Yabancı Şirketin Türkiye’de Alacak Tahsili 2026: İcra, Dava ve Teminat

Yabancı bir şirket, Türkiye'deki bir borçludan olan alacağını Türk hukukundaki icra ve yargı yollarını kullanarak tahsil edebilir. Alacak tahsili için ilamsız icra takibi, ticari arabuluculuk sonrası alacak davası, yabancı mahkeme veya hakem kararının tanınması ve tenfizi ile ihtiyati haciz başlıca yollardır. Yabancı davacı şirketten kural olarak teminat istenebilir; ancak Türkiye ile karşılıklılık veya uluslararası sözleşme bulunan ülkelerin şirketleri bu yükümlülükten muaf olabilir. Doğru yolun seçilmesi, alacağın niteliğine, elde bulunan belgelere ve borçlunun mal varlığına bağlıdır.

Uluslararası ticaretin büyümesiyle birlikte Türk alıcılara mal satan, hizmet veren veya Türkiye'de iş ortaklığı kuran yabancı şirketlerin sayısı da artmıştır. Bu ilişkilerde ödemelerin geciktirilmesi veya hiç yapılmaması, yabancı şirketler için ciddi bir sorundur. Türk hukuk sistemi, yabancı alacaklılara yerli alacaklılarla büyük ölçüde aynı hakları tanır. Ancak usul kuralları, belge şartları ve süreler bakımından dikkat edilmesi gereken özel noktalar vardır.

İcra takibi ile alacak tahsili

Yabancı şirket, Türkiye'deki borçlusu hakkında icra müdürlüğünde takip başlatabilir. Elinde ilam bulunmayan alacaklar için ilamsız icra takibi en hızlı yoldur. Fatura, sözleşme veya cari hesap ekstresine dayanan alacaklarda genel haciz yoluyla takip başlatılır ve borçluya ödeme emri gönderilir. Borçlu yedi gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Kambiyo senedine dayanan alacaklarda ise kambiyo senetlerine özgü haciz yolu kullanılabilir.

Borçlunun ödeme emrine itiraz etmesi hâlinde takip durur. Bu durumda alacaklı, itirazın iptali davası açabilir veya elinde imzası ikrar edilmiş belge varsa itirazın kaldırılmasını isteyebilir. İtirazın iptali davasında alacaklı haklı çıkarsa, borçlunun haksız itirazı nedeniyle alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına da hükmedilebilir. Bu tazminat, alacak tahsili sürecini hızlandıran önemli bir caydırıcı unsurdur.

Alacak tahsili davalarında arabuluculuk şartı

Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki ticari davalarda, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Bu kural yabancı şirketler için de geçerlidir. Arabuluculuk görüşmelerinde taraflar anlaşırsa, anlaşma belgesi icra edilebilirlik şerhiyle ilam niteliği kazanır. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanakla birlikte dava açılabilir.

İcra takibi başlatmak için arabuluculuk şartı aranmaz; ancak takibe itiraz edilmesi ve itirazın iptali davası açılması gerektiğinde arabuluculuk şartı devreye girer. Bu nedenle alacak tahsili planlanırken, arabuluculuk sürecinin de zaman çizelgesine eklenmesi gerekir. Yabancı şirketin arabuluculuk görüşmelerine Türkiye'deki avukatı aracılığıyla katılması mümkündür.

Yabancı davacının teminat yükümlülüğü

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 48. maddesine göre Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibi yapan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama giderlerini ve karşı tarafın zararını karşılamak üzere mahkemece belirlenecek teminatı göstermek zorundadır. Ancak dava açılan devlet ile Türkiye arasında karşılıklılık bulunması hâlinde mahkeme teminattan muafiyet tanıyabilir. Ayrıca Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi'ne taraf ülkelerin vatandaşları ve şirketleri bu teminattan muaftır.

Teminat tutarı, davanın değerine ve yargılama giderlerine göre mahkemece takdir edilir. Teminat nakit olarak veya banka teminat mektubuyla yatırılabilir. Teminatın süresinde yatırılmaması dava şartı eksikliği sonucunu doğurur ve dava usulden reddedilebilir. Bu nedenle yabancı şirketin, dava açmadan önce teminat yükümlülüğünü ve olası muafiyet sebeplerini değerlendirmesi önemlidir.

Yabancı mahkeme kararının tenfizi ve alacak tahsili

Yabancı şirket, alacağına ilişkin olarak kendi ülkesinde veya üçüncü bir ülkede mahkeme kararı elde etmişse, bu kararın Türkiye'de icra edilebilmesi için tenfiz kararı alınması gerekir. Tenfiz için kararın kesinleşmiş olması, Türkiye ile karar ülkesi arasında karşılıklılık bulunması, kararın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması gerekir. Ayrıca davalının usulüne uygun şekilde davet edilmiş ve savunma hakkının ihlal edilmemiş olması aranır.

