Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçinLimited şirkette ortak olan kişi, yalnızca yıl sonu bilançosunu beklemek zorunda değildir. TTK 614, şirket işleri ve hesapları hakkında müdürlerden bilgi isteme ve belirli konuları inceleme olanağı verir. Hakkın kullanımı, hangi sorunun sorulduğu ve hangi kaydın istenildiği somutlaştırılarak yürütülmelidir.
Talebi belgelerle sınırlayın ve kayda geçirin
“Bütün defterleri gönderin” gibi belirsiz istekler yerine örneğin belirli müşteriye yapılan satışlar, ortaklar cari hesabı, belirli bir ödeme veya ilişkili şirket sözleşmesi hakkında bilgi istenebilir. Talep edilen dönem, belge türü ve incelemenin amacı yazılı başvuruda açıkça gösterilmelidir.
Ortaklık sıfatını ortaya koyan pay kaydı ve ticaret sicili belgeleri, müdürlere iletilen talep ve teslim kaydı saklanmalıdır. Müdürün yanıtı, yanıt vermemesi veya eksik belge göstermesi sonraki başvurunun çerçevesini belirler.
Ticari sır itirazı hakkı bütünüyle kaldırmaz
Müdürler, ortağın edindiği bilgileri şirket aleyhine kullanabileceğine ilişkin ciddi şüphe varsa bilgi alma ve incelemeyi sınırlama isteğini gündeme getirebilir. Bunun soyut bir “ticari sır” ibaresiyle geçiştirilmesi doğru değildir; hangi bilginin neden zarar tehlikesi doğurduğu somutlaştırılmalıdır.
Ret halinde konu genel kurula taşınabilir. Genel kurulun da talebi reddetmesi üzerine TTK 614’te öngörülen mahkeme başvurusu değerlendirilir. Talep edilen bilginin şirket menfaatiyle ilişkisi ve gizlilik tedbirleri olası uyuşmazlıkta önem taşır.
Ortakla müdürün yetkisi farklıdır
Şirket ortağının bilgi alma hakkı, banka şifrelerini tek başına kullanma veya şirket adına işlem yapma yetkisi sağlamaz. İncelemenin yöntemini şirketin işleyişiyle bağdaştırmak; belgelerin kaybolmasını, kişisel verilerin gereksiz yayılmasını ve müşterilerin sırlarının açığa çıkmasını önlemek gerekir.
Ortak aynı zamanda müdür ise kendi yöneticilik görevinden kaynaklanan yükümlülükler ve erişim imkânları ayrıca değerlendirilir. Yalnızca ortak olan kişi için mahkemece çözümlenebilecek inceleme ile şirketi temsil etme yetkisi birbirine karıştırılmamalıdır.
Hangi işaretler ayrı dava konusuna dönüşür?
Banka çıkışlarının açıklanamaması, ilişkili kişilere piyasa dışı satış, şirket malının müdür adına geçirilmesi veya kârın dağıtılmaması farklı hukuki taleplere yol açabilir. Ancak bilgi isteme dilekçesine henüz bilinmeyen bütün usulsüzlükleri kesin suçlamalar olarak yazmak yerine belirli işlemlere ait belge talep edilmelidir.
Kayıtların değiştirilme veya yok edilme tehlikesi varsa delil tespiti ve ilgili koruma yolları ayrıca incelenir. Müdürün sorumluluğu davası, ortaklıktan çıkma ve payın değerinin hesaplanması gibi yollar için farklı şartlar aranır.
Dava dosyasını nasıl hazırlamalı?
Pay sahibi olunduğunu kanıtlayan kayıt, genel kurula yöneltilen başvuru ve ret kararı, alınamayan belge listesi ve belgelerin ortaklık hakkı için neden gerekli olduğu kronolojik dosyada bulunmalıdır. Elektronik defter tutulan şirketlerde kayıtların hangi sistemde tutulduğu ayrıca sorulabilir.
Mahkemeden belirsiz bir genel denetim yerine konu ve dönem bakımından uygulanabilir bir inceleme istenmesi, kararın icrası bakımından da önemlidir. Özellikle çok sayıda şirket veya karmaşık hesap ilişkisi varsa muhasebe kayıtlarıyla sözleşmeler birlikte ele alınmalıdır.
Örnek olay ve değerlendirme
Örnek uyuşmazlık: Yüzde 20 paylı ortak, şirketin kendi müdürünün diğer şirketine verdiği borç hakkında bilgi istiyor. “Tüm şirket evrakını e-postayla gönderin” yerine borcun tarihini, miktarını, sözleşmesini ve geri ödeme kaydını belirten talep, hakla uyuşmazlık arasındaki ilişkiyi gösterir.
Müdür ticari sır ileri sürerse hangi belgenin rakiple paylaşılması tehlikesi yarattığını açıklamalıdır. Ortak da dosyaları kamuya yayımlamak veya şirket hesabına doğrudan müdahale etmek yerine kanuni inceleme yolunu işletmelidir. Genel kurul kararı ve ret gerekçesi sonraki mahkeme aşamasında ayrı belgeler olarak sunulur.
Sık sorulan sorular
Müdür hiç yanıt vermezse ret sayılır mı?
Yanıtsızlık belgelendirilir; başvurunun genel kurula götürülmesi ve kanuni yolun işletilmesi somut koşullara göre değerlendirilir.
Ortak şirket bilgisini rakibe verebilir mi?
Bilgi alma hakkı şirket sırlarını kötüye kullanma yetkisi vermez; elde edilen belgelerin kullanım amacı ve sır saklama yükümlülükleri ayrıca önemlidir.