Limited Şirket Ortağından Sermaye Dışında Ek Ödeme İstenebilir mi?

Limited şirket ortağından sermaye payı bedeli dışında ek ödeme istenmesi mümkündür; fakat şirketin paraya ihtiyaç duyması tek başına yeterli değildir. Türk Ticaret Kanunu’nun 603. maddesine göre ek ödeme yükümlülüğünün şirket sözleşmesine dayanması ve kanundaki ihtiyaç şartlarından birinin gerçekleşmesi gerekir. Müdürün gönderdiği ödeme çağrısı bu hukuki dayanağın yerine geçmez.

Sermaye borcuyla ek ödeme aynı değildir

Ortak, kuruluş veya sermaye artırımı sırasında taahhüt ettiği sermaye bedelini ödemekle yükümlüdür. Ek ödeme ise bu ilk borcun dışında, şirket sözleşmesinin öngördüğü ayrı yükümlülüktür. Ortağın şirkete gönüllü olarak borç para vermesi de farklı bir ilişkidir. Muhasebe hesabında “ortak ödemesi” yazması, işlemin hangi kategoriye girdiğini tek başına belirlemez.

Bu ayrım, paranın hangi koşulda isteneceğini ve geri verilip verilemeyeceğini etkiler. Asıl sorun ödenmeyen taahhüt sermayesi ise ortağın sermaye borcunu ödememesi hükümleri incelenmelidir. Şirketin bütün para taleplerini ek ödeme adıyla sunması, sermaye veya borç sözleşmesi kurallarını devre dışı bırakmaz.

Şirket sözleşmesinde ne bulunmalıdır?

Yükümlülük, esas sermaye payını temel alan belirli bir tutar olarak şirket sözleşmesinde yer almalıdır. Öngörülen tutar, ilgili payın itibari değerinin iki katını aşamaz. Her ortak yalnız kendi esas sermaye payına düşen ek ödemeyi yerine getirmekle yükümlüdür. Bu nedenle şirket zararının tamamının tek ortağa istenildiği gibi yüklenmesi mümkün değildir.

Örneğin 100.000 lira itibari değerli pay bakımından sözleşmede 60.000 lira ek ödeme öngörülmüşse, kanundaki üst sınırın 200.000 lira olması müdüre doğrudan 200.000 lira isteme yetkisi vermez. Sözleşmedeki belirli yükümlülük ve gerçekleşen ihtiyaç esas alınır. Üst sınır, sözleşmedeki tutarın yerine geçen otomatik ödeme borcu değildir.

Hangi ihtiyaç hâlleri çağrıya dayanak olabilir?

Kanun üç grup hâl düzenler: esas sermaye ile kanuni yedeklerin toplamının şirket zararını karşılayamaması; şirketin ek kaynak olmadan işlerine gereği gibi devam edememesi; şirket sözleşmesinde tanımlanmış başka bir özkaynak ihtiyacının gerçekleşmesi. Çağrıda bunlardan hangisine dayanıldığı ve şirketin mali verilerinin bunu nasıl gösterdiği açıklanmalıdır.

Şartlar gerçekleştiğinde ek ödemeyi müdürler ister. İflasın açılmasıyla ek ödeme yükümlülüğü muaccel olur. Bunun dışında keyfî bir “nakit toplama” kararıyla her ortaktan sınırsız katkı talep edilemez. Bilanço, nakit akışı, borç vadesi ve işin devamı için gereken kaynak birbirinden ayrılarak değerlendirilmelidir.

Sonradan ek ödeme şartı konulabilir mi?

TTK 607, sözleşme değişikliğiyle ek veya yan edim yükümlülüğü getiren ya da mevcut yükümlülüğü artıran kararlar için ilgili bütün ortakların onayını arar. Olağan bir çoğunluk kararıyla itiraz eden ortağa yeni bir ek ödeme borcu yüklenebileceği varsayılamaz. Kararın başlığı kadar gerçek ekonomik içeriği de incelenir.

Şirket sözleşmesi, genel kurul tutanağı, ilgili ortakların onayları ve sicil belgeleri birlikte okunmalıdır. Talep haksız görülüyorsa sessizce beklemek yerine dayanağın ve hesabın yazılı olarak açıklanması istenebilir. Karara karşı hangi hukuki yolun açık olduğu kararın içeriğine, geçerlilik sorununa ve başvuru süresine göre belirlenir; her uyuşmazlık için tek tip dilekçe uygun olmaz.

Ödenen para geri alınabilir mi?

Ek ödemenin geri verilmesi, ortağın istediği tarihte sermayesini çekmesi gibi işlemez. TTK 605, geri verilecek tutarın serbestçe kullanılabilen yedek akçe ve fonlardan karşılanabilmesini arar. Eski kabul metnindeki işlem denetçisi şartı sonraki kanun değişikliğiyle kaldırılmıştır. Geri ödemenin koşulları güncel düzenleme üzerinden değerlendirilmelidir.

Ortaklıktan ayrılmak da geçmiş yükümlülüğü her durumda sona erdirmez. TTK 604, ayrılmanın tescilinden itibaren iki yıl içinde şirketin iflas etmesi ve halefin ödeme durumu bakımından eski ortağın sorumluluğunu düzenler. Pay devrinde bu riskin belgelerde görünür olması önemlidir. Ödeme çağrısını yapan yönetimin yetki sorunu varsa limited şirket müdürünün yetkileri ve azli de ayrıca değerlendirilir.

Ek ödeme talebi geldiğinde ortak önce güncel sözleşmenin ilgili maddesini istemelidir. Sadece kuruluş tarihindeki eski nüsha, sonradan yapılmış değişiklikleri göstermeyebilir. Talep edilen tutarın daha önce ödenmiş ek katkılarla ilişkisi de kontrol edilir. Aynı yükümlülük kapsamında yapılmış ödemeler hesaba katılmadan yeniden tam tutar istenmesi, hesap yönünden ayrı bir itiraz sebebi oluşturabilir.

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.603-607.
• 6335 sayılı değişiklik Kanunu — TBMM — m.41 ile TTK605 işlem denetçisi ibaresinin kaldırılması.