Birlikte Vekâlet Veren Her İş Sahibi Giderin Tamamını Öder mi?

Bir kişiye birlikte vekâlet verenler, vekile karşı müteselsil olarak sorumludur. Türk Borçlar Kanunu’nun 511. maddesindeki bu kural nedeniyle, ortak iş sahiplerinden birinin “ben yalnız kendi payımı öderim” açıklaması vekilin bütün geçerli alacağını istemesini her durumda engellemez. Ancak önce gerçek bir birlikte vekâlet ilişkisi ve vekilin hangi borcu talep ettiği belirlenmelidir. Aynı kişiden ayrı işler isteyen herkes otomatik olarak birlikte borçlu olmaz.

Ortak iş ile bağımsız işler ayrılır

İki işletme sahibi, ortak bir işin yürütülmesi için tek kişiyi birlikte görevlendirmiş olabilir. Talimatlar, işin amacı ve sözleşme buna göre kurulmuşsa birlikte vekâlet gündeme gelir. Buna karşılık aynı vekilin farklı günlerde birbirinden bağımsız müşterilerin ayrı işlerini üstlenmesi, sırf vekil aynı diye müşteriler arasında ortak sorumluluk yaratmaz. İşlerin ve sözleşmelerin bağlantısı incelenmelidir.

Bir belge üzerinde birden çok isim bulunması da tek başına yeterli değildir. İmza atan kişinin kendi adına iş sahibi mi olduğu, başka birini mi temsil ettiği veya yalnız bilgiyi teslim alan kişi mi olduğu belirlenir. Şirket yetkilisinin şirket adına verdiği görev ile kendi kişisel hesabına iş istemesi farklıdır. Ortaklık payı ve temsil sıfatı, vekâlet ilişkisindeki borçluyu belirleme ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Vekile karşı hangi borçlar doğabilir?

TBK 510, vekâletin gereği gibi ifası için yapılan giderleri ve verilen avansları faiziyle ödeme, vekilin yüklendiği borçlardan onu kurtarma yükümlülüğünü düzenler. Ayrıca sözleşme veya teamül varsa vekil ücrete hak kazanabilir. Dolayısıyla birlikte sorumluluk yalnız genel bir ücret faturasıyla sınırlı bir mesele değildir. Her alacak kaleminin kendi hukuki dayanağı gösterilmelidir.

Vekilin ortak işle ilgisiz gideri, sadece birlikte vekâlet verildiği için geçerli alacağa dönüşmez. Masrafın hangi iş için yapıldığı, uygun ifayla bağlantısı ve miktarı araştırılır. Vekilin aldığı avanslar ve daha önce yapılan ödemeler de hesaba katılır. Müteselsil sorumluluk, alacağın varlığını ve tutarını incelemekten vazgeçmek anlamına gelmez; kimden talep edilebileceğini etkiler.

İç anlaşma vekili bağlar mı?

İş sahipleri kendi aralarında gideri eşit veya farklı oranlarla paylaşmayı kararlaştırmış olabilir. Bu iç paylaşım ile vekile karşı dış sorumluluk ayrı değerlendirilir. Vekilin tarafı olmadığı bir anlaşma, onun 511. maddeden doğan haklarını kendiliğinden değiştirmez. Vekille yapılmış ayrı bir düzenleme varsa bunun içeriği ve geçerliliği ayrıca incelenir. Sadece ortakların aralarındaki mesajı göstermek bütün talebi sınırlamaya yetmeyebilir.

İş sahiplerinden biri vekile ödeme yaptığında aynı alacak ikinci kez tahsil edilemez. Ödemenin hangi borca mahsup edildiği ve bakiye açık tutulmalıdır. Ödeyen kişinin diğer iş sahipleriyle hesaplaşması ise aralarındaki hukuki ilişkiye göre değerlendirilir. Vekile borcun ödenmesiyle ortakların kendi aralarındaki gider paylaşımı aynı anda tamamen çözümlenmiş sayılmayabilir.

Talep gelince nasıl kontrol edilir?

Ortak görevlendirme belgesi, herkesin sıfatı, talimatlar, gider belgeleri ve avans hareketleri aynı dosyada toplanır. Talep edilen kalemin bütün ortak iş için mi, yalnız bir kişinin ayrı işi için mi doğduğu açıklanır. Bir kişinin sonradan projeden ayrılmasıyla önceki dönemin borçlarının otomatik silindiği varsayılmaz. Görevlendirmedeki değişiklik ve sona erme kayıtları tarihleriyle incelenmelidir.

Vekilin talebine cevap verirken iki ayrı soru yanıtlanır: geçerli alacak ne kadardır ve bu alacağın borçluları kimdir? 511. maddede birlikte vekâlet verenler için öngörülen müteselsil sorumluluk, birinci soruyu atlayıp bütün istenen tutarı kabul etmeyi gerektirmez. Buna karşılık yalnız kişisel payı öne sürmek de ikinci sorunun kanuni cevabını her olayda değiştirmez.

Bağlantılı konular

Vekâlet İşi Uygunsuz Zamanda Bırakılırsa Ne Olur?; Sözleşmeye Aykırılık Nedeniyle Tazminat.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynak

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: m.502,510–511. Kontrol tarihi: 2026-10-02.