Depozito Bankaya Yatırılmadıysa Kiracı Faiz İsteyebilir mi?

Depozito bankaya yatırılmadı ise kiracı hem güvencenin iadesini hem paranın tutulma biçimini sorgulayabilir. Üç aylık üst sınır, vadeli ve çekim kısıtlı hesap düzeni, tahliyeden sonraki bildirim koşulları birbirinden ayrıdır. Malik hesabına havale edilen paranın gerçek amacı ve sonradan yapılan mahsuplar ayrıca incelenir.

Depozito bankaya yatırılmadı: temel koşullar

TBK 342 güvencenin nasıl tutulacağını düzenler

Konut ve çatılı işyeri kiralarında para veya kıymetli evrak olarak kararlaştırılan güvence üç aylık kira bedelini aşamaz. Para güvencesi kiraya verenin onayı olmaksızın çekilmemek üzere vadeli tasarruf hesabına yatırılmalıdır. Uygulamada nakit veya havaleyle doğrudan malike bırakılan depozito bu yasal düzenleme açısından ayrıca tartışılır. Paranın nasıl verildiği, tarafların sözleşme kaydı ve bankaya fiilen yatırılıp yatırılmadığı belirlenmelidir.

Vadeli hesap varsa anapara ve hesap getirisi, bankanın uyguladığı ürün ve dönem kayıtlarıyla tespit edilir. Kiraya verenin elindeki nakit para için “otomatik olarak güncel kira kadar geri ödeme” veya sabit bir faiz oranı her dosyada güvenilir sonuç vermez. Geri verme borcunun kapsamı ve temerrüt tarihi ayrı incelenir.

Tahliyede bankanın ödeme koşulları

TBK 342 uyarınca banka, iki tarafın rızası, kesinleşmiş icra takibi veya kesinleşmiş mahkeme kararı olmadan güvenceyi kural olarak vermez. Kiraya veren kira sözleşmesi sona erdikten sonraki üç ay içinde bankaya kiracı aleyhine dava açtığını veya icra ya da iflas takibine giriştiğini yazılı bildirmemişse banka kiracının istemiyle güvenceyi geri vermekle yükümlüdür.

Bu üç ay kuralı, kiraya verenin her tür maddi hak iddiasını otomatik olarak sildiği şeklinde anlaşılmamalıdır. Bankaya yapılan bildirim, dava veya takip ve muaccel alacaklar ayrıca kontrol edilir. Kiracı da anahtar teslimini, evin durumunu ve tüm borçlarını belgelemelidir.

Hangi kayıtlar gerekir?

Dekont, banka hesap sözleşmesi, kira sözleşmesi, taşınmazın giriş ve çıkış görüntüleri, teslim tutanağı ve aidat/abonelik kapanış belgeleri saklanmalıdır. Malik hasar veya ödenmemiş kira iddia ediyorsa kalem kalem hesap ve delil istemek gerekir.

Uyuşmazlık dava aşamasına taşınacaksa kira ilişkisinden kaynaklanan arabuluculuk dava şartı gündeme gelir. Görüşmelerde güvence anaparası, banka getirisi, olası mahsup ve geri ödeme tarihi ayrı yazılmalıdır.

İlgili rehberler ve mevzuat

Bu konuyla bağlantılı olarak Depozito iadesi rehberi ve Depozito yerine son ay kirası başlıklı açıklamalarımızı inceleyebilirsiniz. Mevzuat için Türk Borçlar Kanunu ve Kira arabuluculuğu metinlerine bakılabilir.

Somut durum ve hesap ayrımları

Örneğin üç aylık kira karşılığı güvence doğrudan kiraya verenin şahsi hesabına gönderilmişse, dekontun açıklamasında “depozito” yazması iade borcunu belirginleştirir. Para ileride kira olarak gösteriliyorsa başlangıç sözleşmesi ve aylık ödeme düzeniyle karşılaştırma yapılır. Güvence döviz, altın veya kambiyo senedi şeklindeyse TBK 342’nin para ve kıymetli evrak düzeniyle sözleşmenin diğer hükümleri ayrı değerlendirilmelidir.

Tahliyeden sonra kiraya verenin çatlak, boya ve kayıp eşya taleplerini bir kalemde sunması iade hesabını güçleştirir. Normal yıpranma ile olağan dışı hasar ayrılmalı, giriş fotoğrafı ve çıkış tutanağına bakılmalıdır. Bankada vadeli hesap bulunuyorsa hesap hareketi ve nemanın tutarı istenir; kiraya verenin hesabında tutulmuş para için ise temerrüt faizi, olası getiri ve ispat sorunu aynı kalem sanılmamalıdır.

