Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçinGaranti, yetkisiz servis müdahalesi nedeniyle kendiliğinden ve bütünüyle sona ermez; kapsam dışı kalan kısım, müdahalenin arızayla bağlantısına göre belirlenir. Bir ürüne yetkisiz servis tarafından müdahale edilmiş olması, her sonraki arızanın mutlaka tüketiciden kaynaklandığını göstermez. Garanti uyuşmazlığında müdahalenin ne olduğu, hangi parçayı etkilediği ve talep edilen arızayla bağlantısı incelenmelidir. Üçüncü kişinin yaptığı işlem gerçekten arızaya neden olmuşsa üretici veya satıcının o zarardan sorumlu tutulması beklenemez. Ancak bağımsız bir üretim ayıbının yalnızca “Daha önce açılmış” denilerek kapsam dışına çıkarılması da yeterli açıklama değildir.

Bu nedenle doğru yaklaşım, garantinin tamamının soyut biçimde iptal edilmesiyle belirli arızanın kapsam dışında olduğunun teknik olarak gösterilmesini ayırmaktır. Tüketici önce müdahale kaydını ve ret raporunu edinmeli; başvurusunu “Garantim var” cümlesinden daha somut bir teknik ve hukuki çerçeveye oturtmalıdır.
Yetkili ve yetkisiz servis ayrımı neyi değiştirir?
Yetkili servis, üretici veya ithalatçının satış sonrası hizmet ağı içindeki işletmedir. Üçüncü bir tamircinin markanın logosunu kullanması veya internet ilanında kendisini yetkili olarak tanıtması bu sıfatı tek başına oluşturmaz. Tüketici servis seçimini yaparken işletmenin gerçekten yetkili olup olmadığını doğrulamalıdır. Sahte yetki beyanıyla alınan ücret ve hatalı onarım hakkında sahte yetkili servis yazısı ayrı bir başvuru çerçevesi sunar.
Garanti içindeki ürünü kendi seçtiği tamirciye götüren tüketici, o işlemin güvenli ve gereği gibi yapıldığının sonuçlarını da dikkate almalıdır. Yanlış parça, hatalı lehimleme, güvenlik sensörünün iptali veya yazılımın uygunsuz değiştirilmesi yeni zarar doğurabilir. Burada üçüncü tamircinin sorumluluğu incelenir. Üreticinin ilk ayıpla ilgili sorumluluğunun bulunması, tamircinin sonradan verdiği bütün zararların üreticiye yüklenmesi anlamına gelmez.
Arızanın müdahaleden kaynaklandığı nasıl belirlenir?
Garanti Belgesi Yönetmeliğindeki kullanım hatası yaklaşımında belirleyici bağlantı, kılavuza aykırı kullanım ile arızanın nedenidir. Ticaret Bakanlığının garanti bilgilendirmesi, kullanım hatası tespitinin raporla yapılması ve raporun tüketiciye verilmesi gerektiğini açıklar. “Yetkisiz müdahale” ibaresi varsa, hangi bulguların bu sonuca götürdüğü ve arızayla bağlantısının ne olduğu sorulmalıdır.
Örneğin dizüstü bilgisayarın RAM’i değiştirilmişken ekran panelinin üretimden kaynaklanan kusuru ortaya çıkabilir. RAM değişikliği ekran arızasını gerçekten etkilemiş mi, montaj sırasında kablo zedelenmiş mi, yoksa panelde bağımsız hata mı var? Bu sorular teknik inceleme gerektirir. Aynı şekilde telefonun camının üçüncü kişi tarafından değiştirilmesi sırasında sıvı yalıtımı bozulmuşsa sonradan sıvı temasının etkisi farklı değerlendirilebilir. Bütün ürünler için tek sonuç çıkarılamaz.
Raporun içinde yalnızca fotoğraf bulunması da her zaman yeterli değildir. Fotoğraf ürünün açıldığını gösterebilir; fakat neden ekranın çalışmadığını açıklamayabilir. Testlerin, arızalı parçanın, müdahale izinin ve sebep bağlantısının gösterilmesi gerekir. Tüketicinin iddiası da somut olmalıdır: “Servisin görüşü yanlış” demek yerine bağımsız arızayı ve bunu destekleyen bulguları belirtmelidir.
