Dijital delil, dolandırıcılıkta kullanılan link kapanmış olsa bile ekran görüntüleri, banka kayıtları ve mesaj geçmişiyle korunabilir. Bir sahte alışveriş veya ödeme sayfası, para gönderildikten sonra kapanabilir. Dolandırıcılık linki kapandı diye şikâyet hakkı kendiliğinden ortadan kalkmaz. Olay yalnız açık durumdaki internet sayfasıyla ispatlanmaz. İlk mesaj, kullanılan bağlantı, ödeme kaydı, hesap bilgileri ve olayın zaman sırası başka deliller oluşturabilir. İlk yapılacak iş, mevcut kayıtların bütünlüğünü korumaktır.
Sayfanın kapanması, dolandırıcılığın kesin işlendiğini veya failin belirlendiğini tek başına göstermez. Teknik sorunla erişilemeyen bir hizmet ile hile amacıyla kurulan geçici sayfa farklıdır. Başvuruda hangi vaatle işlem yapıldığı, neden para gönderildiği ve sonrasında ne olduğu anlaşılır biçimde anlatılmalıdır. Hukukî nitelendirme, bu somut olgular üzerinden yapılır.
Bağlantının tamamını saklamak neden önemli?
Bir ekran görüntüsünde yalnız marka logosu görünmesi, sayfanın gerçek adresini göstermeyebilir. Tarayıcıdaki tam URL, gelen mesajın bağlantısı ve yönlendirme bilgileri varsa korunmalıdır. Adresin yazımındaki küçük farklar veya alt alan adları olayın araştırılmasına yardımcı olabilir. Ancak yalnız benzer alan adı kullanılması, sayfanın sahibini kesin belirlemez.
Bağlantı artık açılmıyorsa yeniden açabilmek için rastgele yazılım indirilmemelidir. Gelen mesajın özgün hâli, cihazdaki mevcut kayıtlar ve önceden alınmış görüntüler saklanabilir. Tarayıcı geçmişinde görülen adresin ziyaret zamanı, ayrıca not edilmelidir. Bu kayıtların gerçekte bulunmadığı durumlarda sonradan sahte bir sayfa veya görüntü hazırlanması doğru değildir.
Zaman çizelgesi araştırmayı nasıl kolaylaştırır?
İlk temas, bağlantıya giriş, bilgilerin yazılması, ödeme ve sayfanın kapanmasının öğrenildiği zamanlar ayrılır. “Geçen hafta oldu” açıklaması yerine bilinen tarih ve saatlerin belgelerle eşleştirilmesi gerekir. Saat dilimi veya cihaz saati farklıysa bu durum belirtilmelidir. Kesin bilinmeyen zaman, kesinmiş gibi yazılmamalıdır.
Sayfa açıkken hangi vaatlerin görüldüğü de açıklanmalıdır. Ürün teslimi, hesap doğrulama veya iade amacıyla ödeme istendiği ileri sürülüyorsa bu sözleri gösteren mesajlar sunulur. Telefon görüşmesinde söylenenlerle web sayfasında yazanlar ayrı kaydedilir. Olaya dair kişisel hatırlama ile belgeyle doğrulanan bilgi arasında fark korunmalıdır.
Ödeme kayıtlarında neler bulunmalı?
Dekont, işlem numarası, alıcı hesap bilgileri ve açıklama saklanmalıdır. Para birden çok işlemle gönderilmişse her ödeme ayrı gösterilir. Banka ekstresinde yalnız toplu bakiye bulunması, olayla bağlantılı işlemi belirlemeyi zorlaştırabilir. Ödemenin kart, havale veya başka bir sistem üzerinden yapılmış olması, araştırılacak kayıtların türünü değiştirir.
Hesapta adı görünen kişinin mutlaka hileli sayfayı kuran kişi olduğu varsayılmaz. Hesabın kim tarafından kullanıldığı, para hareketleri ve diğer bağlantılar yetkili mercilerce araştırılır. Benzer şekilde bir IP adresi tek başına belirli insanın fiili işlediğini kesin göstermez. Teknik kayıtlar, kimlik ve eylem bağlantısıyla birlikte değerlendirilir.
Mevcut deliller nasıl sunulur?
- Mesajlaşmanın başlangıcından sonraki aşamalara kadar ilgili bölüm.
- Tam bağlantı ve varsa yönlendirme adresi.
- Adres, tarih ve bağlamı gösteren ekran görüntüleri.
- Ödeme belgeleri ve işlem numaraları.
- Görüşülen hesap, telefon veya e-posta bilgileri.
- Sayfanın kapanmasının fark edildiği tarih.