Başvuruda belirleyici ayrıntılar

Güvence en fazla üç aylık kira olarak kararlaştırılmışsa üst sınırın hangi kira anındaki bedele göre belirlendiği ve sonraki artışların sözleşme ilişkisine etkisi incelenir. Kiraya veren “depozitoyu yeniden güncelle” diye ek talepte bulunuyorsa ilk alınan güvence ve sözleşmenin hükmü birlikte okunmalıdır. Güvencenin vadeli hesapta tutulması, paranın kiraya veren tarafından serbestçe harcanmaması için tasarlanmıştır.

Banka üç ay içinde dava veya takip bildirimi aldığını söylüyorsa bildirim tarihini ve hangi uyuşmazlığa dayandığını öğrenmek gerekir. Banka hesabı hiç açılmadıysa bu özel bloke çözüm usulü mekanik biçimde uygulanamaz; kiraya verenden iade ve koşulları varsa faiz talebinin genel hükümlere göre kurulması gerekir. Kiracının taşınmazı teslim etmediği veya kira borcu bulunduğu savunması da hesaptan ayrılamaz.

Örneğin kira başlangıcında 30.000 TL güvence yatırılmış, üç yıl sonra aylık kira 25.000 TL olmuşsa “üç aylık güncel kira”nin doğrudan 75.000 TL iade edileceği varsayımı güvenli değildir. Sözleşme, ödemenin para cinsi, hesabın getirisi ve varsa hukuka uygun farklı anlaşma incelenir. Her talepte peşin kira, emlak komisyonu ve teminat ayrımını banka kayıtlarında korumak gerekir.

Uygulamada farklı sonuç doğuran durumlar

Kiracı üç aylık güvenceyi sözleşme başlangıcında tek havaleyle ödediğinde banka açıklaması belirsizse malikin onu “peşin kira” sayması mümkündür. Kira sözleşmesindeki depozito maddesi, peşin kira takvimi ve sonraki aylarda yapılan ödemeler beraber okunur. Kiracı yeni evinde depozito ödeyebilmek için eski güvencenin iadesini bekliyorsa ekonomik sıkışıklık hukuki iade tarihini tek başına değiştirmez; teslim ve hesap kapanışı belirlenmelidir.

Bankaya yatırılması gereken tutarın vadeli hesapta nasıl tutulacağı iki tarafın da erişim yetkisine ilişkin sorudur. Kiraya veren kendi kişisel vadeli hesabında para biriktirdiğini ileri sürse bile TBK 342’nin kiracının onayı olmadan çekilememe koşulu karşılanmış olmayabilir. Hesap sözleşmesi, hesap sahibi ve çekim kısıtı kontrol edilir. Kiracı da güvence adına sahte bloke belgesi verilmiş olabileceğini düşünüyorsa bankadan resmî hesap bilgisi almalıdır.

Kiraya veren güvenceye karşı ödenmemiş kira, aidat ve zarar hesabı sunabilir. Kat malikinin siteye aidat borcu ile kiracının sözleşmesel yan gider borcunun niteliği ayrılır. Ev sahibi için yapılan sabit tadilat ve normal yıpranma, kiracıya yüklenebilecek olağandışı hasar gibi sayılmamalıdır. Girişteki envanter ve çıkışta çekilen aynı açılı fotoğraflar iddianın kapsamını daraltır.

Talep yazısında “depozitomu faiziyle gönderin” demek yerine anapara, hesaba yatırılıp yatırılmadığı, tahliye tarihi, malikçe ileri sürülen mahsup ve hesap ekstresi istenebilir. Banka blokesi varsa bankanın üç aylık bildirim koşulunu ne şekilde uyguladığını sorarsınız. Malik kendi hesabında tutmuşsa iade borcu ve temerrüt hesabı ayrıca kurulur. Arabuluculukta iki hukuki durumu karıştıran toplu rakam yerine ayrı senaryolu hesap sunulması uygundur.

Kiracı taşınmazı yeni kiracıya temiz şekilde teslim etmiş ve taraflar çıkış tutanağında “görünür hasar yok” yazmışsa, malikin aylar sonra sunduğu genel onarım faturası ayrıca incelenir. Gizli bir ayıp iddia edilirse ne zaman fark edildiği ve kiracıya hangi hızla bildirildiği önemlidir. Bu ayrım güvenceyi blokede tutmanın gerekçesini etkileyebilir. Bankadaki hesap şartı, fiilî iade borcunun gerçekten doğduğu sorusunun yerine geçmez.

Sık sorulan sorular

Depozito malik hesabında duruyorsa hiç geri alınamaz mı?

Hayır. Güvencenin verildiği ve iade borcu banka dekontu, sözleşme ve teslim belgeleriyle ileri sürülebilir.

Üç ay geçince banka kendiliğinden para gönderir mi?

Kiracının istemi ve bankanın TBK 342 kapsamında aradığı koşullar gerekir; hesap işlem kayıtları kontrol edilmelidir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)