Garanti şartındaki genel iptal maddesi geçerli mi?
Üretici garanti metninde bakım veya müdahaleye ilişkin koşullar bulunabilir. Böyle bir koşulun varlığı, emredici tüketici haklarının tamamının önceden kaldırılabileceği anlamına gelmez. 6502 sayılı Kanunun 5 ve 56. maddeleri çerçevesinde yasal garanti ve haksız şart değerlendirmesi yapılır. Ücretle alınmış ek garanti paketinin koşulları ise kendi kapsamı içinde ayrıca okunmalıdır.
“Her türlü üçüncü kişi müdahalesinde bütün haklar sona erer” hükmünün somut olayda nasıl uygulandığı önemlidir. Güvenlik mekanizmasına müdahaleyi engelleyen makul bir koşulla, hiçbir bağlantısı olmayan ayıplar için bütün sorumluluğu kaldıran bir koşul aynı değildir. Standart belgedeki imza, her koşulun tüketiciyle gerçekten müzakere edildiğini tek başına göstermez.
Başvuru öncesinde hangi deliller hazırlanmalı?
- İlk fatura, teslim tarihi ve garanti belgesi.
- Yetkisiz servisin yaptığı işin faturası, değişen parça listesi ve teslim kaydı.
- Müdahaleden önceki ve sonraki arıza belirtileri ile tarih sıralaması.
- Yetkili servisin ret raporu, test sonuçları ve fotoğrafları.
- Ürünün aynı arızayı müdahaleden önce gösterdiğini kanıtlayan yazışma veya servis kaydı.
- Ücretli işlem için verilen onayın kapsamı ve ürünün mevcut durumu.
Ürünü ikinci kez açtırmadan önce uyuşmazlığın delilleri korunmalıdır. Arızalı parçanın atılması, seri numarasının kaybolması veya cihazın yazılımının yeniden değiştirilmesi bilirkişi incelemesini güçleştirebilir. Tehlikeli arızalarda ürünü çalıştırarak uzun video hazırlamak yerine güvenliği sağlayıp uzman incelemesi istemek daha uygundur. Hukuka aykırı hesap erişimi veya başkasının servis sistemine izinsiz giriş yapılmamalıdır.
İkinci servis faturasını üreticiden isteyebilir miyim?
Üreticinin sorumluluğu bulunduğu iddia edilse bile tüketicinin doğrudan üçüncü tamirciye ödediği her bedelin otomatik iadesi söz konusu olmaz. Arızanın kapsamı, üretici veya satıcıya daha önce başvuru yapılıp yapılmadığı, onarımın gerekliliği ve masrafın makullüğü değerlendirilir. Acil zarar önleme işlemiyle, keyfî olarak farklı parça taktırılması aynı değildir.
Üçüncü tamircinin verdiği zararda ise tamircinin kendi hizmeti araştırılır. Tüketici, ilk üretim ayıbının bedelini üreticiden ve aynı zarar için tekrar tamirciden tahsil edemez. Farklı zarar kalemleri varsa her biri nedenine ve sorumlusuna göre ayrılmalıdır. Ücretsiz onarımda ücret talebiyle ilgili onarım, kargo ve inceleme ücretleri yazısı bu hesaplaşmayı tamamlar.
Uyuşmazlık hangi yolla çözülür?
Kişisel kullanım için satın alınan üründe, parasal değerine göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi gündeme gelir. Hakem heyeti başvurusunda teknik bilirkişi incelemesi istenebilir. Mahkemelik parasal tüketici uyuşmazlığında kural olarak dava şartı arabuluculuk kontrol edilir. Bakanlığın güncel görev açıklaması başvuru sınırını gösterir.
Talep doğru muhataba yöneltilmelidir. Üçüncü servis hatası için yalnızca üreticiyi, bedel iadesi için yalnızca teknik servisi seçmek yanlış olabilir. Başvuruda müdahale kabul ediliyorsa bu açıkça yazılmalı; neden mevcut arızayla ilgisiz olduğu delillerle gösterilmelidir. Müdahaleyi gizlemek hem güvenilirliği zedeler hem de teknik incelemenin yönünü yanlış belirler.
Müdahale öncesindeki arıza kaydı neden kritik?
