İşçi Yıllık İzinli Göründüğü Günlerde Çalıştı: İzin Kaydı Nasıl Düzeltilir?

İzin kaydı çalışılmış günleri izinli gösteriyorsa ne olur?

İzin kaydı ile fiili çalışma arasındaki çelişki, dinlenme hakkının gerçekten kullanılıp kullanılmadığını belirler. Yıllık izin kaydı bulunmasına rağmen işçi aynı günlerde fiilen çalışmışsa, yalnızca kayıt üzerindeki “izinli” ibaresi dinlenme hakkının kullanıldığını kesin olarak göstermez. İzin formu, vardiya düzeni, giriş çıkış kayıtları ve çalışmayı ortaya koyan diğer belgeler birlikte değerlendirilir. İşçi gerçekten çalıştığını ispatlayabiliyorsa ilgili günlerin izin bakiyesinden düşülmesine itiraz edebilir. Sorun, normal maaşın ödenip ödenmediğinden önce işçinin yıllık dinlenmeden yararlanıp yararlanmadığıdır.

İş Kanunu 53. madde yıllık izin hakkından vazgeçilemeyeceğini, 56. madde ise iznin uygulanmasına ilişkin esasları düzenler. İşverenin personel sistemine izin girmesi bu korumayı ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte işçinin yalnızca “o ay çok yoğunduk” demesi belirli bir izin formunu çürütmek için yeterli olmayabilir. Hangi günün, hangi saatinde, hangi işin yapıldığı ve bunun izin süresini nasıl etkilediği açıklanmalıdır. Gerçek bir dinlenme döneminde alınan tek bilgi telefonu ile işçinin bütün gün üretimde çalışması aynı olay değildir.

İmzalanan izin formuna sonradan itiraz edilebilir mi?

İşçi imzalı izin belgesi işveren açısından güçlü bir delil oluşturabilir. İmzanın işçiye ait olduğu ve formun hangi tarihte imzalandığı önce belirlenir. İşçi belgeyi önceden boş olarak imzaladığını, sonradan farklı tarihler eklendiğini veya izne başladıktan sonra işe çağrıldığını ileri sürüyorsa bu iddialar birbirinden ayrılmalıdır. İmzaya itiraz ile belgenin gerçeğe aykırı düzenlendiğini söylemek aynı savunma değildir. Dosyada gerekli inceleme ve karşı deliller farklılaşır.

Örneğin çalışan planlanan izne ilişkin formu imzalayıp daha sonra işverenin talebiyle fabrikaya dönmüş olabilir. Burada imza gerçek olsa da plan gerçekleşmemiştir. Geri dönüş yazışması, yeni vardiya listesi ve üretim kaydı formun tek başına açıklayamadığı durumu gösterir. İşçinin izin öncesi onay vermesi, daha sonra çalıştırıldığı günlerin kendiliğinden izin sayılması sonucunu doğurmaz. Talep, imzayı reddetmek yerine gerçekleşen çalışma olgusunu ortaya koyacak şekilde kurulmalıdır.

Elektronik izin kaydında hangi bilgiler önemlidir?

Elektronik sistemde izin talebinin kim tarafından oluşturulduğu, işçi hesabıyla mı insan kaynakları hesabıyla mı işlem yapıldığı, onayın tarihi ve değişiklik geçmişi incelenir. İşçinin hesabında görünen işlem her durumda işçi tarafından yapılmış olmayabilir; ortak cihaz, yetki devri veya idari düzeltme gibi ihtimaller somut kayıtla değerlendirilir. Ekran görüntüsü yanında sistemin işlem geçmişi ve ilgili kullanıcı kayıtlarının korunması istenmelidir. Böylece kaydın yalnızca son hâli üzerinden değerlendirme yapılmaz.

