Sigorta Tazminatı Belli Olmadan Avans İstenebilir mi?

Sigortacının tazminata ilişkin incelemesi, hasar bildiriminden itibaren üç ay içinde tamamlanmamışsa kanundaki koşullarla avans ödemesi gündeme gelir. Türk Ticaret Kanunu'nun 1427. maddesi, nihai inceleme sürerken sigortalının tamamen ödemesiz bırakılmasını önleyen bir düzenleme içerir. Avans, talep edilen her rakamın veya poliçede yazan sigorta bedelinin otomatik olarak yarısı değildir. Zararın ya da bedelin usulüne uygun ön belirlemesine dayanır.

Üç aylık süre ne zaman başlar?

TTK 1427'nin üçüncü fıkrası, 1446. maddeye göre yapılan riziko bildirimini esas alır. Dolayısıyla yalnız olayın yaşandığı gün ile sigortacıya ulaştırılan bildirim günü birbirine karıştırılmamalıdır. Hasarın ne zaman öğrenildiği, şirketin ne zaman ve hangi kanaldan bilgilendirildiği belgelenmelidir. Başvuru numarası, teslim kaydı ve elektronik ileti bu hesabı destekleyebilir.

İncelemenin neden tamamlanmadığı ve istenen belgelerin durumu da takip edilmelidir. Sigorta ettirenin makul bilgi ve belge sağlama yükümlülüğü bulunmaktadır. Şirketin talebine hiç cevap verilmeden yalnız takvim hesabıyla sonuca gidilmemelidir. Buna karşılık aynı belgenin sunulduğunu gösteren kayıtlar varsa tekrar istenmesi veya değerlendirilmemesi dosyada açıkça gösterilebilir.

Avansın tutarı hangi rakam üzerinden bulunur?

Taraflar zararın veya ödenecek bedelin süratle belirlenmesi konusunda anlaşabilir. Anlaşmazlık varsa mahkemece yaptırılacak ön ekspertiz yoluyla belirleme gündeme gelir. Kanun, bu şekilde belirlenen zararın veya bedelin en az yüzde ellisinin avans olarak ödenmesini düzenler. Sigortalının yalnız kendi hazırladığı tahmin, her durumda anlaşmanın veya mahkeme ön ekspertizinin yerine geçmez.

Poliçe limiti ile gerçekten oluşan zarar farklıdır. Bir milyon liralık poliçe bulunması, her küçük hasarda beş yüz bin liralık avans doğurmaz. Hasarın kapsamı, teminat ve gerçek olayın belgeleri incelenir. Avans hesabının hangi rakam üzerinden kurulduğu açık yazılırsa hem talep hem şirketin cevabı denetlenebilir hale gelir.

Ön ekspertiz nihai tazminatı kesinleştirir mi?

Avans, daha sonra belirlenecek tazminattan veya bedelden mahsup edilmek üzere ödenir. Nihai incelemenin sonucunu peşinen tamamen kesinleştiren bir ödeme değildir. Bu nedenle başvuruda hangi tutarın avans olarak istendiği ve hesabın hangi rapora dayandığı belirtilmelidir. Şirketin gönderdiği belgenin avans makbuzu mu, bütün hakları kapatmayı amaçlayan bir anlaşma mı olduğu ayrıca okunmalıdır.

dava sırasında sigortanın kısmi ödeme yapması halinde de ödeme kaydının hangi kaleme ait olduğu önemlidir. Ancak yargılama sırasında herhangi bir kısmi ödeme ile TTK 1427'deki üç aylık inceleme şartına bağlı avans aynı hukuki kurum değildir. Talebin adı, koşulları ve hesap dayanağı birbirine uygun olmalıdır.

Avans hükmü şirketin üç ay bekleyebileceği anlamına gelir mi?

Hayır. Sigorta tazminatının muaccel olması ve sigortacının temerrüdü, aynı maddedeki başka hükümlerle düzenlenir. Avans kuralı, zaten ödenmesi gereken kesinleşmiş tutarı keyfi biçimde üç ay erteleme yetkisi değildir. Araştırma tamamlanmışsa nihai ödeme yükümlülüğü, tamamlanmamışsa avans koşulları ayrı incelenir. Sigorta türüne özgü hükümler de gözden geçirilmelidir.

Uyuşmazlık çıkarsa Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru süreci ile dava seçeneklerinin koşulları ayrıca değerlendirilir. Her poliçe ve her talep aynı başvuru yoluna otomatik uygun değildir. Özellikle kanunun mahkemece ön ekspertizden söz ettiği aşamayla nihai tazminat uyuşmazlığı karıştırılmamalıdır. Başvuru hazırlanırken hangi korumanın istendiği açık tutulur.

Avans dilekçesine poliçe, hasar ihbarı, teslim belgesi, şirketin belge talepleri, verilen yanıtlar ve varsa uzlaşılan ön zarar hesabı eklenebilir. Araştırmanın halen sürdüğünü gösteren yazışmalar da korunur. Yalnız “ödeme yapılmadı” ifadesi yerine ihbar tarihi, tamamlanan incelemeler ve kalan tartışma açıklandığında talebin hangi kanuni koşula dayandığı anlaşılır.

Somut örnekte dosya nasıl kurulur?

İşyeri hasarı bildirildikten üç ay sonra araştırmanın halen tamamlanmadığını varsayalım. Tarafların süratle belirlenen zararı 200 bin lira olarak kabul ettiği durumda, kanuni avans hesabında bu tutar esas alınır; en az 100 bin lira gündeme gelir. Ödenen avans, nihai tazminat hesabında gösterilir. Anlaşma yoksa aynı rakamın yalnız sigortalı tarafından yazılması yeterli sayılmaz; ön belirlemenin uygun yolu izlenir.

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.1427/2–5, 1446 ve 1447; tazminat avansı, bildirim ve bilgi verme.