Askerlik Borçlanması Sigorta Başlangıcını Geri Çeker mi?

Askerlik borçlanması, borçlanılan askerlik süresi ilk sigortalılık başlangıcından önceyse sigorta başlangıcını borçlanılan gün kadar geriye götürebilir. Askerlik sigortalılıktan sonra yapılmışsa aynı işlem genellikle hizmet gününü artırır; başlangıcı sırf borçlanma yapıldığı için geri çekmez. 5510 sayılı Kanunun 41. maddesindeki bu ayrım, emeklilik koşullarını etkileyebilir. Ancak başvuru yapmak veya askerlik yapmış olmak tek başına daha erken emeklilik hakkı sağlamaz.

Önce hangi tarihler karşılaştırılır?

Askerlik başlangıç ve bitiş tarihleriyle emeklilik bakımından esas alınan ilk sigortalılık tarihi yan yana konulmalıdır. Ekranda görülen en eski kayıt her zaman uzun vadeli sigortaların başlangıcı değildir. Kayıt yalnız staj veya çıraklık gibi farklı sigorta kapsamına ilişkinse bunun niteliği ayrıca incelenir. Hizmet dökümündeki bir satırdan hareketle kesin tarih hesabı yapılmamalıdır. Askerlik belgesinde borçlanılabilecek sürenin hangi statüde geçtiği de önem taşır.

Kanun er veya erbaş olarak silah altında ve ilgili yedek subay okulu dönemlerinde geçen süreleri borçlanma bakımından düzenler. Kişinin askerlikle bağlantılı bütün takvim günlerinin aynı yöntemle satın alınabileceği varsayılmaz. Talep edilen süre ile zaten sigortalı hizmet olarak değerlendirilmiş dönemler karşılaştırılır. Askerlik ve çalışma kayıtları çakışıyorsa önce bu çakışmanın açıklanması gerekir; aynı günün iki kez hizmete eklenmesi beklenmemelidir.

Başvuru ile ödeme aynı hukuki aşama değildir

Borçlanma için talep sunulur ve SGK tarafından hesaplanan borç bildirilir. Güncel SGK açıklamasına göre borç, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmelidir. Bu sürede ödeme yapılmaması halinde borçlanma geçersiz olur; yeniden borçlanma için yeni başvuru gerekir. Süre, dilekçenin yazıldığı günle değil borcun tebliğiyle bağlantılıdır. Elektronik veya diğer bildirim kayıtları bu nedenle ödeme belgesiyle birlikte saklanmalıdır.

Sürenin tamamı yerine kısmi ödeme yapılması da mümkündür. Böyle bir durumda ödenen tutara karşılık gelen gün kadar hizmet kazanılır. Başlangıcı geriye götürme hesabı da gerçekten kazanılan günle uyumlu yapılmalıdır. Bütün askerlik süresi için başvuru yapıp borcun yalnız bir bölümünü ödeyen kişi, başlangıcın tam süre kadar geriye çekildiğini varsaymamalıdır. Talep edilen, tahakkuk eden ve ödenerek kazanılan günler üç ayrı satır halinde karşılaştırılabilir.

Varsayımsal örnek: askerlik ilk çalışmadan önce

Bir kişinin askerliğini tamamladıktan sonra ilk defa uzun vadeli sigortalı çalışmaya başladığını düşünelim. Borçlanılabilir dönemin 180 gününü usulüne uygun talep edip süresinde öderse, başlangıç bu kazanılan gün kadar geriye götürülebilir. Aynı kişi askerliğini ilk sigortalı çalışmasından sonra yapmış olsaydı, ödeme yine gün sayısını artırabilecek fakat önceki sigorta başlangıcını aynı gerekçeyle değiştirmeyecekti. Örnekte belirli bir yaşta veya tarihte emeklilik sonucu vaat edilmemektedir.

Geriye giden tarih her şartı ortadan kaldırmaz

Başlangıçtaki değişiklik, kişinin hangi geçiş koşullarına tabi olacağını etkileyebilir; ancak gereken prim günü, sigortalılık süresi, statü ve varsa yaş şartı ayrıca hesaplanır. Sadece bir kritik tarihin öncesine geçildiğini görmek yeterli değildir. Farklı statülerde çalışması bulunan kişinin aylık bağlanacak statüsü de sonucu etkileyebilir. SGK ayrıca, borçlanma nedeniyle tarihi geriye giden yeni kamu görevlilerinin sırf bu nedenle 5434 kapsamına geçmeyeceğini açıklamaktadır.

Prim eksiğini borçlanmayla tamamlamak ile ödenmiş primleri geri almak farklı tercihlerdir. Yaşlılık toptan ödemesi ve prim iadesi yapılmış bir dosyada hizmetin tasfiyesi ve ihya konusu ayrıca gündeme gelebilir. Önceki işlemler bilinmeden yalnız yeni borçlanmanın sağlayacağı gün hesabına dayanmak eksik değerlendirme yaratır.

SGK kaydı beklenenden farklıysa

Askerlik durum belgesi, ilk tescil kaydı, tüm hizmet dökümü, borçlanma talebi, borç bildirimi ve ödeme makbuzu birlikte hazırlanmalıdır. Kurumdan hangi sürenin kaç gün olarak kabul edildiği ve başlangıca nasıl yansıtıldığı yazılı olarak istenebilir. Yanlış bildirilen çalışma varsa eksik gün bildiriminin düzeltilmesi borçlanmadan farklı bir işlem olabilir. Hesap hatası iddiası somut tarihlerle kurulmalı; yalnız internet hesaplayıcısının başka sonuç vermesine dayandırılmamalıdır.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynaklar

• SGK — Borçlanmalar, güncel açıklama — 5510 m.41; önceki süre, bir aylık ödeme, kısmi ödeme.
• SGK — Borçlanılan hizmetlerin emeklilik işlemlerine etkisi — başlangıcın geriye gitmesi ve 4/c–5434 ayrımı.
• 5510 sayılı Kanun — Bakanlık mevzuat nüshası — m.41 ve geçici m.7.