İşten Ayrılınca Sağlık Sigortası Kaç Gün Devam Eder?

İşten ayrılınca sağlık sigortası her durumda aynı gün sona ermez. Zorunlu sigortalılığı bitenler için sağlık hizmetinden yararlanmanın on gün devam etmesi öngörülür. Sona ermeden önceki bir yılda doksan gün prim varsa buna doksan gün daha eklenir; toplam süre yüz gündür. Bu hesap herkese koşulsuz yüz gün verildiği anlamına gelmez. Mevcut sağlık hakkı, prim kayıtları ve başka bir sigortalılık kapsamının başlayıp başlamadığı birlikte kontrol edilmelidir.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Doksan günün hangi dönemde bulunması gerekir: 5510 sayılı Kanunun 67. maddesindeki ek koruma, sigortalılığın sona erdiği tarihten geriye doğru bir yıllık dönemdeki prim günlerine bağlıdır.
• Eş ve çocukların durumu: Kanundaki koşullar gerçekleştiğinde bakmakla yükümlü olunan kişiler de devam eden sağlık hakkından yararlanabilir.
• Varsayımsal örnek: aynı tarihte ayrılan iki çalışan: İki kişinin aynı gün işten ayrıldığını düşünelim.
• Hastane ekranında hak görünmüyorsa: Önce işten ayrılış bildirgesindeki tarih ile ayrıntılı hizmet dökümü karşılaştırılır.
• Yüz günden sonra hangi kayıt esas alınır: Devam süresi sona erince yeni çalışma, bakmakla yükümlü olunan kişi olma veya başka bir genel sağlık sigortası kapsamı incelenir.

Doksan günün hangi dönemde bulunması gerekir?

5510 sayılı Kanunun 67. maddesindeki ek koruma, sigortalılığın sona erdiği tarihten geriye doğru bir yıllık dönemdeki prim günlerine bağlıdır. Kişinin bütün çalışma hayatında çok sayıda günü bulunması tek başına yeterli değildir. Son işyerinde doksan günün tamamının geçirilmesi de şart olarak yazılmamıştır; ilgili dönemin kayıtları birlikte incelenir. Günler sayılırken aynı güne ait birden çok kaydın toplam süreyi yapay biçimde artırdığı kabul edilemez. Hesap başlangıcı, hastaneye ilk gidilen gün değil zorunlu sigortalılığın sona ermesidir.

Sağlık hizmetinden yararlanmanın genel koşulları ile işten ayrılmadan sonraki devam süresi farklı aşamalardır. Kanundaki prim günü ve ilgili statüye özgü koşullar gözden kaçırılmamalıdır. Özellikle bağımsız çalışanlarda borç durumuna ilişkin hükümler ayrıca önem taşır. Bu yazı, sigortalılığın bitmesini izleyen korumanın süresini açıklar; her hastane işleminin katkı payı alınmadan veya her özel hizmetin ücretsiz karşılanacağını söylemez. Sağlık hakkının bulunması, hizmetin ödeme kapsamıyla aynı mesele değildir.

Eş ve çocukların durumu

Kanundaki koşullar gerçekleştiğinde bakmakla yükümlü olunan kişiler de devam eden sağlık hakkından yararlanabilir. Bunun için ilgili kişinin bu sıfatı taşıyıp taşımadığı ayrıca belirlenir. Eşin kendi sigortalılığı, çocuğun yaşı veya öğrenim durumu gibi değişiklikler kaydı etkileyebilir. Ailede bir kişinin yüz günlük korumadan yararlanması, bütün akrabalar için aynı hakkın doğduğu anlamına gelmez. Provizyon sorgusunda aile bireylerinin durumunu ayrı ayrı kontrol etmek, yalnız çalışan kişinin ekranına bakmaktan daha açıklayıcıdır.

Varsayımsal örnek: aynı tarihte ayrılan iki çalışan

İki kişinin aynı gün işten ayrıldığını düşünelim. Birinin son bir yılda yüz yirmi, diğerinin altmış prim günü vardır. İlk kişinin diğer koşulları da uygunsa ek doksan günlük koruma değerlendirilir. İkinci kişi ise sırf arkadaşı yüz gün yararlandığı için aynı hesabı kendisine uygulayamaz. On günlük devam süresiyle ek doksan gün ayrı değerlendirilir. Ayrıca kişilerden biri yeni işe başlamışsa sağlık kaydının yeni sigortalılık üzerinden yürümeye başlaması mümkündür; eski çıkıştan yapılan hesap tek başına yeterli olmaz.

Hastane ekranında hak görünmüyorsa

Önce işten ayrılış bildirgesindeki tarih ile ayrıntılı hizmet dökümü karşılaştırılır. Yanlış çıkış günü, geç işlenen bildirim veya eksik prim kaydı hesabı değiştirebilir. e-Devlet üzerinden sağlık provizyon durumu ve tescil bilgileri kontrol edilir. SGK'ya başvurulurken hangi tarihte hangi sağlık hizmeti için hak görünmediği yazılır; mümkünse sorgu sonucu ve ilgili kayıtlar eklenir. Sorunun giderilmesi için yalnız işverenden sözlü açıklama almak yerine Kurumdaki kayıtla çelişen somut belgenin ortaya konulması gerekir.

İşverenin bildirdiği günler gerçeği yansıtmıyorsa eksik sigorta bildiriminin düzeltilmesi ayrıca ele alınır. Her provizyon sorunu hizmet tespiti davası gerektirmez; bazen kayıt eşleştirmesi veya hatalı çıkış bildiriminin düzeltilmesi yeterli olabilir. Öte yandan fiilen çalışılan fakat hiç bildirilmeyen dönem söz konusuysa idari kayıt düzeltmesinin kapsamı araştırılır. Sorunun kaynağı anlaşılmadan yalnız yeni prim ödemek, önceki yanlışlığın sonuçlarını ortadan kaldırmayabilir.

Yüz günden sonra hangi kayıt esas alınır?

Devam süresi sona erince yeni çalışma, bakmakla yükümlü olunan kişi olma veya başka bir genel sağlık sigortası kapsamı incelenir. İşsizlik ödeneği alan kişinin durumu da kendi düzenlemesine göre değerlendirilir; herkes için aynı yeni borç kaydı oluştuğu varsayılmaz. Mezun gençlerin iki yıllık sağlık hakkı ise öğrenimin bitmesine ve yaş koşullarına bağlı ayrı bir korumadır. İşten ayrılma nedeniyle yüz günle mezuniyet nedeniyle iki yılı birbirine ekleyerek otomatik süre üretmek doğru değildir. Sonuç, kişinin geçerli statüsü ve kayıt tarihleri üzerinden belirlenmelidir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Hukuki kaynaklar

• SGK — Çalışanların genel sağlık sigortası hakları — 5510 m.67; on gün ve ek doksan gün.
• 5510 sayılı Kanun — Bakanlık mevzuat nüshası — m.67.