Bir telefonu tamir için bırakmak, bir yakına kısa süreli kullanım için vermek veya başka kişiye fotoğraf çekmesini söylemek, cihazın içindeki bütün görüntüleri yayımlama izni değildir. Telefonu teslim etmek ile belirli bir fotoğrafın belirli kişilere paylaşılmasına rıza göstermek ayrı davranışlardır. İznin amacı ve kapsamı, sonradan yapılan işlemin hukuka uygunluğunda önem taşır.
Telefonun şifresinin verilmiş olması da sınırsız yetki anlamına gelmez. Şifre, arızayı kontrol etmek veya istenen işlemi yapmak için paylaşılmış olabilir. Buna karşılık açıkça belirli fotoğrafların gönderilmesi istenmişse o talebin sınırları araştırılır. Hukukî değerlendirme “telefon bende olduğu için istediğimi yaparım” düşüncesi üzerinden yapılamaz.
Teslimin amacı nasıl belirlenir?
Tamir formu, yazışmalar ve teslim sırasında yapılan açıklamalar incelenir. Ekran değişimi için verilen cihazda hangi veriye neden erişildiği, arıza tespitiyle ilgili olup olmadığı ve ayrıca paylaşım yapılıp yapılmadığı ayrı sorulardır. Cihazın kilitsiz teslim edilmesi, her klasörün incelenmesini veya içeriklerin kopyalanmasını kendiliğinden meşru kılmaz.
Bir arkadaşına fotoğrafları seçmesi için erişim veren kişinin durumu da benzer ayrımlar içerir. Seçim yapmak, görüntüleri başka hesaplarda yayımlamakla aynı değildir. Yetkiyi gösteren mesajın tamamı saklanmalıdır. Sadece “bakabilirsin” cümlesinin hangi bağlamda söylendiği anlaşılmadan paylaşım izni bulunduğu kabul edilmez.
Her fotoğraf aynı suç kapsamında mı?
Özel hayata ilişkin görüntünün hukuka aykırı ifşası TCK 134 yönünden değerlendirilebilir. Özel hayat görüntüsü niteliğinde olmayan ancak kişiyi belirleyen verinin hukuka aykırı verilmesi veya yayılması ise TCK 136 bakımından araştırılabilir. İki hükmün uygulanması, içeriğin niteliğine ve eyleme bağlıdır. Her fotoğraf paylaşımına otomatik olarak aynı suç adı konulmaz.
Fotoğrafın kamusal alanda çekilmiş olması da her kullanımın serbest olduğu anlamına gelmez. Görüntünün bağlamı, kişinin tanınabilirliği, yayımlanma amacı ve varsa hukukî dayanak değerlendirilir. Buna karşılık yalnız başvurucunun kendisini rahatsız hissetmesi, bütün ceza unsurlarının oluştuğunu göstermez. Ceza değerlendirmesiyle kişilik hakkının özel hukuk bakımından korunması birbirinden ayrılmalıdır.
Paylaşımın nerede ve kimlere yapıldığı önemli
Sosyal medya gönderisi, kapalı mesaj grubu, e-posta veya tek kişiye gönderme farklı kayıtlarla ispatlanabilir. İçeriğin mutlaka bütün internete açık olması aranacakmış gibi düşünülmemelidir. Görüntünün öğrenme yetkisi bulunmayan kişiye sunulması da olayın niteliğine göre önem taşıyabilir. Kimin neyi gördüğü somut olarak açıklanmalıdır.
Paylaşımı yapan hesap ile telefonu teslim alan kişi arasındaki bağlantı ayrıca araştırılır. Profilde yazan isim tek başına gerçek kullanıcıyı kesin belirlemez. Başka kişinin paylaşımı tekrar etmesi, ilk paylaşımın kim tarafından yapıldığını kendiliğinden kanıtlamaz. Her kişi bakımından erişim, kopyalama ve yayma davranışları ayrı gösterilmelidir.
Delil korunurken ihlal büyütülmemeli
Paylaşım adresi, kullanıcı adı, tarih, saat ve içeriğin bulunduğu ortam kaydedilmelidir. Görüntüleri delil amacıyla saklamak, onları herkese yeniden göndermeyi gerektirmez. Yetkili mercilere sunulacak örnekler, olayın anlaşılması için gerekli kapsamda hazırlanabilir. Özellikle üçüncü kişilerin özel görüntülerinin gereksiz dolaşıma sokulması yeni hak ihlalleri yaratabilir.
- Cihazın teslim sebebini gösteren belge ve mesajlar.
