Sigorta Hasarını Belirlemek İçin Yapılan Eksper Masrafını Kim Öder?

Sigorta hasarını ve ödeme yükümlülüğünün kapsamını belirlemek için yapılan makul giderler, kanundaki koşullarla sigortacıdan istenebilir. Türk Ticaret Kanunu'nun 1426. maddesi, sigorta ettirenin, sigortalının ve lehtarın bu amaçla yaptığı giderleri düzenler. İncelemenin sonradan yararsız kalması tek başına ödeme yükümlülüğünü kaldırmaz. Ancak her rapor ücreti, sırf fatura düzenlendiği için otomatik olarak makul ve sigortayla ilgili sayılmaz.

Hangi giderin amacı hasarı belirlemektir?

Hasarın kaynağını, boyutunu veya ödeme borcunun kapsamını ortaya koymaya yönelik teknik inceleme bu çerçevede değerlendirilebilir. Örneğin suyun hangi arızadan geldiğinin saptanması, makinedeki zarar kapsamının ölçülmesi veya stok kaybının belirlenmesi gerekebilir. Yapılan iş ile sigortalı olay arasında bağlantı kurulmalıdır. Tamamen başka bir yatırım için alınmış danışmanlık hizmeti aynı kapsamda gösterilemez.

Eksperin neyi inceleyeceği ve hangi belgeyi hazırlayacağı önceden açıklanmalıdır. Yalnız “danışmanlık” yazan tek satırlık faturadan çalışma kapsamını anlamak güçleşebilir. Hizmet teklifi, görevlendirme yazısı, rapor ve ödeme kaydı birlikte saklanır. Aynı masrafın başka bir kişi veya şirket tarafından karşılanıp karşılanmadığı da gösterilmelidir; aynı gider iki kez tahsil edilmemelidir.

Makul gider nasıl değerlendirilir?

İncelemenin olay bakımından gerekli veya uygun olması, kapsamının zararla ilişkisi ve ücretinin niteliğe göre ölçülülüğü önemlidir. Çok küçük ve basit bir hasar için gerekçesiz biçimde çok sayıda aynı içerikli rapor alınması tartışma yaratabilir. Buna karşılık teknik olarak karmaşık bir olayda uzmanlık gerektiren çalışma sırf pahalı olduğu için kendiliğinden gereksiz kabul edilemez.

Değerlendirme yalnız sonuca bakılarak yapılmamalıdır. Giderin yapıldığı sırada hangi bilgilere ulaşıldığı ve neden inceleme gerektiği açıklanır. Sigortacı zaten aynı konuda yeterli rapor sağlamışsa ikinci raporun hangi eksikliği gidereceği gösterilebilir. Şirketin raporu hiç paylaşmaması veya teknik görüşler arasındaki açıklanamayan fark, ek incelemenin gerekçesini etkileyebilir.

Rapor beklenen sonucu vermediyse

TTK 1426, makul giderlerin faydasız kalmış olsalar bile ödenmesini öngörür. Dolayısıyla sigortalının lehine sonuç çıkmaması, bütün inceleme masrafının otomatik reddi anlamına gelmez. Bununla birlikte hüküm sınırsız masraf yapma izni değildir. Amaç, bağlantı ve makullük koşulları yine incelenir. Gerçekten yapılmayan hizmet için hazırlanmış belge bu korumadan yararlanamaz.

araç ekspertizinde hatalı rapor sorumluluğu ayrı bir meseledir. Burada sigorta hasarını belirlemek için ödenen giderin kime yükletileceği konuşulur; uzman kişinin hizmeti kusurlu verdiği iddiası başka hukuki temele dayanabilir. Raporun hatalı olmasıyla rapor için yapılan giderin sigorta kapsamında değerlendirilmesi aynı talep olarak karıştırılmamalıdır.

Eksik sigorta gideri etkiler mi?

Kanun, eksik sigorta halinde 1462. maddenin kıyasen uygulanacağını belirtir. Sigorta bedeli ile sigorta değeri arasındaki oran ve varsa sözleşmedeki farklı düzenleme bu nedenle önem taşır. “Gider makulse her durumda tamamı ödenir” biçimindeki kesin ifade eksiktir. Poliçenin bedel düzeni ve ilgili teminat birlikte incelenmelidir.

işyeri yangınında eksik sigorta hesabı özellikle stok ve makine değerlerinin ayrı değerlendirilmesini gerektirebilir. Ana hasar hesabına ilişkin kesinti ile inceleme giderine uygulanan hesabın dayanakları ayrı gösterilmelidir. Şirket toplam bir kesinti bildirmişse hangi kaleme hangi oranı uyguladığı ve bunun hangi poliçe hükmüne dayandığı sorulabilir.

Örnek başvuru dosyası

Sigortalı makinenin hasarının dış etkiden mi iç arızadan mı kaynaklandığı anlaşılamadığı için teknik laboratuvar incelemesi yaptırıldığını varsayalım. Başvuruda hasar tarihi, poliçe numarası, incelemenin sebebi, hizmet bedeli ve rapor sonucu belirtilir. Ücretin olayın niteliğiyle neden uyumlu olduğu açıklanır. Sonucun sigortalının ilk tahminini doğrulamaması tek başına giderin değerlendirme dışı kalmasını sağlamaz.

Gider listesinde hasarı belirleme, acil koruma, onarım ve dava masrafları ayrı tutulmalıdır. Bunların hukuki dayanakları aynı olmayabilir. Talebe verilen cevabın yalnız sonuç kısmı değil, ret gerekçesi de alınmalıdır. Böylece tartışmanın raporun gerekliliğine mi, ücretine mi, teminat kapsamına mı yoksa eksik sigorta oranına mı ilişkin olduğu belirlenebilir.

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.1426 ve 1462; zararı belirleme giderleri, makullük, faydasız kalan inceleme ve eksik sigorta.