Ürün yetkisiz tamirciye verilmeden önce aynı arızayı gösteriyorsa bu zaman sırası önemlidir. İlk şikâyet e-postası, arıza görüntüsü, satıcıya gönderilen mesaj veya eski servis kaydı saklanabilir. Bu belgeler, arızanın son müdahaleden önce bulunduğu iddiasını destekler. Bununla birlikte önceki belirti ile sonraki teknik hasarın aynı olduğu ayrıca araştırılır. Ekranın daha önce titremesiyle tamir sırasında kablonun kopması birbirinden farklı zararlar olabilir.
Başvuruda müdahale öncesi ve sonrası belirtiler ayrı anlatılır. Tüketici “telefon zaten çalışmıyordu” demek yerine hangi işlevin bozuk olduğunu, hangi onarımın istendiğini ve işlem sonrasında ne değiştiğini gösterir. Böylece teknik inceleme iki aşamayı karşılaştırabilir. Sonradan oluşmuş bulguları eski arıza gibi göstermek uygun değildir. Gerçek zaman sırası, hem üretim ayıbı hem tamircinin sorumluluğu için önem taşır.
Örneğin bataryanın hızlı tükenmesi nedeniyle üçüncü servise verilen telefonda batarya değiştirildikten sonra kamera çalışmamış olabilir. Kamera arızasının montaj sırasında oluşmasıyla önceden var olan ayrı kusur aynı değildir. Tamirci hangi parçaya ve hangi bağlantıya müdahale ettiğini açıklamalıdır. Yetkili servis de mevcut ret kararının bu işlemle nasıl ilişkili olduğunu göstermelidir. Her iki rapor birlikte değerlendirilir.
Yasal garanti ile ek güvence paketini ayırın
Satışla birlikte verilen yasal garanti ve ücret karşılığı alınan ek güvence aynı hukuki kapsamı taşımayabilir. 6502 sayılı Kanun’un 57. maddesi, ihtiyari garantiyi yasal haklar saklı kalmak üzere verilen ilave taahhüt olarak düzenler. Ek paketin belirli olayları kapsam dışı bırakması, ilk satıştaki ayıp haklarının tamamının sona erdiği anlamına gelmez. Her talebin dayanağı ayrı belirlenmelidir.
Bir paket yalnızca ekran kırılmasını veya sıvı temasını karşılıyor olabilir. Başka paket ek onarım süresi sunabilir. Bunların içeriği okunmadan “garanti uzatması aldım, bütün arızalar ücretsizdir” sonucu çıkarılmaz. Paket koşullarındaki üçüncü servis maddesinin hangi güvenceye uygulandığı görülür. Aynı ret yazısında yasal garanti ve özel paket karıştırılmışsa şirketten ayrı gerekçe istenebilir.
Reklam veya satış sırasında daha geniş bir taahhüt verilmişse bunun kaydı korunur. Sözleşme, reklam ve sertifika birbiriyle karşılaştırılır. Üreticinin ek taahhüdü, kanuni sorumluluğun yerine geçmez; onu tamamlayabilir. Tüketicinin yasal ayıp iddiasıyla paket ödemesi talebi farklı taraflara yönelebilir. İade veya onarım talebi doğru belge ve doğru muhatapla kurulmalıdır.

Altı aylık ispat kuralı müdahalede nasıl ele alınır?
6502 sayılı Kanun’un 10. maddesi, teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslimde var olduğu karinesini ve bunun malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmadığı durumları düzenler. Ürünün bu dönemde tamirciye gitmiş olması, bütün teknik olguları incelemeyi gereksiz kılmaz. Müdahalenin arızaya etkisi ve karinenin somut olayda uygulanabilirliği değerlendirilir.
Satıcı, ürüne sonradan zarar verildiğini ileri sürüyorsa iddiasının dayanaklarını göstermelidir. Tüketici de kendi bildiği müdahaleyi gizlemeden kayıtları sunar. İlk altı ayın dolması, yasal hakların otomatik sona erdiği anlamına gelmez; ispat değerlendirmesi farklılaşabilir. Garanti süresi ile ispat karinesi aynı takvim değildir. Başvuruda teslim ve arıza tarihleri bu nedenle ayrı belirtilir.