- İzin verilmiş işlemin kapsamına ilişkin kayıtlar.
- Paylaşımın bağlantısı ve bağlamıyla ekran görüntüsü.
- Paylaşımı gören kişilerin olayla ilgili bilgileri.
- Kopyalama veya gönderimi açıklayan mevcut yazışmalar.
Kayıtları kırpmak, tarihini değiştirmek veya yeni bir paylaşımı eskiden yapılmış gibi sunmak doğru değildir. İçeriğin kaldırılması istenmeden önce gerekli delilin korunması değerlendirilebilir. Ancak sırf delil elde etmek için başkasının hesabına izinsiz girilemez. Erişim ve kayıt talepleri usulüne uygun merciler üzerinden yöneltilmelidir.
Hangi başvurular değerlendirilir?
Ceza şikâyetiyle birlikte, devam eden kişilik hakkı ihlalinin sonlandırılması ve uygun koşullarda tazminat talebi düşünülebilir. İçeriğin bulunduğu hizmetin bildirim kanalı da kullanılabilir. Bunların her biri farklı bir amaca hizmet eder. Platforma gönderilen bildirim, Cumhuriyet başsavcılığına yapılan şikâyetin yerine bütün sonuçlarıyla geçmez.
Farazi örnekte ekran onarımı için bırakılan telefondaki aile fotoğrafı bir işletmenin tanıtım hesabında paylaşılmıştır. Başka örnekte mahrem görüntü bir mesaj grubuna gönderilmiştir. Teslim aynı olsa da görüntünün niteliği ve paylaşımın amacı değişir. Talep hazırlanırken ceza maddeleri kadar iznin sınırı ve gerçekleşen fiil de açıklanmalıdır.
Şikâyete bağlı suçlarla resen soruşturulan fiillerin süre ve koşulları aynı değildir. Bu nedenle görüntünün niteliği belirsizken tek bir süreye güvenilmemelidir. Paylaşımın ilk öğrenildiği tarih ve paylaşan kişi hakkında bilinen bilgiler de başvuru hazırlığında kaydedilmelidir.
Şifreyi vermek paylaşım izni sayılır mı?
Tek başına sayılmaz. Şifrenin hangi işlem için verildiği ve ayrıca paylaşım yetkisi bulunup bulunmadığı incelenir.
Fotoğraf yalnız bir kişiye gönderildiyse başvuru yapılamaz mı?
Böyle genel bir engel yoktur. İçeriğin niteliği, alıcının yetkisi ve paylaşımın hukukî koşulları değerlendirilir.
Bütün fotoğraflar özel hayat görüntüsü müdür?
Her fotoğraf aynı nitelikte değildir. Özel hayat, kişisel veri ve kişilik hakkı bakımından içeriğe göre ayrı inceleme yapılır.
İçeriği silmek tazminat ve ceza sorununu tamamen bitirir mi?
Silme, devam eden yayılmayı azaltabilir. Ancak daha önce gerçekleşmiş eylemin hukukî sonuçlarını ve doğmuş zarar iddialarını her durumda ortadan kaldırmaz.
İlgili hukuki bilgiler
Kişisel Verileri Ele Geçirme ve Yayma Suçunda Şikâyet ve Delil
Kişisel Veri İhlalinde Maddi ve Manevi Tazminat Davası
Resmî kaynaklar
- 5237 Türk Ceza Kanunu - TBMM kabul metni: TCK 134 ve 136 kapsamında özel hayat görüntüleri ile kişisel verilerin ayrımı
- 4721 Türk Medeni Kanunu - TBMM kabul metni: TMK 24 ve 25 kişilik hakkının korunması
- 5271 Ceza Muhakemesi Kanunu - Adalet UYAP güncel metin: İhbar ve şikâyet başvurusunun usulü
- Anayasa Mahkemesi: Telefon verileri ve özel hayatın korunması kararı: Telefon verilerine erişim ve kullanımın özel hayatın korunması kapsamında değerlendirilmesi
Dosyanızın değerlendirilmesi
Av. Emirhan Keskin’in ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı şehirlerindeki uyuşmazlıklarda belgeler üzerinden uzaktan ön değerlendirme yapılabilir. Başvuru yolu, yetkili merci ve temsil kapsamı somut dosyaya göre belirlenir. Belgelerinizi tarih sırasıyla hazırlayıp iletişim sayfasından randevu ve dosya değerlendirmesi bilgisine ulaşabilirsiniz.
Resmî kaynaklar: Türk Ceza Kanunu (5237)