Hediye İçin Ayırdığım Eşyayı Henüz Kabul Edilmeden Geri Çekebilir miyim?

Bir eşyayı hediye etmek için diğer mallardan ayırmak, karşı taraf henüz kabul etmemişse bağışlamayı geri dönüşsüz hâle getirmez. Türk Borçlar Kanunu’nun 293. maddesine göre bağışlama önerisi, bağışlananın kabulüne kadar geri alınabilir; malın fiilen ayrılmış olması da bu hakkı ortadan kaldırmaz. Ancak kabul edilmiş bağışlama sözü veya tamamlanmış elden bağışlama aynı aşamada değildir. Önce sözleşmenin kurulup kurulmadığı belirlenmelidir.

Hazırlık ile kabul edilmiş işlem ayrılır

Bir bilgisayarı kutuya koyup üzerine bir yakının adını yazmak, eşyanın verilmesi için hazırlık olabilir. Kişiye bağış önerisi iletilmiş fakat kişi henüz kabul etmemişse 293. maddedeki kural önem taşır. Buna karşılık karşı tarafın açık kabulü bulunan ilişkide sırf eşyanın hâlâ bağışlayanın evinde olması, işlemin yalnız hazırlık düzeyinde kaldığını göstermez. Teslim ile kabul her durumda aynı an olmayabilir.

Sözlü görüşme, mesajlar ve yazılı belge birlikte incelenmelidir. “Bunu sana bırakmayı düşünüyorum” ifadesiyle kesin bir bağış önerisi aynı anlamı taşımayabilir. Karşı tarafın teşekkür mesajı da bütün koşullarından bağımsız tek kelime üzerinden değerlendirilmemelidir. Kime hangi malın, hangi koşulla önerildiği ve kabul açıklamasının neyi kapsadığı belirlenir. Belgelerin zaman sırası bu ayrımı aydınlatır.

Bağışlama sözü verilmişse şekil önemlidir

TBK 288’de bağışlama sözü vermenin geçerliliği yazılı şekle bağlanmıştır. Taşınmaz veya onun üzerindeki ayni hak için resmî şekil gerekir. Bu nedenle tarafların karşılıklı anlaşması bulunması ile şekil şartlarının gerçekleşmesi de ayrı sorulardır. 293. maddeyi kullanmak için “henüz teslim etmedim” demek tek başına yeterli değildir; kabul ve sözün geçerliliği incelenir.

Elden bağışlama ise 289. maddeye göre taşınırın bağışlanana teslimiyle kurulur. Geçersiz biçimde verilmiş bir bağışlama sözünün sonradan yerine getirilmesi de bazı hâllerde elden bağışlama hükmündedir; resmî şekle bağlı bağışlamalar bu kuralın dışında tutulmuştur. Dolayısıyla fiziksel ayrılma, kabul, geçerli bağış sözü ve teslim dört farklı olgu olarak kayda alınmalıdır.

Geri alma hangi aşamada yapılır?

293. maddedeki serbest geri alma, bağış önerisinin karşı tarafça kabulünden önceki aşamayla ilgilidir. Kabulden sonra önerinin geri alınması adı kullanılarak kurulmuş ilişki yok sayılamaz. Bağışlama sözünden veya tamamlanmış bağıştan geri dönmek için başka hükümlerin koşulları gündeme gelebilir. Bu özel koşullar, kabul öncesindeki öneri kuralıyla aynı değildir.

Geri alma açıklamasında hangi eşyaya ilişkin önerinin geri çekildiği açık olmalıdır. Açıklamanın iletilme ve karşı tarafa ulaşma zamanı korunur. Daha önce verilmiş bir kabul iddiası varsa bunun içeriği ve tarihi karşılaştırılır. Bir olayda taraflar farklı iletişim kanallarını kullanmış olabilir; yalnız son mesajın ekran görüntüsü bütün süreç için yeterli olmayabilir. Tam yazışma bağlamı saklanmalıdır.

Eşya teslim edilmiş gibi görünüyorsa

Eşyanın karşı tarafın elinde olması her durumda bağış amacıyla teslim edildiğini kanıtlamaz. İnceleme için verme, ödünç bırakma veya geçici saklama ilişkileri bulunabilir. Öte yandan eşya gerçekten bağışlanıp kabul edilmiş ve teslim edilmişse “daha önce ayrı kutuya koymuştum” açıklaması 293. maddeyle geri alma hakkını geri getirmez. İşlemin amacı ve gerçekleşen aşaması birlikte belirlenir.

Dosyada eşyanın kimliği, öneri, kabul veya ret mesajları, varsa yazılı bağış sözü ve teslim kaydı bulunmalıdır. Talep, yalnız malın hâlen nerede olduğu üzerinden kurulmaz. 293. maddenin açık sonucu, malı fiziksel olarak ayırmanın kabul öncesi geri alma hakkını kaldırmamasıdır; kabul edilmiş veya ifa edilmiş bağışın her zaman serbestçe geri istenebilmesi değildir.

Bağlantılı konular

Taşınmaz Bağışlama Sözü Yazılı Kâğıtla Verildi: Tapu Devri İstenebilir mi?; Belirli Amaç İçin Bağışlanan Para Başka İşte Kullanıldı: İade İstenir mi?.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynak

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: m.288–289,293. Kontrol tarihi: 2026-10-02.