Şirketin Sözleşmedeki Süresi Dolarsa Ne Olur?

Şirketin süresinin dolması, şirketin o gün sicilden silindiği veya borçlarının ortadan kalktığı anlamına gelmez. Öncelikle şirket türü ve yürürlükteki sözleşme incelenir. Anonim şirkette Türk Ticaret Kanunu, belirlenen süre dolmasına rağmen işlere fiilen devam edilerek belirsiz süreli hale gelmeyi açıkça düzenler. Limited şirkette ise sözleşmede öngörülen sona erme sebebi ve bunu değiştiren geçerli kararlar ayrıca değerlendirilir. Bir şirket türüne ait devam kuralı diğerine kendiliğinden uygulanamaz.

Önce hangi sözleşmedeki süreye bakılır?

Kuruluş ilanındaki süre tek başına yeterli değildir. Daha sonra sürenin uzatılmış, belirsiz hale getirilmiş veya ilgili maddenin başka biçimde değiştirilmiş olması mümkündür. Ticaret sicili kayıtları, esas veya şirket sözleşmesinin güncel metni, genel kurul kararları ve ilanlar birlikte okunmalıdır. Şirketin bir proje için yaptığı sözleşmenin bitiş tarihi de şirket tüzel kişiliği için belirlenen süreyle karıştırılmamalıdır. Beş yıllık bayilik sözleşmesinin bitmesi, şirketin kuruluş süresinin dolması demek değildir.

Takvim hesabında başlangıç olayının ne olduğu önem taşır. Metin kuruluş tarihini, tescili veya açık bir takvim gününü esas almış olabilir. Belgeler arasında farklı tarihler bulunuyorsa eski kuruluş belgesi yerine son geçerli sözleşme hükmü belirlenmeden tasfiye sonucuna ulaşılmamalıdır.

Anonim şirket faaliyete devam ederse

TTK 529, sürenin sona ermesini anonim şirket açısından sona erme sebepleri arasında sayarken fiilen işlere devam ederek belirsiz süreli hale gelme durumunu dışarıda bırakır. Bu nedenle yalnız sözleşmedeki son tarihin geçmesiyle otomatik bir kapanış değerlendirmesi yapılamaz. Tarihten sonra gerçekleştirilen ticari faaliyetlerin niteliği ve şirketin işlerini sürdürüp sürdürmediği incelenir.

Yeni satışlar, üretim, devam eden hizmetler, personel çalıştırılması ve şirket organlarının kararları bu incelemede önem taşıyabilir. Buna karşılık yalnız eski alacakların tahsil edilmesi veya kapanış giderlerinin ödenmesi, olağan faaliyetin sürdüğü yönünde tek başına kesin cevap vermez. Somut işlemlerin devam amacı mı yoksa tasfiye amacı mı taşıdığı değerlendirilmelidir. Sicil kaydının açıklığı ve üçüncü kişilere verilen bilgiler de ihmal edilmemelidir.

Limited şirkette aynı sonuç varsayılamaz

Limited şirkette TTK 636, şirket sözleşmesinde öngörülen sona erme sebeplerini esas alır. Süre hükmünün içeriği, süreden önce veya sonra alınmış kararlar, sözleşme değişikliği şartları ve sicil işlemleri birlikte ele alınır. Anonim şirket için yazılmış fiili devam istisnasına dayanarak limited şirketin hiçbir işlem yapmadan belirsiz süreli olduğunu söylemek doğru değildir.

Ortaklar faaliyeti sürdürmek istiyorsa sözleşmenin değiştirilmesi, gereken karar çoğunluğu ve tescil işlemleri somut kayıt üzerinden planlanmalıdır. Süre geçtikten sonra yapılacak işlemin hukuki niteliği ayrıca önem kazanır. Ticaret sicili başvurusu reddedilmişse gerekçeye karşı başvuru yolu için ticaret sicilinin tescil talebini reddetmesi konusundaki açıklamalar incelenebilir.

Sona erme, borçlardan kurtulma değildir

Sona erme gerçekleşmişse ve farklı bir kanuni durum yoksa tasfiye gündeme gelir. Şirket, tasfiye tamamlanıncaya kadar tüzel kişiliğini tasfiye amacıyla sınırlı olarak korur. Alacakların toplanması, borçların belirlenmesi ve ödenmesi gerekir. Şirket unvanında tasfiye halinde olduğunun gösterilmesi ve gerekli tescil işlemleri bu sürecin parçalarıdır. İşlemlerin kapsamı limited ve anonim şirket tasfiyesi bakımından ayrıca değerlendirilir.

Örneğin sözleşmesinde otuz yıllık süre bulunan anonim şirket, tarih geçtikten sonra üretime ve yeni sipariş almaya devam etmiş olabilir. Aynı tarihte yalnız kalan makinesini satıp çalışanlarının çıkışını yapan başka bir şirketle aynı sonuca bağlanamaz. Süre maddesi aynı olsa bile sonraki faaliyetler farklı hukuki değerlendirme gerektirir.

İnceleme için hangi belgeler hazırlanmalı?

Güncel sözleşme ve değişiklik ilanlarına, ilgili genel kurul tutanaklarına, süre sonrasındaki sözleşme ve faturalarına ulaşılmalıdır. İşletmenin devamı veya kapatılması hakkında alınan kararlar kronolojik sıralanmalıdır. Vergi kaydının açık bulunması ya da bankada hesabın sürmesi, tek başına bütün şirketler hukuku sorunlarını çözmez. Şirket türü, sözleşme ve fiili durum birlikte değerlendirilerek devam veya tasfiye işlemleri belirlenir.

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: m. 529, 532–533, 636 ve 643.