Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçinBir limited şirket yıllarca kâr dağıtmadığını açıklarken hâkim ortağın başka şirketine danışmanlık bedeli veya yüksek kira ödüyor olabilir. Her ilişkili kişi ödemesi usulsüz değildir; ancak bedelin şirket yararına hizmete dayanıp dayanmadığı ve kârın gerçekte nereye aktığı incelenmelidir.
Kısa cevap
Kâr payı isteme hakkı, şirketin kâr etmesiyle her yıl otomatik nakit alacağa dönüşmez; dağıtım kararı, ayrılması gereken yedekler ve şirket sözleşmesi önemlidir. Buna karşılık görünüşte gider yaratılarak belirli ortağa değer aktarılması, eşit işlem ve yönetici sorumluluğu bakımından tartışılabilir. İlk adım doğrudan “gizli kâr dağıtımı yapıldı” diye kesin hüküm kurmak değil, ödemelerin karşılığını ve karar süreçlerini belgelemektir.
Hukuki ölçüt
Limited şirketlerde TTK 608 kâr payına ilişkin çerçeveyi çizer. Şirketin geçmiş yıl zararları, kanuni yedekleri ve finansman ihtiyacı dağıtılabilir tutarı etkiler. İlişkili tarafla yapılan kira, hizmet veya alım sözleşmesinde piyasa koşulları, hizmetin fiilen verilip verilmediği ve müdürün çıkar çatışması incelenir. Ticari ve vergi hukuku sonuçları ayrı olabilir; vergi incelemesindeki değerlendirme tek başına ortağın özel hukuk talebini çözmez.
Hangi delilleri saklamalı?
Genel kurul tutanakları, onaylanan finansal tablolar, ilişkili kişi sözleşmeleri, fatura ekleri, teslim veya iş sonuçları, banka ödemeleri ve benzer piyasa fiyatları karşılaştırılır. Ortak TTK 614 kapsamındaki bilgi alma ve inceleme hakkıyla belirli dönem ve belirli işlem için belge isteyebilir. “Bütün hesapları gönderin” yerine örneğin son iki yıldaki danışmanlık ödemelerinin sözleşme, rapor ve ödeme dökümü istenmesi daha ölçülebilir bir taleptir.
Başvuru ve süre planı
Bilgi talebi müdüre yazılı yöneltilir; ret veya cevapsızlık durumunda kanuni şirket içi ve mahkeme yolları değerlendirilir. Genel kurulda bilanço onayı ve kâr dağıtmama kararına ilişkin itiraz ile yöneticinin zarara yol açan işlemi farklı hukuki başlıklardır. Dava açılacaksa şirketin zararının giderilmesi, kararın iptali veya ortaklıktan çıkma gibi talepler karıştırılmamalı; her biri için davacı sıfatı ve süre ayrıca kontrol edilmelidir.
Somut örnek
Örneğin şirket 2 milyon TL dönem kârı bildiriyor fakat hâkim ortağın sahip olduğu depoya yıllık 1,5 milyon TL kira ödüyor olsun. Depo gerçekten kullanılıyor ve bedel piyasa rayicine yakınsa sırf akrabalık ilişkisi ihlal kanıtlamaz. Aynı büyüklükte depoların üçte biri bedelle kiralandığı, şirketin depoyu kullanmadığı ve fatura dışında teslim bulunmadığı gösterilirse ödeme daha ciddi sorgulanır.
Sık yapılan hata
Kâr dağıtmama kararı ile şirkete zarar veren fahiş gider aynı dava cümlesine sıkıştırılmamalıdır. Kârın şirkette tutulması makul yatırımla açıklanabilir; ilişkili ödeme ise başka bir ispat konusu olabilir. Belgeler görülmeden suçlayıcı sosyal medya açıklaması yapmak, bilgi alma ve tazminat davasındaki somut meseleyi gölgeleyebilir. Belgelerin kişisel veri ve ticari sır yönleri de gözetilerek kullanılmalıdır.
Dosyayı güçlendiren iki ayrıntı
Şirketin bilançosunda kâr görünmesi her zaman dağıtılabilecek aynı miktarda nakit olduğu anlamına gelmez. Tahsil edilmemiş alacaklar, stok değeri, borç vadeleri ve planlanan yatırım anlaşılır bir nakit akışıyla değerlendirilir. Bununla birlikte “nakit yok” denirken ilişkili kişilere yüksek peşin ödeme yapılması açıklama gerektirir. Ortak, her ödemenin iptalini doğrudan istemek yerine müdürden işlemin ticari gerekçesini, bağımsız fiyat karşılaştırmasını ve hizmetin çıktısını isteyebilir. Bu belgeler gerçek kira veya danışmanlık ile yalnızca adlandırma değiştirilerek yapılan değer aktarımını ayırır.
Uyuşmazlıkta kâr dağıtmama kararının tarihini ve finansal tabloların onaylandığı genel kurulu kaçırmamak gerekir. Ortağın şirketten ayrılmak istemesi, şirkete geri ödeme yapılmasını istemesi ve kendi payına kâr ödenmesini talep etmesi farklı amaçlardır. İlgili talebin hukuki şartı, davacı ve davalı sıfatı farklılaşır. Arabuluculuk veya dava dosyasında tüm yılları tek rakamda birleştirmek yerine yıl, ödeme alıcısı ve hizmet türü bazında tablo hazırlanması iddiayı denetlenebilir kılar. Özellikle birden çok ilişkili şirket varsa banka hesabı ve sözleşme tarafı doğrulanmalıdır.
Son kontrol
İlişkili şirkete ödeme konusunda imza atan müdürün aynı zamanda alıcı şirketi yönetip yönetmediği araştırılmalıdır. Bu durum işlemi kendiliğinden hükümsüz yapmaz, fakat karar ve denetim sürecinin neden dikkatle inceleneceğini açıklar. Bağımsız bir fiyat teklifi veya piyasa karşılaştırması hiç yapılmamışsa bedelin makullüğü daha tartışmalı olur. Ortaklık payı oranı küçük olsa da belgeli bilgi talebi ve genel kurulda somut soru yöneltme hakkı korunur.
Sık sorulan sorular
Kâr eden şirket her yıl kâr dağıtmak zorunda mı?
Her yıl otomatik dağıtım zorunluluğu çıkarılamaz; TTK 608, şirket sözleşmesi, finansal durum ve genel kurul kararı değerlendirilir.
Örtülü ödeme varsa para doğrudan bana mı ödenir?
Şirket zararının giderilmesi ile ortağın kâr payı hakkı farklı taleplerdir; uygun dava ve alacaklı sıfatı belirlenir.