İşçi kendi erişimi bulunan izin bakiyesini tarih gösterir biçimde kaydetmeli, yetkisi olmayan bölümlere erişmemelidir. İşverenin ticari bilgilerini topluca kopyalamak veya başkasının hesabını kullanmak izin uyuşmazlığının çözümü için gerekli değildir ve ayrı sorun doğurabilir. İzinli görünen dönemde görev verilen e-postalar, kendisine ait vardiya bildirimleri ve iş teslim belgeleri daha hedefli delillerdir. Çalışma kaydı değişmeden korunmuşsa uyuşmazlıkta teknik inceleme talep edilebilir; her elektronik kayıt kendiliğinden kesin delil olarak kabul edilmez.

İşyerine giriş kaydı çalışmayı tek başına ispatlar mı?

Kart okutma veya güvenlik giriş kaydı önemli olmakla birlikte girişin amacı araştırılabilir. İşçi izinli olduğu gün işyerine yalnızca evrak almak için gelmişse, bunu tam günlük çalışma olarak ileri sürmek doğru değildir. Buna karşılık aynı gün vardiya listesinde yer almak, iş emri tamamlamak, müşteriye hizmet vermek veya üretim hattında görev yapmak fiili çalışmayı güçlendiren unsurlardır. Delillerin birbirini doğrulaması, tek bir kayıt üzerinden tartışmaktan daha açıklayıcıdır.

Uzaktan çalışan işçide fiziksel giriş kaydı bulunmayabilir. Kurumsal sistemde işlem yapılması, toplantı daveti, görev teslimi ve yöneticinin iş talebi değerlendirilir. Otomatik arka plan oturumu ile çalışanın yaptığı somut işlem ayrılmalıdır. İşçinin kendi hazırladığı dosya üzerindeki tarih de tek başına işverenin o gün çalışma istediğini göstermeyebilir. Uyuşmazlıkta tanık anlatımı kullanılacaksa tanığın ilgili dönemi doğrudan bilmesi, aynı ekipte çalışması ve neyi gördüğünü açıklaması önem taşır.

İzin sırasında işe çağrılınca ne yapılabilir?

İşçi işe çağrıldığında çağrının kapsamını ve hangi günler için istendiğini yazılı olarak netleştirebilir. İşverenle görüşmede “izin kaydım devam edecek mi, işe döndüğüm günler bakiyeye eklenecek mi” sorularının açıklaştırılması ilerideki uyuşmazlığı önler. Bu bilgi talebi, tek başına işten ayrılma veya bütün talimatları reddetme bildirimi değildir. İşe çağrının yasal niteliği, işin özelliği ve somut zorunluluklar değerlendirilerek nasıl yanıt verileceği belirlenir.

İşe dönen işçi izinli görünen günler için yaptığı işleri gün gün kaydetmeli, insan kaynaklarına fiili durumu bildirmeli ve düzeltme sonucunu kontrol etmelidir. Bir günlük dönüş, kalan bütün izinlerin otomatik iptal edildiği anlamına gelmez. İzin başlangıcı, geri çağırma tarihi, yeniden dinlenmeye başlama tarihi ve fiili çalışma aralığı ayrı gösterilmelidir. Yol veya konaklama gideri gibi ek zararlar doğduysa bunların talep edilip edilemeyeceği sözleşme ve somut olaya göre ayrıca değerlendirilir; izin bakiyesi tartışmasına kendiliğinden eklenmez.

Kayıt düzeltilmezse çalışma sürerken ve ayrılışta seçenekler

Çalışma devam ederken temel talep, fiilen kullanılmayan günlerin izin hakkı içinde korunması ve usulüne uygun kullandırılmasıdır. İşçi çalışma devam ederken dinlenme hakkını basitçe nakit alacağına çeviremez. Kurum içi yazılı başvuru, izin kaydının düzeltilmesini ve varsa işveren açıklamasının alınmasını sağlar. İşçi başvurusunda genel suçlamalar yerine tartışmalı tarih aralıklarını ve her aralığı doğrulayan belgeyi belirtmelidir. İşverenin verdiği cevap da dosyada saklanır.

