Mavi Kart Sahibi Çalışma İzni Almak Zorunda mı?

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28. maddesi kapsamındaki Mavi Kart sahiplerinin Türkiye’de çalışmak için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından çalışma izni almaları gerekmez. Ancak bu hak, her mesleğin özel şartlarını veya kamu görevlerine ilişkin sınırlamaları kaldırmaz. Ayrıca Mavi Kart kapsamına girildiğinin belgelenmesi gerekir. Yalnız geçmişte Türk vatandaşı olunduğunun söylenmesi, bu özel statünün varlığını her durumda ispatlamaz.

Kimler bu kapsamda değerlendirilir?

Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak Türk vatandaşlığını kaybedenler ve kanundaki koşullarla üçüncü dereceye kadar altsoyları bu düzenlemeden yararlanabilir. Vatandaşlığın kaybedilme biçimi önemlidir. Sonradan Türk vatandaşı olmuş olmak, vatandaşlığın iptali veya başka bir kayıp nedeninin bulunması, aynı statünün otomatik olarak oluştuğu anlamına gelmez. Nüfus ve vatandaşlık kayıtları incelenmelidir.

Mavi Kart, Avrupa ülkelerindeki çalışma ve göç düzenlemelerinde kullanılan benzer isimli kartlarla karıştırılmamalıdır. Türkiye’deki hak, Türk Vatandaşlığı Kanunu’ndaki statüye dayanır. Yabancı bir ülkenin “Blue Card” belgesine sahip kişi, yalnız bu belge nedeniyle Türkiye’de çalışma izninden muaf olmaz. Belgenin hangi makamca ve hangi hukuk kapsamında düzenlendiği baştan belirlenmelidir.

Kart kayıpsa çalışma hakkı da biter mi?

Hukuki statü ile bu statüyü gösteren belgenin fiziksel olarak elde bulunması farklıdır. Bakanlığın açıklaması, Mavi Kartlılar Kütüğüne kayıtlı olduğunu belgeleyen kişilerin de çalışma izni almadan çalışabileceğini belirtir. Kart kaybında kayıt ve yeni belge işlemleri tamamlanmalı; işverene güncel statüyü gösteren güvenilir belge sunulmalıdır. İşverenin kimlik ve yetki kontrolünü yalnız eski kart fotoğrafına dayandırması uygun değildir.

İsim veya soyadı değişikliği yaşanmışsa yabancı pasaportla Mavi Kart kaydının aynı kişiye ait olduğu açıklığa kavuşturulur. Çift isim, farklı alfabe veya evlilik nedeniyle oluşan değişiklikler belgelerle eşleştirilir. Sosyal güvenlik ve bordro kayıtlarında doğru kimlik numarası kullanılmalıdır. Sistemdeki teknik uyuşmazlık, kişinin çalışma izni alması gereken sıradan yabancı olduğu sonucuna aceleyle bağlanmamalıdır.

İşveren ayrıca çalışma izni başvurusu yapmalı mı?

Statüsü doğrulanmış bu kişiler için çalışma izni başvurusu gerekmez; Bakanlık açıklamasına göre çalışma izni belgesi de düzenlenmez. Talep edilirse Türkiye’de çalışabileceklerini gösteren, harca tabi olmayan belge verilmesi mümkündür. Bu belge çalışma hakkının dayanağını açıklamaya yardımcı olabilir. Ancak sırf işveren alışık değil diye kişinin sahip olmadığı bir izin türüne başvurması istenmemelidir.

İzin gerekmemesi, iş sözleşmesi ve işveren yükümlülüklerinin ortadan kalkması anlamına gelmez. Ücret, çalışma süresi, izinler, sigorta ve iş sağlığı güvenliği konuları ilgili mevzuat çerçevesinde devam eder. Mavi Kartlı çalışanın bildirimsiz veya sigortasız istihdam edilebileceği söylenemez. Statüye ilişkin belge personel dosyasında; ücret ve sosyal güvenlik kayıtları ise kendi düzeninde tutulmalıdır.

Kamu kurumunda çalışmak mümkün mü?

Kanun, bir kadroya dayalı ve kamu hukuku rejimine tabi asli ve sürekli kamu hizmeti görevleri bakımından sınırlama getirir. Buna karşılık kamu kurumlarında işçi, geçici veya sözleşmeli personel olarak çalışma imkânı kanunda ayrıca belirtilmiştir. Her kamu ilanı için koşullar ayrıca incelenmelidir. “Mavi Kartlılar hiçbir kamu kurumunda çalışamaz” veya “bütün memuriyetlere girebilir” ifadeleri aynı ölçüde yanlıştır.

Başvurulan pozisyonun hukuki statüsü, ilandaki vatandaşlık şartı ve özel kanun hükümleri önem taşır. Pozisyonun günlük dilde memurluk diye adlandırılması yeterli değildir. İşçi kadrosu, sözleşmeli statü ve asli sürekli kamu görevi arasında ayrım yapılır. Ret cevabı alınırsa ilan, başvuru belgesi ve gerekçe birlikte değerlendirilerek uygun hukuki yol belirlenir.

Mesleki yeterlilik şartları devam eder mi?

Diploma denkliği, meslek kuruluşuna kayıt, ruhsat veya mesleğin icrasına ilişkin diğer şartlar ayrıca yerine getirilir. Çalışma izni gerekmemesi, mesleki yetkinliği doğrudan kanıtlamaz. Yurt dışında alınmış diplomayla düzenlemeye tabi bir meslek yürütülmek isteniyorsa ilgili kurumun koşulları kontrol edilir. Özel kanunlardaki hükümler saklıdır; somut meslek için yalnız kartın varlığına dayanarak faaliyete başlanmamalıdır.

Sık sorulan sorular

Mavi Kartım varsa SGK bildirimi yapılmaz mı?

İzin muafiyeti sosyal güvenlik yükümlülüklerini kaldırmaz. Çalışmanın türü ve ilgili sosyal güvenlik kuralları uyarınca kayıt ve bildirim yapılmalıdır.

Yabancı bir ülkenin Blue Card belgesi Türkiye’de aynı hakkı verir mi?

Hayır. Buradaki hak 5901 sayılı Kanun’un 28. maddesi kapsamındaki Türk Mavi Kart statüsüne ilişkindir. Yabancı ülkedeki benzer isimli belge farklıdır.

İlgili yazılar

• Yabancıların Çalışma İzni Başvurusu ve Ret Kararına İtiraz
• Yabancı İşçinin Çalışma İzni, Ücret ve Kıdem Tazminatı

Hukuki kaynaklar

• ÇSGB Mavi Kart ve kapsam dışı çalışma açıklaması — 5901 m.28; 6735 m.6/4
• Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Mavi Kart açıklaması — statünün kapsamı ve hakların belgelendirilmesi
• ÇSGB çalışma izni soruları — Mavi Kartlılar Kütüğü kaydı ve çalışma hakkı belgesi