Tenfiz davası asliye ticaret mahkemesinde açılır ve mahkeme, kararın esasını yeniden incelemez; yalnızca kanundaki şartların varlığını denetler. Tenfiz kararı alındıktan sonra yabancı karar, Türk mahkemesi kararı gibi icra edilir. Tenfiz davası sırasında alacağın güvence altına alınması için ihtiyati haciz talep edilebilir.

Hakem kararı ve New York Sözleşmesi

Ticari sözleşmelerde tahkim şartı bulunan durumlarda, uyuşmazlık uluslararası tahkim yoluyla çözülür. Türkiye, Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkında New York Sözleşmesi'ne taraftır. Bu sözleşme sayesinde başka bir taraf ülkede verilen hakem kararları, Türkiye'de sınırlı sebeplerle denetlenerek tanınır ve icra edilir. Hakem kararının tenfizi, mahkeme kararlarına göre genellikle daha öngörülebilir ve hızlı bir süreçtir.

Tahkim şartının geçerliliği, sözleşmenin yazılı olması ve tarafların açık iradesine bağlıdır. Tahkim şartı varken Türk mahkemesinde dava açılırsa, karşı taraf tahkim itirazında bulunabilir ve dava usulden reddedilebilir. Bu nedenle yabancı şirketin, alacak tahsili için hangi yolu izleyeceğine karar vermeden önce sözleşmedeki uyuşmazlık çözüm hükmünü dikkatle incelemesi gerekir.

İhtiyati haciz ile alacak tahsili güvenceye alınır

Borçlunun mal kaçırma ihtimali bulunan durumlarda, alacak tahsili sürecinin en etkili aracı ihtiyati hacizdir. Vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış bir para alacağı bulunan alacaklı, alacağın varlığını yaklaşık olarak ispat eden belgelerle mahkemeye başvurarak borçlunun mal varlığına ihtiyaten haciz konulmasını isteyebilir. Vadesi gelmemiş alacaklarda ise borçlunun yerleşim yerinin belli olmaması veya mallarını kaçırma hazırlığında bulunması gibi özel şartlar aranır. Mahkeme, kural olarak alacaklıdan alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat ister.

Yabancı şirketler bakımından ihtiyati haciz kararı, tenfiz davası veya alacak davası sürerken borçlunun banka hesapları, taşınmazları, araçları ve üçüncü kişilerdeki alacakları üzerinde etkili bir güvence sağlar. İhtiyati haciz kararının uygulanmasından sonra belirli süre içinde dava açılması veya icra takibi başlatılması gerekir; aksi hâlde haciz kendiliğinden kalkar. Bu sürelerin takibi, alacak tahsili stratejisinin başarısı için kritik önemdedir.

Alacak tahsili için gerekli belgeler

Yabancı şirketin Türkiye'de alacak tahsili yapabilmesi için öncelikle alacağı ispatlayan belgelerin eksiksiz olması gerekir. Satış sözleşmesi, sipariş formları, proforma faturalar, ticari faturalar, teslim belgeleri, konşimento veya CMR belgeleri ile taraflar arasındaki e-posta yazışmaları en önemli delillerdir. Yabancı dilde düzenlenmiş belgelerin Türkçe tercümesi ve gerektiğinde noter onayı yapılmalıdır. Cari hesap mutabakatları ve borçlunun borcu kabul eden yazışmaları, takibe itiraz edilmesi hâlinde alacaklının elini güçlendirir.

Bunun yanında yabancı şirketin Türkiye'deki avukata vereceği vekâletnamenin, şirketin bulunduğu ülkede noter onaylı olarak düzenlenmesi ve apostil şerhi taşıması gerekir. Şirketin temsil yetkisini gösteren ticaret sicili kaydı ve imza yetkisi belgeleri de apostilli ve tercümeli olarak sunulmalıdır. Bu belgeler hazırlanmadan icra takibi veya dava açılması mümkün olmaz; bu nedenle alacak tahsili sürecine başlamadan önce belge hazırlığının tamamlanması zaman kazandırır.

Borçlunun mal varlığı araştırması

Başarılı bir alacak tahsili, yalnızca hukuki yolların doğru seçilmesine değil, borçlunun haczedilebilir mal varlığının bulunmasına da bağlıdır. İcra takibi kesinleştikten sonra icra müdürlüğü aracılığıyla borçlunun taşınmazları, araçları, banka hesapları, ticari alacakları ve şirket hisseleri sorgulanabilir. Borçlunun müşterilerinden olan alacaklarına üçüncü kişi haciz ihbarnamesi gönderilerek bu alacaklar da haczedilebilir.

Borçlunun mal varlığını muvazaalı işlemlerle üçüncü kişilere devretmesi hâlinde, İcra ve İflas Kanunu'ndaki tasarrufun iptali davası gündeme gelir. Bu dava ile borçlunun alacaklılardan mal kaçırmak amacıyla yaptığı bağışlar, düşük bedelli satışlar ve yakınlarına yaptığı devirler iptal edilebilir. Ayrıca şirket yöneticilerinin kusurlu davranışları nedeniyle şirket alacaklılarına karşı kişisel sorumluluğu da belirli şartlarda ileri sürülebilir.