Sözleşme sona ermişse İş Kanunu 59. madde gereğince kullanılmamış izin günlerinin ücreti talep edilebilir. İşçi, çalıştığı günlerin yanlış şekilde izin sayılması nedeniyle bakiyenin eksik hesaplandığını ileri sürebilir. Alacak davasından önce 7036 sayılı Kanun 3. madde uyarınca arabuluculuk gerekir. Yıllık izin ücretinin beş yıllık zamanaşımı ve eski dönemler bakımından geçiş hükümleri ayrıca incelenir. İmzalı izin formu tartışması arabuluculukta çözülmezse dava sırasında karşı kayıtların getirtilmesi ve gerektiğinde teknik inceleme istenir.

Varsayımsal örnek: Beş gün izin, üç gün fiili çalışma

Varsayımsal örnekte bir işçinin beş günlük yıllık izni onaylanmıştır. İlk iki gün dinlenmiş, sonraki üç gün yöneticisinin yazılı talebi üzerine işyerine dönerek normal vardiyasını tamamlamıştır. İnsan kaynakları sistemi beş günü de izin bakiyesinden düşmüştür. İşçi üç çalışma günü için yöneticinin mesajını, vardiya listelerini ve görev teslimlerini sunarak bu günlerin izin hesabına geri eklenmesini talep eder. İşverenin karşı delilleriyle birlikte değerlendirme yapılır; sonuç yalnızca formun başlığından çıkarılmaz.

Başka bir ihtimalde işçi beş gün boyunca dinlenmiş, son gün yalnızca kısa bir belgeyi elektronik ortamda iletmiştir. Bu olayda beş günün tamamının çalışılmış sayılması otomatik değildir. Çalışma talebinin yoğunluğu, süresi ve dinlenmeye etkisi araştırılır. Dosya hazırlanırken işçi kendi iddiasının sınırlarını doğru çizmelidir. Yapılacak incelemede amaç gerçekte kullanılmayan izinleri saptamaktır; mevcut kayıtla ilgisiz bir toplam gün talebi sunmak delil tartışmasını zorlaştırır.

Sık sorulan sorular

İzin formunu imzaladım, yine de çalışmayı ispatlayabilir miyim?

İmzanın ve belgenin niteliği değerlendirilir. İmzadan sonra işe çağrılma veya formdaki tarihlerde fiili çalışma karşı delillerle ortaya konulabilir.

İzinli günde tek e-posta cevapladım, bütün izin geçersiz mi?

Otomatik olarak bütün dönem çalışma sayılmaz. Yapılan işin süresi, niteliği ve dinlenmeye etkisi incelenir.

İşveren elektronik kaydı sonradan değiştirebilir mi?

Teknik olarak yapılan düzeltmenin geçmişi, yetkili kullanıcı ve dayanak belgeler incelenmelidir. Son ekran görüntüsü bütün süreci göstermeyebilir.

Kalan iznimi çalışırken para olarak isteyebilir miyim?

Yıllık izin hakkından vazgeçilemez. Çalışma devam ederken temel amaç dinlenme hakkının korunmasıdır; sona ermede kullanılmayan günler ücrete dönüşür.

Dava öncesi arabuluculuk gerekir mi?

Sona erme sonrası izin ücreti alacağı için iş uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk uygulanır.

Resmî kaynaklar ve ilgili yazılar

• 4857 sayılı İş Kanunu: m.53,56,59,ek m.3.
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu: m.3.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: İş Kanunu: yıllık izin ve kayıt yükümlülüğü açıklamaları.

Konuyla bağlantılı okumalar: Elektronik Yıllık İzin Formu Geçerli midir? İşverenin İspat Yükü; Yıllık İzin İşçinin Onayı Olmadan Birer Günlük Parçalara Bölünebilir mi?; Yıllık İzin Ücreti ve Kullanılmayan İzin Alacağı.

İlgili hukuk kategorisindeki diğer yazılar incelenebilir. Av. Emirhan Keskin’in ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı illerindeki dosyaların yönetimi; dosyanın niteliği, görev ve yetki kuralları, gerekli vekâletname ve fiziki işlem ihtiyaçlarına göre değerlendirilir. Belgelerinizin incelenmesi ve başvuru yolunun belirlenmesi için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Bu yazı genel hukuki bilgilendirmedir; somut uyuşmazlıktaki belgeler ve özel hükümler sonucu değiştirebilir.