kartının tarihine bakarak yeni işte başlamamalıdır. Yeni işverenin e-İzin dosyası, bekleyen karar ve SGK planı birlikte incelenir. Sözleşmenin başlangıç tarihi izin süreciyle uyumlu kurulmalıdır. İşçilik alacakları için ayrıca yabancı işçinin ücret ve kıdem hakları değerlendirilir.

Şirket devri ile işveren değişikliği aynı mı?

İşyerinin ticari adı değiştiğinde ya da şirket birleşmesi gerçekleştiğinde önce hukuken işveren tüzel kişiliğinin değişip değişmediği saptanır. Aynı vergi numarası ve aynı işveren altında adres değişikliği, başka şirkete geçişle aynı işlem olarak görülmemelidir. Buna karşılık çalışan fiilen farklı tüzel kişiye hizmet veriyorsa kart üzerinde eski işverenin yazması kritik olabilir. Ticaret sicili kayıtları, yeni sözleşme ve izin belgesi birlikte okunmadan “isim değişti, izin aynen sürer” cevabı verilmemelidir.

Sık Sorulan Sorular

İşveren değişince eski çalışma kartı geçer mi?

İzin belirli işverene bağlıysa başka işyerinde çalışma yetkisi vermez; yeni başvuru gerekir.

Yeni işe giriş bildirgesi izin yerine geçer mi?

Hayır. SGK bildirimi çalışma izni kararıyla aynı işlem değildir.

İzin biterse ayrıca ikamet varsa o da biter mi?

Göç İdaresi, bağımsız ve geçerli başka ikamet izninin sırf çalışma izni sona erdi diye geçersiz olmayacağını açıklar.

İlgili içerikler: Çalışma İzni Bittiğinde Yabancı Türkiye’de Kalabilir mi? ve Yabancı İşçinin Çalışma İzni, Ücret ve Kıdem Tazminatı yazılarına da bakabilirsiniz.