Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçin
Türkiye’de emeklilik yaşı, kişinin ilk kez sigortalı olduğu tarihe göre belirlenir. 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanlar için 7438 sayılı Kanun ile yaş şartı kaldırılmıştır; bu kişiler sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını tamamladıklarında emekli olabilir. 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanlar için emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60’tır ve 4/a kapsamında 7000 prim günü gerekir. 1 Mayıs 2008 ve sonrasında sigortalı olanlar ise 7200 prim günü ile kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşında emekli olur; ancak bu yaşlar 2036’dan itibaren kademeli olarak 65’e yükselir.
Bu yazıda Sosyal Güvenlik Kurumu’nun resmî tablolarına dayanarak emeklilik yaşı hesabını giriş tarihlerine göre açıklıyor, 4/a (SSK), 4/b (Bağ-Kur) ve 4/c (memur) arasındaki farklara, kısmi emekliliğe ve emekliliği öne çekebilecek borçlanma imkânlarına değiniyoruz. Kasım 2026 itibarıyla kademeli emeklilik adıyla bir düzenleme kanunlaşmamıştır; bu nedenle aşağıdaki şartlar yürürlükteki hukuku yansıtmaktadır.
Emeklilik yaşı neye göre belirlenir?
Emeklilik şartlarını belirleyen temel ölçüt, kişinin hayatında ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başladığı tarihtir. Bu tarihe göre 506 sayılı eski Sosyal Sigortalar Kanunu’nun geçiş hükümleri, 4447 sayılı Kanun’la getirilen düzenlemeler veya 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uygulanır. İşyeri değişikliği, aradaki çalışılmayan dönemler veya statü değişikliği ilk giriş tarihini değiştirmez.
Emeklilik için kural olarak üç şart birlikte aranır: yaş, prim gün sayısı ve sigortalılık süresi. Hangi şartın ne kadar olacağı ilk giriş tarihine ve kişinin hangi statüde (4/a, 4/b veya 4/c) emekli olacağına göre değişir. Bu nedenle emeklilik yaşı hesabına başlamadan önce e-Devlet üzerinden alınan SGK hizmet dökümünde ilk giriş tarihinin ve toplam prim gününün doğru olduğu kontrol edilmelidir.
Emeklilik yaşı özet tablosu (4/a – SSK)
| İlk sigorta girişi | Yaş (kadın / erkek) | Prim günü (4/a) | Not |
|---|---|---|---|
| 08.09.1999 öncesi | Yaş şartı yok (EYT) | 5000 – 5975 | Kadın 20, erkek 25 yıl sigortalılık |
| 08.09.1999 – 30.04.2008 | 58 / 60 | 7000 | Ya da 25 yıl sigortalılık + 4500 gün (kısmi) |
| 01.05.2008 sonrası | 58 / 60 (2036’dan sonra kademeli 65’e) | 7200 | Ya da 5400 gün + 3 yaş fazlası (kısmi) |
8 Eylül 1999 öncesi sigortalılar (EYT)
3 Mart 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7438 sayılı Kanun ile, 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanlar için emeklilik yaşı şartı kaldırılmıştır. Bu kişiler; kadın ise 20 yıl, erkek ise 25 yıl sigortalılık süresini ve ilk giriş tarihine göre 5000 ile 5975 gün arasında değişen prim gün sayısını tamamladıklarında yaşlılık aylığı bağlatabilir. Uygulamada “emeklilikte yaşa takılanlar” düzenlemesi olarak bilinen bu değişiklikle birlikte, bu gruptaki kişiler için yaş artık belirleyici değildir.
Bu gruptaki sigortalılar, gerekli prim gününü daha erken tamamlamak için askerlik veya doğum borçlanması gibi imkânları kullanabilir. Borçlanılan süreler prim gününe eklenir. Ayrıca bu kişiler, 15 yıl sigortalılık ve 3600 prim günüyle yaş şartına bağlı olarak emeklilik yolunu da kullanabilir; ancak bu yolda yaş şartı devam etmektedir.