Müdahale raporunda yalnızca açılma izi bulunmasıyla hasarın açıklanması aynı değildir. Ancak bazı ürün veya arıza türlerinde müdahalenin teknik etkisi açık olabilir. Bu olasılık da dürüstçe ele alınmalıdır. Genel bir hukuk kuralından hareketle her üçüncü servis işleminin zararsız olduğu söylenmez. İnceleme, gerçek ürün ve arızanın özelliklerine dayanır.
Yetkili servis ararken resmî kaydı kullanın
İnternette ilk çıkan telefon numarası, markanın resmî servisine ait olmayabilir. Ticaret Bakanlığının SERBİS hakkında güncel açıklaması, yetkili servis bilgilerinin resmî sistemden kontrolünü belirtir. İşletmenin unvanı, adresi ve marka yetkisi karşılaştırılabilir. Arama ilanında marka logosu bulunması tek başına yetki kanıtı değildir. Tüketici, ürününü teslim ettiği işletmenin kim olduğunu bilmelidir.
Servis geçmişte yetkili olup daha sonra yetkisini kaybetmiş olabilir. İşlemin yapıldığı tarihteki durum önemlidir. Bugünkü kayıt eski tarihin bütün bilgilerini göstermeyebilir; gerektiğinde üretici veya ithalatçıdan işlem tarihi için doğrulama istenir. Yetki hakkında gerçeğe aykırı bilgi verilmişse o hizmet sözleşmesi yönünden ayrı talep incelenir. Bu konu, üretim ayıbının bulunup bulunmadığı sorusunu tek başına çözmez.
Yeni bir servise teslim öncesinde mevcut arızanın ve önceki müdahalenin kayıt altına alınması yararlıdır. Teslim belgesinde seri numarası, aksesuarlar ve gözlenen durum gösterilebilir. “Cihaz açılmıştır” notunun doğru olup olmadığı görülür. Yanlış bilgi varsa teslim sırasında düzeltme istenir. Belgeyi okumadan imzalamak, sonraki teknik tartışmayı zorlaştırabilir.
Ücretli onarım onayı kapsamı belli olmalı
Garanti dışı ret sonrasında servis ücretli onarım teklif edebilir. Teklifte yapılacak işlem, değişecek parça, ücret ve tüketicinin onayı açık olmalıdır. Sadece inceleme için bırakılan üründe tüketicinin bilgisi olmadan geniş kapsamlı ücretli işleme geçilmesi ayrı uyuşmazlık doğurabilir. Garanti ret kararına itiraz ile ücretli işin yetkilendirilmesi birbirinden ayrılır.
Tüketici acil ihtiyacı nedeniyle tamir bedelini ödemişse ödeme kaydı saklanır. Ödemenin yapıldığı koşullar ve varsa ret kararına itirazı gösteren yazışma önemlidir. Ödeme, her olayda bütün haklardan vazgeçme anlamına gelmez. Buna karşılık her ücretli tamir bedelinin sonradan üreticiden geri alınacağı da söylenemez. Sorumluluk, arıza, başvuru ve masrafın dayanağıyla belirlenir.
Değiştirilen parçanın durumu ve işlem öncesi bulgular kayıt altına alınmalıdır. Parça atılmışsa bunun kim tarafından ve hangi tarihte yapıldığı öğrenilir. Teknik inceleme ihtiyacının bulunduğu olayda tamir kayıtlarının eksikliği önem taşır. Tüketici tehlikeli ürünü kendi başına sökerek delil üretmeye çalışmaz. Uygun uzman incelemesi ve resmî başvuru yolları kullanılabilir.
Zamanaşımı ve karar itirazını ayrı takip edin
Ayıplı maldan sorumlulukta 6502 sayılı Kanun’un 12. maddesi kural olarak teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımını, daha uzun düzenleri ve ağır kusur veya hileyle gizleme istisnasını içerir. Yasal garantiye ait süreyle bu alacak düzeni aynı kavram değildir. Yetkisiz servis işlemi yapılmasının tüm süreleri yeniden başlattığı varsayılmaz. Teslim, arıza, onarım ve talep tarihleri saklanır.