Dosyalar anlaşılır adlarla düzenlenebilir; ancak özgün kayıtlar ayrıca korunmalıdır. Ekran görüntüsünün üzerinde değişiklik yapmak yerine hangi bölümün önemli olduğu ayrı bir açıklamada gösterilebilir. Kayıtların sonradan başka dosya biçimine çevrilmiş olması da belirtilmelidir. Başvurunun anlaşılması için kısa bir olay özeti hazırlanması, özgün delillerin yerine geçmez.
Kayıtların korunması kimden istenir?
Şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir. Hizmet sağlayıcı, ödeme kuruluşu veya bankadaki ilgili kayıtların araştırılması ve muhafazası yönünden somut talepler değerlendirilebilir. Her sağlayıcının aynı kaydı aynı süreyle tuttuğu söylenemez. Bu nedenle olayın öğrenilmesinden sonra gereksiz gecikme yaşanmaması önemlidir.
Yetkili merciin talep edeceği kayıtla mağdurun kendi erişimine açık kayıt ayrılmalıdır. Başkasının hesabına girilmesi, sunucuya izinsiz erişilmesi veya cihazındaki verilerin silinmesi delil koruma yöntemi değildir. Kayıt bulunması da paranın kesin geri alınacağı anlamına gelmez. Suç soruşturması, paranın izlenmesi ve özel hukuk talebinin koşulları ayrı incelenir.
Farazi örnekte ödeme linki kapanmış ancak mesajdaki tam adres ve banka dekontu korunmuştur. Bu kayıtlar başvuruda sunulabilir; sayfanın artık açılmaması tek başına başvuruyu engellemez. Fakat dekontta yazan hesap sahibinin fail olduğu kesinmiş gibi anlatılması doğru değildir. Talep, mevcut bağlantıların araştırılmasını istemelidir.
Platforma daha önce bildirim yapıldıysa başvuru numarası ve alınan yanıt da dosyaya eklenebilir. Aynı olay için mevcut soruşturma bulunuyorsa yeni belgeler bu dosya bilgisiyle sunulmalıdır. İlgili ödeme kaydıyla ilgisiz hesap hareketleri ayrı tutulmalı, gereksiz üçüncü kişi bilgileri yayılmamalıdır.
Link kapalıysa savcılık başvuruyu alamaz mı?
Linkin kapalı olması başvuruyu kendiliğinden engellemez. Olay anlatımı ve mevcut kayıtlar üzerinden araştırma yapılması istenebilir.
Ekran görüntüsü tek başına yeterli midir?
Her olayda yeterli olmayabilir. Tam URL, mesaj, ödeme ve zaman bilgileriyle birlikte değerlendirilmesi delilin anlaşılmasını kolaylaştırır.
Eski sayfayı yeniden kurup delil olarak sunabilir miyim?
Hayır. Sonradan oluşturulmuş sayfa özgün olay kaydı gibi gösterilmemelidir. Hatırlanan bilgiler açıklama olarak, mevcut gerçek kayıtlar delil olarak sunulur.
IP adresi bulunursa fail kesin belli olur mu?
Kesin değildir. Teknik kayıt ile kullanıcı, cihaz ve somut eylem arasındaki bağlantının ayrıca araştırılması gerekir.
İlgili hukuki bilgiler
Savcılığa Ek Delil Sonradan Nasıl Sunulur? Mesaj, Kayıt ve Tanık
Kripto Para Dolandırıcılığında Dijital Delil, Elkoyma ve İade
Dijital delil nasıl korunur?
Dolandırıcılık şüphesiyle karşılaşıldığında dijital delil niteliğindeki ekran görüntüleri, bağlantı adresleri, mesajlar ve ödeme dekontları derhâl kaydedilmelidir. Dijital delil kaybolmadan önce Cumhuriyet başsavcılığına başvurulması, savcılığın ilgili kurumlardan kayıt istemesini kolaylaştırır. Banka ile görüşülerek ödemenin durdurulması ve işlem kayıtlarının saklanması talep edilmelidir. Dijital delil tespiti için gerekirse noter veya bilirkişi aracılığıyla tutanak düzenlenebilir.
Resmî kaynaklar
- 5271 Ceza Muhakemesi Kanunu - Adalet UYAP güncel metin: CMK 158 ve 160 kapsamında şikâyet ve delillerin araştırılması
- 5237 Türk Ceza Kanunu - TBMM kabul metni: Dolandırıcılık eyleminin temel unsurları ve somut nitelendirme
Dosyanızın değerlendirilmesi
Av. Emirhan Keskin’in ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı şehirlerindeki uyuşmazlıklarda belgeler üzerinden uzaktan ön değerlendirme yapılabilir. Başvuru yolu, yetkili merci ve temsil kapsamı somut dosyaya göre belirlenir. Belgelerinizi tarih sırasıyla hazırlayıp iletişim sayfasından randevu ve dosya değerlendirmesi bilgisine ulaşabilirsiniz.
Resmî kaynaklar: Türk Ceza Kanunu (5237)