8 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 arası sigortalılar
Bu tarihler arasında ilk kez sigortalı olanlar için Sosyal Güvenlik Kurumu’nun belirlediği şartlar şöyledir: kadın 58, erkek 60 yaşını doldurmak ve 4/a kapsamında 7000 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödemiş olmak. Bu kişiler için ikinci bir yol olarak, kadın 58, erkek 60 yaşını doldurmak, 25 yıldır sigortalı olmak ve en az 4500 gün prim ödemiş olmak şartıyla kısmi yaşlılık aylığı bağlanabilir.
Bu grupta emeklilik yaşı kademeli olarak artırılmamaktadır. Örneğin 2001 yılında 20 yaşında sigortalı olarak çalışmaya başlayan bir erkek sigortalı, 7000 gün primi tamamlamışsa 60 yaşını doldurduğu 2041 yılında emekli olabilir. Kadın sigortalı için aynı örnekte emeklilik yaşı 58’dir.
1 Mayıs 2008 ve sonrası sigortalılar
5510 sayılı Kanun’un 28. maddesine göre 1 Mayıs 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar, 4/a kapsamında 7200 gün prim ödemiş olmak şartıyla emekli olabilir. Bu kişiler için emeklilik yaşı, 7200 gün şartının dolduğu tarihe göre aşağıdaki tablodaki gibi kademeli olarak belirlenir.
| 7200 gün şartının dolduğu tarih | Kadın | Erkek |
|---|---|---|
| 01.05.2008 – 31.12.2035 | 58 | 60 |
| 01.01.2036 – 31.12.2037 | 59 | 61 |
| 01.01.2038 – 31.12.2039 | 60 | 62 |
| 01.01.2040 – 31.12.2041 | 61 | 63 |
| 01.01.2042 – 31.12.2043 | 62 | 64 |
| 01.01.2044 – 31.12.2045 | 63 | 65 |
| 01.01.2046 – 31.12.2047 | 64 | 65 |
| 01.01.2048 ve sonrası | 65 | 65 |
Tablodaki tarih, kişinin doğum tarihine veya başvuru tarihine göre değil, 7200 prim günü şartını tamamladığı tarihe göre belirlenir. Örneğin 7200 günü 2039 yılında tamamlayan bir kadın sigortalının emeklilik yaşı 60, aynı tarihte tamamlayan bir erkek sigortalının emeklilik yaşı 62’dir.
5400 gün ile kısmi emeklilik
1 Mayıs 2008 sonrası sigortalılar, 7200 günü dolduramazlarsa kısmi yaşlılık aylığı yolunu kullanabilir. Bu yolda emeklilik yaşı, normal yaşa üç yıl eklenerek belirlenir ve 65’i geçemez. 2016 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için 5400 prim günü aranır. 2008 ile 2015 arasında sigortalı olanlar için bu sayı ilk giriş yılına göre kademeli olarak 4600 ile 5300 gün arasındadır.
Bağ-Kur (4/b) ve memur (4/c) için farklar
8 Eylül 1999 ve sonrasında ilk kez sigortalı olan 4/b ve 4/c kapsamındaki sigortalılar için yaş şartı kural olarak 4/a ile aynıdır; ancak prim gün sayısı 9000 gündür. Bu nedenle esnaf, şirket ortağı veya serbest meslek sahibi olarak 4/b kapsamında emekli olacak bir kişi, aynı yaşta emekli olmak için daha fazla prim günü tamamlamak zorundadır.
Farklı statülerde geçen hizmetler hizmet birleştirme yoluyla birlikte değerlendirilir. Hangi statüden emekli olunacağı, son yedi yıllık fiili hizmet süresinin hangi statüde daha fazla olduğuna göre belirlenir. Son yedi yılda en çok 4/a kapsamında çalışmış bir kişi, 4/a şartlarına göre emekli olur. Bu kural, Bağ-Kur’dan SSK’ya veya SSK’dan Bağ-Kur’a geçen kişilerin emeklilik yaşı hesabında belirleyicidir.
