İsteğe Bağlı Sigorta Primi Geç Ödenirse Gün Kaybolur mu?

İsteğe bağlı sigorta primi geç ödendiğinde her gecikme bütün sigortalılığı sona erdirmez. Ancak ilgili ayın primi kanundaki on iki aylık dönem içinde ödenmezse o aya ilişkin ödeme imkânı ortadan kalkar ve o ay hizmete sayılmaz. Burada kaybedilen şey, belirli aya ait primin sonradan ödenerek gün kazanılması imkânıdır. Başka aylarda usulüne uygun ödenmiş hizmetlerin tamamının silindiği veya bütün geçmiş boşlukların istenildiği zaman kapatılabileceği sonucu çıkarılamaz.

On iki ay hangi borç için önem taşır?

5510 sayılı Kanunun 52. maddesi isteğe bağlı sigortada her aya ilişkin primi kendi ödeme düzeni içinde ele alır. Zamanında ödenmeyen prim, kanuni sınır içinde gecikme sonuçlarıyla ödenebilir. Fakat on iki aylık sınır geçirildikten sonra, yalnız kişinin ödeme yapmak istemesi eski aya hizmet kazandırmaz. SGK'nın güncel açıklaması da primi ödenmeyen ilgili ay için hizmet verilemeyeceğini belirtir. Bu nedenle hesap, borcun toplam tutarından önce hangi aylara ait olduğuna göre kurulmalıdır.

Örneğin bankacılık ekranında tek bir toplam borç görünmesi, o tutarın geçmişteki bütün ayları kapsadığını kanıtlamaz. Bir ay ödeme süresi içinde bulunurken daha eski başka bir ay artık ödenebilir durumda olmayabilir. İşlem tarihinde hangi dönem borcunun tahsil edildiği, Kurum tahakkuku ve ödeme dökümünden izlenir. Gecikme bedelinin hesaplanmasıyla hizmet kazanılmasının yasal süresi farklı sorulardır; yüksek bir gecikme bedeli ödemeye razı olmak süre engelini kaldırmaz.

Süreyi kaçırmak sigortalılığı bitirir mi?

İsteğe bağlı sigortalılığın sona ermesi ayrıca düzenlenmiştir. Sigortalının sona erdirme talebi, aylığa hak kazanarak aylık istemesi veya ölümü gibi durumlarla, bir aya ait primin geç ödenmesi aynı işlem değildir. Bu ayrım gelecekteki ödemelerin hangi kayda yapıldığını anlamak bakımından önemlidir. Kişi artık prim ödemek istemiyorsa yalnız bankadaki otomatik ödemeyi kapatmasının bütün tescil sonuçlarını çözdüğünü varsaymamalı; Kurumdaki sigortalılık durumunu ayrıca kontrol etmelidir.

Borç görünmemesi de tek başına emeklilik günlerinin tamam olduğu anlamına gelmez. Ödeme imkânı kalmadığı için borç ekranında yer almayan bir dönem, hizmet dökümünde boşluk olarak durabilir. Emeklilik planında kullanılacak gün sayısı bankadan çıkan toplam parayla değil, SGK kayıtlarına hizmet olarak işlenen dönemle karşılaştırılmalıdır. Birbiriyle çelişen ekran görüntülerinin tarihleri saklanır; farklı sorguların aynı bilgiyi gösterdiği varsayılmaz.

Varsayımsal örnek: eski ay ile yeni ayın karışması

İsteğe bağlı sigortalı bir kişi uzun süre ödeme yapmadıktan sonra toplu para yatırır. Eski boşlukların hepsinin kapandığını düşünür; hizmet dökümünde ise yalnız bazı aylar görünür. Önce ödemenin hangi aylara mahsup edildiği istenir. Sınırı geçmiş aylar için ödeme olanağı kalmamışsa, yatırılan paranın bulunması tek başına o ayların hizmet sayılmasını sağlamaz. Buna karşılık süresi içinde yapılan bir ödeme sistemde yanlış döneme kaydedilmişse mesele artık geç ödeme değil, mevcut tahsilatın doğru işlenmesidir.

Düzeltme talebi nasıl somutlaştırılır?

İsteğe bağlı sigorta başlangıç belgesi, ay bazındaki tahakkuklar, banka dekontları ve güncel hizmet dökümü birlikte hazırlanır. Dekonttaki işlem tarihi, sigorta veya tahsilat türü, kimlik bilgisi ve dönem kodu kontrol edilir. Kuruma verilecek başvuruda yalnız toplam günün eksik olduğu söylenmez; hangi ayın hangi ödeme nedeniyle hizmet sayılması gerektiği açıklanır. Tahsilat yapılmış fakat hizmet görünmüyorsa paranın hangi kaleme işlendiğine ilişkin yazılı cevap istenir. Kayıt hatası ile sürenin gerçekten geçirilmiş olması farklı sonuç doğurur.

Emeklilik hesabında diğer ayrımlar

Bu konu isteğe bağlı sigortanın 4/a veya 4/b sayılması sorunundan ayrıdır. Önce geçerli hizmetin bulunup bulunmadığı, sonra onun hangi statüye ait olduğu belirlenir. Bir de geçmişte primleri geri alınan kişinin hizmeti canlandırma isteği vardır; yaşlılıkta toptan ödeme ve prim iadesi kapsamındaki ihya, ödenmemiş isteğe bağlı ayı sınırsız biçimde satın alma yolu değildir. Başka bir borçlanma veya ihya düzenlemesinin uygulanacağı söyleniyorsa bunun özel kanuni dayanağı ve kişisel koşulları gösterilmelidir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Hukuki kaynaklar

• SGK — İlk defa isteğe bağlı sigortalı olanlar — 5510 m.51–52; on iki ay ve ilgili aya hizmet verilmemesi.
• 5510 sayılı Kanun — Bakanlık mevzuat nüshası — m.51–52.