Yıllık İzin İşçinin Onayı Olmadan Birer Günlük Parçalara Bölünebilir mi?

Yıllık izin birer gün kullandırıldıysa, tarafların bölme konusunda anlaşması ve bir bölümün en az on gün olması şartı kontrol edilir. İşverenin çalışma olmayan her günü izin bakiyesine yazması gerçek dinlenme hakkını karşılamayabilir. Rapor, hafta tatili ve bayram günlerinin hesabı ayrıca önem taşır.

Yıllık izin birer gün: temel koşullar

Kanunun bölme koşulu açıktır

İş Kanunu 56, yıllık ücretli iznin işveren tarafından bölünemeyeceğini; tarafların anlaşması hâlinde ise bir bölümü on günden az olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabileceğini düzenler. İşverenin her boş günü “bir gün yıllık izin” olarak bordroya işlemesi, işçiyle geçerli anlaşma ve fiilî izin bakımından incelenmelidir. Kanun tek başına bütün izinlerin birer günlük parçalara çevrilmesine dayanak olmaz.

Hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri yıllık iznin hesabında izin süresinden sayılmaz. Yıl içindeki hastalık veya başka izinlerin sonradan yıllık izinden mahsup edilmesi de aynı maddenin açık kuralına aykırılık yaratabilir.

İzin kaydı fiilî dinlenmeyi göstermeli

İşveren izin kayıt belgesi tutmak zorundadır. İşçinin imzaladığı form gerçek tarihlerle uyuşmuyorsa işyerine giriş, e-posta, telefon/uygulama görevleri ve ücret ödeme kayıtları karşılaştırılır. İşçinin izin gününde çalıştırılıp kayıtta izinli görünmesi ayrıca ücret ve izin bakiyesi hesabını etkiler.

İşçi “yıllık iznimi kullanacağım” diyerek işverenin belirleme usulü dışında tek taraflı işe gelmemeyi de tercih etmemelidir. İzin zamanı iş organizasyonu ve işçinin talebi dikkate alınarak hukuka uygun biçimde planlanmalıdır.

Ayrılırken hesap

Kullanılmamış yıllık izin, iş sözleşmesi sona erdiğinde İş Kanunu 59 kapsamında ücrete dönüşür. Çalışma sürerken yıllık izin yerine sürekli para ödenmesi dinlenme hakkının yerine geçmez. Yıl bazında kazanılan gün, kullanılan gerçek gün, hafta/genel tatil ve kalan bakiye listelenmelidir.

İzin ücreti veya diğer işçilik alacakları için dava öncesi arabuluculuk dava şartıdır. İzin defteri, izin talep formları, bordro, puantaj ve çalışma e-postalarının tarihleri başvuru dosyasına eklenmelidir.

İlgili rehberler ve mevzuat

Bu konuyla bağlantılı olarak Kullanılmayan yıllık izin ücreti ve Kısmi süreli işçinin yıllık izni başlıklı açıklamalarımızı inceleyebilirsiniz. Mevzuat için İş Kanunu ve İş Mahkemeleri Kanunu metinlerine bakılabilir.

Somut durum ve hesap ayrımları

Örneğin işveren bayram öncesi üç iş gününü “yıllık izin” diye yazmış, işçi ise yıllık izin talep etmemiş olabilir. İşyerinin toplu kapanışı, izin kurulu kararı ve önceden bildirim önemlidir; ancak dinlenme/hastalık gününün izin bakiyesinden otomatik düşülmesi farklı bir ihlaldir. Bir dönemde on günlük blok kullanılıp kullanılmadığı yıl bazında incelenmelidir.

İzin başlangıç ve bitiş günü takvimde işaretlenirken hafta tatili ve genel tatil günleri sayılmaz. İşçi başka şehirde izin kullanacaksa koşulları varsa yol için ücretsiz izin talebi ayrıca gündeme gelir; dört güne kadar yol izni yıllık izin günlerinden düşülmemelidir. İzin ücreti de Kanun 57 uyarınca izne başlamadan önce peşin veya avans olarak ödenir. İşçinin hem izinde çalıştırılması hem izin formu imzalatılması, kalan izin hesabında ayrıntılı delil gerektirir.

Başvuruda belirleyici ayrıntılar

İşçinin izin kaydında on gün blok görünse bile o günlerde kurumsal e-postaya yanıt verdiği veya işyerine çağrıldığı anlaşılıyorsa fiilî dinlenme tartışılır. Kısa ve istisnai bir telefon görüşmesi ile düzenli iş gördürme aynı değildir. İşveren kayıt tutmak ve gerçek izin kullandırıldığını göstermek zorundadır; işçi de çalışmayı gösteren somut kayıtları saklamalıdır.