Malulen emeklilik: yaş şartı aranmaz
Çalışma gücünün en az yüzde altmışını veya meslekte kazanma gücünün en az yüzde altmışını kaybettiği Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu tarafından tespit edilen sigortalı, yaş şartı aranmaksızın malullük aylığı alabilir. 5510 sayılı Kanun’un 26. maddesine göre bunun için en az on yıldır sigortalı olmak ve toplam 1800 gün prim ödemiş olmak gerekir. Başkasının sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılarda ise on yıllık sigortalılık süresi aranmaz; 1800 gün prim yeterlidir.
Malullük talebinin reddedilmesi hâlinde sigortalı, Sağlık Kurulu kararına itiraz edebilir ve sonuç alamazsa iş mahkemesinde dava açabilir. Engelli sigortalılar için ise engellilik oranına ve sigortalılık başlangıcına göre daha düşük prim günü ve sigortalılık süresiyle, yaş şartı aranmadan emeklilik imkânı bulunmaktadır. Ağır engelli çocuğu bulunan çalışan annelere tanınan erken emeklilik imkânı da bu kapsamda değerlendirilmelidir.
Emeklilik yaşı hesabında sık yapılan hatalar
En sık yapılan hata, emeklilik yaşının ilk giriş tarihine göre değil, işe girilen son işyerine veya doğum tarihine göre hesaplanmasıdır. İkinci hata, stajyerlik veya çıraklık dönemlerinin ilk giriş tarihi olarak kabul edilip edilmeyeceğinin kontrol edilmemesidir. Bu dönemlerde yalnızca belirli sigorta kollarına tabi olunmuşsa, uzun vadeli sigorta kolları bakımından ilk giriş tarihi farklı kabul edilebilir.
Üçüncü hata, hizmet dökümünde eksik görünen sürelerin emeklilik başvurusuna kadar takip edilmemesidir. Sigortasız veya eksik bildirilen çalışmalar için hizmet tespit davası, 5510 sayılı Kanun’un 86. maddesi uyarınca çalışmanın geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılmalıdır. Bu süre kaçırılırsa eksik günler emeklilik hesabına eklenemez ve emeklilik yaşı veya tarihi ileri kayabilir.
Emekliliği öne çeken borçlanmalar
Askerlik süresi, doğum sonrası süreler, yurt dışında geçen çalışma süreleri ve bazı ücretsiz izin dönemleri borçlanma yoluyla prim gününe eklenebilir. Borçlanma, ilk giriş tarihinden önceki bir dönemi kapsıyorsa sigortalılık başlangıç tarihini de geriye çekebilir. Örneğin sigorta girişinden önce yapılan askerlik süresinin borçlanılması, kişinin sigortalılık başlangıcını askerlik süresi kadar geriye çeker ve bazı durumlarda kişiyi daha avantajlı bir emeklilik grubuna taşıyabilir.
Doğum borçlanması, sigortalı kadının doğumdan sonraki iki yıllık süreleri için, en fazla üç doğum için yapılabilir ve ilk sigorta girişinden sonraki doğumlar için mümkündür. Borçlanma tutarı başvuru tarihindeki prime esas günlük kazanç üzerinden hesaplanır. Bu nedenle borçlanma kararı verilmeden önce, borçlanılacak günlerin emeklilik tarihini gerçekten öne çekip çekmeyeceği hesaplanmalıdır.
Emeklilik başvurusu ne zaman yapılır?
