Nakliye Şoförünün Hatasından Taşıma Şirketi Sorumlu mu?

Şoförün hatasından taşıma şirketi, sürücünün taşıma görevini yerine getirirken yaptığı işlem ve ihmaller nedeniyle kural olarak sorumludur. Taşıyıcı, sürücünün çalışanı olmadığını veya işi başka firmaya verdiğini söyleyerek her durumda sorumluluktan kurtulamaz. Türk Ticaret Kanunu 879, taşıyıcının kendi adamlarıyla taşımanın yerine getirilmesinde yararlandığı kişilerin görev sırasındaki davranışlarını esas alır. Bununla birlikte zararın sebebi, taşıma sözleşmesi ve sorumluluk sınırları ayrıca incelenir.

Bu kural hangi taşımalarda ele alınır?

Buradaki açıklama, esas olarak yurt içindeki ticari eşya taşımasını konu alır. Uluslararası karayolu taşımasında CMR, başka taşıma türlerinde özel düzenlemeler veya farklı sözleşme ilişkileri gündeme gelebilir. Ev eşyası taşınması ve tüketici işlemlerinde de somut ilişkinin kuralları ayrıca değerlendirilmelidir. Sadece aracın üzerinde yazan ticari isme bakılarak uygulanacak düzenleme ve sorumlu kişi belirlenemez.

Taşıma siparişini kimin kabul ettiği, taşıma ücretini kimin faturalandırdığı ve malı taşımayı kimin üstlendiği önemlidir. Organizatör ile taşıyıcı sıfatı her olayda aynı değildir. Özellikle birden fazla lojistik işletmesi varsa taşıma işleri organizatörünün sorumluluğu yönünden sözleşmenin içeriği de incelenmelidir.

Çalışan sürücü ile taşeron sürücü arasındaki fark

Taşıyıcının bordrolu sürücüsü yükü uygunsuz yere bırakmış, teslim talimatını dikkate almamış veya taşıma sırasında gerekli tedbiri almamış olabilir. Bu davranış taşıma görevinin ifasıyla ilgiliyse taşıyıcının sorumluluğu yalnız sürücüye yöneltilerek ortadan kaldırılamaz. Aynı değerlendirme, taşıyıcının işi yerine getirmek için kullandığı başka kişilerin görev kapsamındaki davranışları açısından da yapılır.

Taşımanın tamamı veya bir kısmı başka taşıyıcı tarafından gerçekleştirilmişse fiili taşıyıcı hükümleri ayrıca önem kazanır. TTK 888 uyarınca fiili taşıyıcı, kendi gerçekleştirdiği bölümde doğan zarardan ilgili şartlarla sorumlu olur. Sözleşmedeki taşıyıcıyla fiili taşıyıcının müteselsil sorumluluğu gündeme gelebilir. Bunun anlamı, zarar görenin aynı zararı iki defa tahsil edebilmesi değildir. Tarafların sonradan birbirlerine rücu etmesi ayrı bir ilişkidir.

Her sürücü hatası sınırsız tazminat doğurmaz

Önce malın teslim alındığı ve zarar gördüğü aşama, hasarın miktarı ve olayla zarar arasındaki bağlantı belirlenir. Eşyanın niteliğinden veya başka bir sebepten kaynaklanan zarar ihtimali de incelenebilir. Sürücünün bir hatasının bulunması, tazminatın bütün sözleşme ve kanun sınırlarından otomatik olarak çıkması anlamına gelmez.

TTK, eşyanın değerinin hesabını ve taşıyıcının sorumluluk sınırlarını ayrıca düzenler. Kasıt veya zararın muhtemel olduğunu bilerek pervasızca davranma gibi ağır koşullar ispatlandığında sorumluluktan kurtulma ve sınırlama imkânları kaybedilebilir. Normal dikkatsizlik ile bu ağır davranış aynı şey değildir. Dilekçede yalnız “şoför kusurlu” denilmesi, sınırlamaların uygulanmayacağını göstermek için yeterli olmaz.

Zararın ispatı için hangi kayıtlar gerekir?

Taşıma sözleşmesi, sevk ve teslim belgeleri, yükün teslim öncesindeki durumu, fotoğraflar ve hasar tespitleri korunmalıdır. Sürücüyle yapılan talimat yazışmaları, araç takip kayıtları, yükün aktarıldığı depo bilgileri ve varsa soğuk zincir sıcaklık kayıtları olayın nasıl geliştiğini gösterebilir. Yükün bedelini gösteren faturayla onarım veya değer kaybı hesabı da birbirinden ayrılmalıdır.

Örneğin soğutuculu araçla gönderilen ürünün cihazı sürücü tarafından kapatıldığı için bozulduğu ileri sürülsün. Taşıyıcının “şoför taşerona aitti” savunması tek başına yeterli değildir. Ancak ürünün araç yüklenmeden önceki sıcaklığı, taşıma talimatı ve cihaz kayıtları bulunmadan bütün kaybın bu davranıştan doğduğu da varsayılamaz.

Teslimden sonra nasıl hareket edilmeli?

Hasar teslim sırasında fark edilmişse belgelere açık şekilde geçirilmesi ve taşıyıcıya bildirilmesi önemlidir. Gizli hasar ile gecikme bildirimlerinin koşulları farklı olduğundan inceleme ertelenmemelidir. Tutanak alınmamış olması bütün ihtimallerde otomatik ret anlamına gelmez; ancak ispat durumunu etkiler. Bu ayrım hasar tutanağı bulunmayan ticari taşıma zararları bakımından ayrıca açıklanmıştır. Talep, taşıyıcı sıfatı ve zararın oluştuğu aşama belirlenerek yöneltilmelidir.

İhbarın yalnız sürücüye sözlü yapılması yerine taşıyıcı işletmenin ulaşılabilir yetkili adresine de belgelenebilir biçimde iletilmesi yararlıdır. Başka firmanın fiilen taşıdığı anlaşılmışsa bu firmanın unvanı ve yaptığı bölüm kayda geçirilmelidir. Teslim anındaki çekinceler sonraki incelemenin hangi olaya yöneldiğini somutlaştırır.

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: m. 879–882, 886–889.