Yıllık izin hakkı aynı işverenin farklı işyerlerinde geçirilen sürelerle hesaplanır. Deneme süresi de bir yıllık kıdeme dâhildir. İşçi hâlâ çalışırken kullanılmamış iznin nakit ödemesiyle tamamen ortadan kaldırıldığı varsayılmamalı; dinlenme hakkı ayrı korunur. İş sözleşmesi sona erince kalan izin ücreti son ücret üzerinden hesaplanır.

Parçalı izin konusunda tarafların anlaşması bir bölümün on günden az olmaması şartıyla mümkündür. Bir yıla ait bakiye devretmişse hangi izin yılından düşüm yapıldığı, hafta tatilinin toplamda nasıl sayıldığı ve yeni döneme ait günlerin ne zaman kazanıldığı tek cetvelde görünmelidir. İşçi “bütün yazı izinliydim” gibi soyut iddia yerine kesin başlangıç ve dönüş günlerini belirtmelidir.

Uygulamada farklı sonuç doğuran durumlar

İşveren yıllık izin çizelgesinde salı ve çarşamba günlerini izin olarak göstermiş, işçi ise o günlerde evden çalışmış olabilir. İşyerinin kapalı olması veya işçinin sistemde “izinli” görünmesi, fiilî dinlenmenin kesin delili değildir. Kurumsal hesapta görev, müşteri yanıtı ve telefon çağrıları gün içindeki çalışmayı gösterebilir. Buna karşılık tek acil mesajın bütün izin gününü ortadan kaldıracağı da otomatik kabul edilmez.

Taraflar izni bölmeye anlaşmışsa hangi bölümün en az on gün olduğu ve toplam hak edilen gün sayısı kontrol edilir. On günlük bölümün hesabında araya rastlayan hafta tatili ve resmî tatil izin süresinden sayılmaz. Bu nedenle takvimde on günlük yokluk ile on iş günlük izin aynı tutar olmayabilir. İşyeri beş gün çalışıyorsa hafta tatilinin hangi günlerden oluştuğu fiilî takvimle belirlenir.

İşçi iş değiştirmeden önce “kalan izinleri para olarak alayım, sonra çalışırım” teklifinde bulunmuş olabilir. İş ilişkisi sürerken iznin dinlenme amacı korunur; ayrılma gerçekleştiğinde kullanılmayan süre ücrete dönüşür. Yılın sonunda işverenin tek taraflı olarak eski izin bakiyesini silmesi de hak kazanma ve fiilî kullanım hesabı olmadan geçerli kabul edilemez. İzin defteri ve ücret dekontları karşılaştırılır.

Yıllık izne çıkan işçiye Kanun 57 uyarınca izin dönemi ücretinin önceden peşin veya avans olarak verilmesi gerekir. İzin sırasında başka şehirde geçirilen yol için koşulları varsa ayrıca ücretsiz yol izni istenebilir. Ücretin ne zaman ödendiğiyle iznin kaç güne bölünebildiği farklı sorulardır. Arabuluculukta son çalışma günü, kazanılmış toplam gün, fiilen kullanılan gün ve kalan izin ücreti ayrı gösterilmelidir.

İşçinin bir yıllık hak kazanma süresi hesabında aynı işverenin başka şubesindeki hizmeti unutulmamalıdır. İşten çıkıp kısa sürede aynı işverene dönüş gibi kesintili çalışma hâllerinde önceki hizmetin izne etkisi ayrıca incelenir. Uzun yıllar iznin kullanılmamış olması işverenin her yılı kendiliğinden sıfırlayabileceği anlamına gelmez. İşçi eski yılların kayıtlarına erişemiyorsa bordro, yazışma ve tatil fotoğrafları tarihleri destekleyebilir; işverenin izin kayıtlarını ibrazı önemlidir.

Sık sorulan sorular

Bir günlük izin hiç kullanılamaz mı?

Tarafların anlaşmasıyla bölme mümkündür; ancak en az bir bölüm on gün olmalı ve toplam hak eksilmemelidir.

Raporlu günler yıllık izinden düşer mi?

İş Kanunu 56, hastalık izinlerinin yıllık izne mahsup edilemeyeceğini düzenler.

Resmî kaynaklar: İş Kanunu (4857)