Emeklilik şartlarının tamamı yerine geldiğinde, yaşlılık aylığı bağlanması için Sosyal Güvenlik Kurumu’na yazılı başvuru yapılması gerekir. Başvuru e-Devlet üzerinden veya sosyal güvenlik merkezlerine şahsen yapılabilir. 4/a kapsamındaki sigortalıların aylığı, işten ayrılarak başvuru yapmaları hâlinde başvuruyu izleyen aybaşından itibaren bağlanır.
Sigortalı, emeklilik şartlarını yerine getirdikten sonra çalışmaya devam etmek isterse, sosyal güvenlik destek primi kesilerek çalışmaya devam edebilir. Bu durumda emekli aylığı alınmaya devam edilir. Emeklilik başvurusu yapmadan önce işverene istifa dilekçesi verilecekse, kıdem tazminatı hakkı için SGK’dan alınan “emekli olmak için yazı” ile ayrılmanın önemli bir fark yaratacağı unutulmamalıdır.
Emeklilik tarihinizi nasıl hesaplarsınız?
Kendi emeklilik tarihinizi hesaplamak için önce e-Devlet’ten SGK hizmet dökümünüzü indirin ve ilk sigorta giriş tarihinizi, toplam prim gününüzü ve hangi statüde çalıştığınızı not edin. Ardından yukarıdaki tablolardan giriş tarihinize uyan grubu belirleyin. Eksik prim gününü, ortalama yıllık çalışma gününüze bölerek prim şartını hangi yıl tamamlayacağınızı tahmin edebilirsiniz. Son olarak bu tarihi yaş şartıyla karşılaştırın; iki şartın da tamamlandığı tarih, emeklilik tarihinizdir. SGK’nın e-Devlet’teki emeklilik hesaplama hizmeti de aynı sonucu resmî kayıtlar üzerinden gösterir.
Sık sorulan sorular
Ne zaman emekli olurum?
İlk sigorta giriş tarihinize göre değişir: 1999 öncesi girişte yaş şartı yoktur; 1999–2008 arası girişte kadın 58, erkek 60 yaş ve 7000 gün; 2008 sonrası girişte 7200 gün ve 2036’dan sonra kademeli olarak 65’e yükselen yaş gerekir.
Emeklilik yaşı 65’e çıktı mı?
Yalnızca 1 Mayıs 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için, 7200 gün şartı 2036’dan sonra dolarsa yaş kademeli olarak yükselir ve 2048’den itibaren 65 olur.
EYT’liler kaç yaşında emekli olur?
8 Eylül 1999 öncesi sigortalılar için yaş şartı 7438 sayılı Kanun ile kaldırılmıştır; sigortalılık süresi ve prim günü tamamlanınca emekli olunur.
Kademeli emeklilik çıktı mı?
Kasım 2026 itibarıyla kademeli emeklilik adıyla bir düzenleme kanunlaşmamıştır.
Bağ-Kur’dan emeklilik için kaç gün gerekir?
8 Eylül 1999 ve sonrası sigortalılar için 4/b kapsamında 9000 gün prim gerekir.
Emeklilik yaşımı nereden öğrenebilirim?
e-Devlet üzerinden SGK’nın hizmet dökümü ve emeklilik hesaplama hizmetleriyle ilk giriş tarihinizi ve prim gününüzü görerek emeklilik tarihinizi hesaplayabilirsiniz.
İlgili konular ve resmî kaynak
İlgili yayınlar: Hizmet birleştirme nasıl yapılır? · Askerlik borçlanması sigorta başlangıcını geri çeker mi? · Yurt dışı borçlanması nasıl yapılır? · 15 yıl 3600 gün ile kıdem tazminatı · Emekli olup çalışanlarda SGDP kesintisi
Resmî kaynaklar: SGK – 4/a hizmet akdi ile çalışanlar emeklilik şartları · 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GSS Kanunu · 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu · e-Devlet Kapısı
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş veya sonuç taahhüdü değildir. Somut dosyanızda süreler ve deliller belgelerinizle birlikte değerlendirilmelidir.
Konunuzla ilgili belgelerinizi değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.