Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçinKısa cevap: SGK işten ayrılış bildirgesinde istifa kodu bulunması, işçinin gerçekten kendi isteğiyle ayrıldığını kesin olarak ispatlamaz. Fesih iradesinin kimden geldiği, yazılı bildirimin içeriği ve fiilî olaylar belirleyicidir. Yanlış bildirim için işverenden düzeltme talep edilmeli; işçilik alacağı, işe iade ve işsizlik ödeneği yönünden birbirinden farklı başvuru ve süreler ayrıca korunmalıdır.
Önce hangi kayıtlar alınmalı?
e-Devlet'teki 4A işten ayrılış bildirgesi, fesih yazısı, istifa dilekçesi olduğu ileri sürülen belge, şirket mesajları, vardiya çizelgesi ve son bordrolar dosyanın temelidir. İşçiye “yarın gelme”, “sistemden çıkışını yaptık” denmişse yazışmayı tarih ve gönderici bilgisiyle saklayın. İşyerine girişin engellendiği tarihler, tanıkların doğrudan gördükleri ve ödeme dekontları da fesih zamanını gösterebilir. Boş, tarihsiz veya baskıyla yazılmış belge iddiası ayrıca somutlaştırılmalıdır.
Kod neden önemli, neden tek başına yetmez?
Çıkış nedeni SGK'ya işveren tarafından bildirilen idari bir veridir. İŞKUR işsizlik ödeneği incelemesinde bu veri önem taşır; fakat mahkeme, iş sözleşmesinin gerçek sona erme nedenini bütün delillerle araştırır. İstifa görünen kişi hiçbir koşulda hak arayamaz denemez. Tersine kodun düzeltilmesi de kıdem, ihbar veya işe iade haklarının kendiliğinden kabulü anlamına gelmez. Her hak için kanuni şartlar incelenir.
Süreleri birbirine karıştırmayın
İşe iade şartlarını taşıyan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Bu süre oldukça kısadır ve yalnızca işverenden “kodu düzeltmesini” beklemek onu durdurmaz. İşsizlik ödeneği için de İŞKUR'a kural olarak işten ayrılmayı izleyen 30 gün içinde başvuru gerekir; uyuşmazlığı açıklayıp mevcut belgeleri sunmak önemlidir. Alacak ve tazminat taleplerinde dava şartı arabuluculuk ile ilgili zamanaşımı ayrıca incelenir.
İzlenecek pratik yol
- Bildirge ve tüm fesih belgelerinin bir örneğini alın.
- İşverene yanlış bildirimi yazılı olarak iletip düzeltme isteyin.
- İŞKUR başvurusunu ve işe iade için bir aylık arabuluculuk süresini kaçırmayın.
- Arabuluculukta gerçek fesih olayını, ücretleri ve tüm talep kalemlerini somutlaştırın.
Fesih WhatsApp üzerinden bildirildiyse mesajın hukukî etkisi; işe dönüş istiyorsanız işe iade şartları ayrıca değerlendirilmelidir.
Örnek: “İstifa dilekçeni yaz, haklarını sonra öderiz”
İşverenin, işçiye çıkış işlemi için istifa dilekçesi yazdırdığını ve aynı gün işyerine girişini kapattığını düşünelim. Dilekçenin varlığı önemlidir; fakat baskı iddiası, yazılma koşulları, önceki mesajlar ve işverenin gerçek fesih iradesi de incelenir. İşçi o günkü yazışmaları ve varsa iş arkadaşlarının doğrudan gözlemlerini saklamalıdır. Ücretlerin eksikliği nedeniyle işçi kendisi haklı fesih yapmışsa bu, işveren feshinden farklı hukukî çerçevedir. Fesih kim tarafından, hangi nedenle ve hangi tarihte yapıldı sorusu cevaplanmadan kod üzerine tek başına sonuç kurulmaz.
İŞKUR başvurusu neden beklememeli?
İşsizlik ödeneği bakımından İŞKUR, son 120 gün hizmet akdi ve son üç yılda gerekli prim günleri gibi şartları araştırır. Kendi isteği ve kusuru dışında işsiz kalma koşulu da önemlidir. SGK kodu yanlışsa İŞKUR'un ilk incelemesi olumsuz sonuçlanabilir; ancak işçi 30 günlük başvuru süresini sırf kod düzeltilsin diye geçirmemeli, itirazını ve belgelerini kayda sokmalıdır. İŞKUR değerlendirmesiyle iş mahkemesindeki tazminat uyuşmazlığı farklı süreçlerdir.
İşe iade hakkı herkes için var mı?
İşe iadede belirsiz süreli sözleşme, işyerindeki işçi sayısı ve kıdem gibi yasal şartlar bulunur. İşveren vekili niteliği veya özel durumlar kapsamı değiştirebilir. Uygun çalışan açısından bir aylık arabuluculuk süresi, fesih bildiriminin tebliğiyle ilişkilidir. SGK'da görünen çıkış tarihiyle fiilî fesih bildiriminin tarihi uyuşmuyorsa bu farkı belgelendirin. Arabuluculuk son tutanağından sonra dava açma süresi de ayrıca kontrol edilmelidir.
Kod değişirse alacaklar ne olur?
İşverenin bildirgeyi düzeltmesi SGK kayıtlarındaki uyuşmazlığı azaltır; ama kıdem ve ihbarın miktarı için hizmet süresi, ücret, yan haklar ve fesih gerekçesi hesaplanmalıdır. Tersine, kod değişmezse de işçi gerçek olayı delillerle ileri sürebilir. Arabuluculuk tutanağında yalnızca “kod düzeltme” yazıp parasal alacakları atlamak, sonradan talepleri usul yönünden zorlaştırabilir. Her kalem ayrı belirtilmelidir.
Merak edilen iki nokta
SGK kodunu işçi kendisi değiştirebilir mi?
Çıkış bildirimi işveren tarafından düzenlenir; işçi yanlış kodu ve gerçeği gösteren belgeleri işverene, SGK ve ilgili kuruma bildirerek düzeltme veya inceleme talep edebilir. Uyuşmazlık yargıya taşınabilir. Kodun teknik düzeltme usulü ile işçilik tazminatının hükme bağlanması ayrı süreçtir.
İstifa dilekçesinde imzam varsa dava açılamaz mı?
İmza güçlü bir belgedir; fakat metnin içeriği, yazıldığı koşullar, baskı iddiası, ücret ihlali ve gerçek fesih olayı birlikte incelenir. İmza inkârı ile baskı altında imza iddiası farklıdır. Her durumda işe iade ve diğer başvuruların süreleri korunmalıdır.
Resmî kaynaklar: İş Kanunu (4857)