Zamanaşımı süreleri ve alacak tahsili

Alacak tahsili planlanırken zamanaşımı süreleri mutlaka dikkate alınmalıdır. Türk Borçlar Kanunu'na göre genel zamanaşımı süresi on yıldır; ancak kira, faiz ve bazı dönemsel edimler ile tacirler arasındaki belirli alacaklar için beş yıllık süre uygulanır. Kambiyo senetlerinde zamanaşımı süreleri çok daha kısadır; örneğin çekte ibraz süresinin bitiminden itibaren altı ay içinde başvurulmalıdır. Uluslararası satış sözleşmelerinde Türkiye'nin taraf olduğu Viyana Satım Sözleşmesi hükümleri ve sözleşmede seçilen hukuk da sürelerin belirlenmesinde etkilidir.

Zamanaşımını kesen işlemler arasında icra takibi başlatılması, dava açılması ve borçlunun borcu yazılı olarak kabul etmesi yer alır. Alacaklının, zamanaşımı süresinin dolmasına yakın dönemde mutlaka bir hukuki işlem başlatması gerekir. Zamanaşımına uğrayan alacak için yapılan takibe borçlu itiraz ederse, alacak tahsili mümkün olmaz.

Faiz ve döviz alacakları

Yabancı şirketlerin alacakları çoğu zaman döviz cinsindendir. Türk hukukunda yabancı para alacağı için icra takibi, alacağın yabancı para cinsinden gösterilmesi ve takip tarihindeki kur üzerinden Türk lirası karşılığının belirtilmesiyle yapılabilir. Alacaklı, ödeme gününde fiilî ödeme tarihindeki kur üzerinden tahsil talep etme hakkını saklı tutabilir. Faiz bakımından ise sözleşmede kararlaştırılan oran, yoksa 3095 sayılı Kanun'a göre yabancı para alacakları için uygulanan devlet bankalarının mevduat faizi esas alınır.

Ticari işlerde temerrüt faizi oranı, taraflarca serbestçe belirlenebilir; ancak oran belirlenmemişse kanuni oranlar uygulanır. Faizin doğru hesaplanması, alacak tahsili sonucunda elde edilecek toplam tutarı doğrudan etkiler. Bu nedenle takip talebinde asıl alacak, işlemiş faiz ve faiz oranı ayrı ayrı gösterilmelidir.

Alacak tahsili sürecinde avukatın rolü

Yabancı şirketin Türk hukuk sistemini tanımaması, belge hazırlığında ve sürelerde hata yapma riskini artırır. Türkiye'deki bir avukat, alacağın niteliğine göre en uygun yolu belirler, ihtiyati haciz imkânını değerlendirir, icra takibini başlatır ve gerekirse arabuluculuk ile dava süreçlerini yürütür. Ayrıca borçlunun mal varlığı araştırmasını yaparak alacak tahsili şansını artırır. Uluslararası ticari uyuşmazlıklarda deneyimli bir avukatla çalışmak, sürecin hem hızlı hem de maliyet etkin şekilde tamamlanmasını sağlar.

Sık sorulan sorular

Yabancı şirket Türkiye’de icra takibi yapabilir mi?

Evet. Yabancı şirket, Türkiye’deki avukatı aracılığıyla ilamlı veya ilamsız icra takibi başlatabilir.

Yabancı şirketten teminat istenir mi?

Kural olarak istenir; karşılıklılık veya Lahey Sözleşmesi gibi uluslararası sözleşmeler varsa muafiyet tanınabilir.

Yabancı mahkeme kararı Türkiye’de geçerli mi?

Tenfiz kararı alındıktan sonra Türk mahkeme kararı gibi icra edilebilir.

Ticari alacak davasında arabuluculuk zorunlu mu?

Evet. Para alacağına ilişkin ticari davalarda dava öncesi arabuluculuk zorunludur.

Hakem kararı Türkiye’de nasıl uygulanır?

New York Sözleşmesi kapsamında tanıma ve tenfiz kararı alınarak icra edilir.

İhtiyati haciz için teminat gerekir mi?

Kural olarak alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat istenir.

Alacak tahsili ne kadar sürer?

İtiraz edilmeyen icra takipleri birkaç ayda sonuçlanabilir; dava ve tenfiz gerektiren süreçler bir yılı aşabilir.

Yabancı şirketin vekâletnamesi nasıl hazırlanır?

Şirketin ülkesinde noter onaylı düzenlenmeli, apostil şerhi alınmalı ve Türkçeye çevrilmelidir.

İlgili konular ve resmî kaynak

İlgili yayınlar: İhracat bedeli ödenmedi, yurt dışındaki alıcıdan tahsil · Arabuluculuk hangi davalarda zorunlu · Ticari sözleşmede önce görüşme şartı · Tedbiri kaldırmak için teminat tutarı

Resmî kaynaklar: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (5718) · İcra ve İflas Kanunu (2004)

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş veya sonuç taahhüdü değildir. Somut dosyanızda süreler ve deliller belgelerinizle birlikte değerlendirilmelidir.

Konunuzla ilgili belgelerinizi değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.