Hakem heyeti kararına itirazda güncel 70. madde, kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süreyi düzenler. Bu süre, üründeki ilk arızanın tarihiyle başlamaz. Hakem heyeti görevi kapsamındaki başvuru ve karar itirazı zorunlu tüketici arabuluculuğunun istisnalarıdır. Mahkemede açılacak doğrudan tüketici davasının kendi arabuluculuk düzeni ayrıca değerlendirilir. Ret raporunu şirkete yeniden göndermek karar itiraz süresini otomatik durdurmaz.
Tüketicinin yerleşim yeri, başvuru ve dava bakımından kanundaki yetki seçenekleri arasında bulunabilir. Dosyanın başka şehirden hazırlanması mümkündür; fakat talep, ürünün teknik kayıtları ve gerçek taraflarıyla kurulmalıdır. Yargı yolu masraf ve garanti sorununu aynı teknik raporla çözmeyebilir. Her zarar kalemi hangi sorumlunun işleminden doğduğuna göre açıklanır.
Bilirkişi incelemesinde hangi sorular sorulabilir?
İncelemede mevcut arızanın ne olduğu, eski servis işleminin kapsamı ve bu işlemin arızaya etkisi araştırılabilir. Üründe bağımsız üretim kusuru bulunup bulunmadığı ve kılavuza aykırı kullanım iddiasının dayanağı da açıklanabilir. Sorular, hakem heyeti veya mahkemenin değerlendireceği somut teknik konulara yönelir. Bilirkişiden hukuki sonucu tek başına belirlemesi beklenmez. Üretim ayıbı, müdahale ve zarar arasındaki teknik bağ açıklaştırılır.
İki servis raporu birbirine aykırıysa bu çelişki gösterilir. Bir raporda anakart hasarı, diğerinde yalnızca batarya sorunu yazması örnek olabilir. Her raporun hangi tarihte ve hangi testle hazırlandığı görülür. Sonradan onarım yapılmışsa ilk durumun hangi belgede korunduğu açıklanır. İnceleme yalnızca ürünün bugünkü hâliyle sınırlı kalmak zorunda olmayabilir; önceki kayıtların güvenilirliği değerlendirilir. Eksik kaydın hangi kurumda bulunduğu belirtilir.
Tüketici başvuruda belirli bir yüzde veya kesin sonuç dayatmak yerine teknik sorunun açıklanmasını ister. Uzmanın ürünü ve kayıtları görmeden yazdığı genel görüş yeterli olmayabilir. Aynı modelin başka kişide de arızalanması yardımcı bilgi olsa da bu cihazın nedenini tek başına kanıtlamaz. Gerçek ürün, gerçek işlem ve gerçek zarar esas alınır. Böylece haklı talep ile sonradan tamircinin oluşturduğu sorun doğru sorumluya yöneltilir.
Sık sorulan sorular
Garanti etiketi sökülünce bütün haklar biter mi?
Etiketin sökülmesi teknik bulgu olabilir. Mevcut arızanın nedeni ve yasal hakların kapsamı ayrıca incelenir; tek başına bütün taleplerin kesin reddi sonucunu doğurmaz.
Servise gitmeden önce cihazı açıp baktıysam?
Yapılan müdahaleyi dürüstçe bildirin. Cihazın açılması sırasında zarar verilip verilmediği ve arızayla bağlantısı teknik olarak araştırılır.
Üçüncü servis orijinal parça kullandığını söyledi. Yeterli mi?
Parçanın orijinal olması, montajın doğru yapıldığını veya her garanti şartına uyulduğunu kendiliğinden kanıtlamaz. İşlem belgesi ve teknik sonuç önemlidir.
Üretici raporu kesin ve bağlayıcı mı?
Üretici veya yetkili servisin raporu değerlendirilebilir ve teknik incelemeyle tartışılabilir. Hakem heyeti veya mahkeme dosyasında bilirkişi değerlendirmesi istenebilir.
Dosyanın hazırlanması
İlk satış belgeleriyle iki servisin işlem kayıtları, arıza zaman çizelgesi ve teknik ret gerekçesi birlikte sunulmalıdır. Böylece üretim ayıbı, tüketici kullanımı ve tamirci müdahalesi birbirinden ayrılabilir. Türkiye genelindeki başvuruların Mersin ofisimiz üzerinden değerlendirilmesi için iletişim kurulabilir.
