Senette Bir İmza Sahteyse Diğer İmzalar da Geçersiz mi?

Senette sahte imza bulunması, diğer gerçek imzaları kendiliğinden geçersiz hale getirmez. TTK 677, bazı imzaların ilgili kişiyi bağlamamasının diğer imzaların geçerliliğini etkilemeyeceğini düzenler. Bono bakımından bu kural TTK 778 aracılığıyla uygulanır. Buna karşılık imzası sahte olan kişinin, sırf aynı senette başkasının gerçek imzası var diye borç altına girdiği de söylenemez.

Her imza ayrı bir borçlanma olarak incelenir

Kambiyo senedinde düzenleyen, ciranta ve aval veren farklı sıfatlarla yer alabilir. Bir imzanın sahte olduğunun ileri sürülmesi halinde, diğer kişilerin senetteki rolü ve imzalarının kendi geçerlilik koşulları ayrı değerlendirilir. Senedin tek kâğıt olması, bütün imzaların tek bir toplu sözleşme gibi aynı kaderi paylaşmasını gerektirmez.

Kanun yalnız sahte imzayı saymaz; borçlanmaya ehil olmayan kişilerin, hayali kişilerin veya herhangi bir sebeple adına imza atılanı bağlamayan imzaların bulunmasını da düzenler. Ortak nokta, bu sorunun diğer imzaları otomatik etkilememesidir. Yine de diğer imzanın gerçekten o kişiye ait olması ve geçerli borçlanma koşullarını taşıması ayrıca aranır.

İmzam gerçekse hiçbir savunmam kalmaz mı?

İmzaların bağımsızlığı, gerçek imza sahibinin bütün savunmalarını kaybetmesi demek değildir. Senedin zorunlu unsurları, kendi temsil yetkisi, ödeme, imzanın sıfatı ve başvurunun koşulları ayrıca incelenebilir. Diğer kişideki sahtelikten otomatik yararlanılamaması ile hiçbir hukuki savunma yapılamaması farklı sonuçlardır.

Örneğin senet bedelinin daha önce tamamen ödenmiş olduğu iddiası, başka imzanın sahte olmasından ayrı bir savunmadır. Alacaklının kime ve hangi miktarda başvurduğu da önem taşır. Gerçek imza sahibi, başka kişiye ait sahtelik iddiasını kendi ödeme kayıtlarının yerine koymamalı; kendisine özgü vakıaları somutlaştırmalıdır.

Şekil eksikliğiyle sahte imza aynı mı?

Belgede hiç bulunması gereken bir unsurun yer almaması ile görünüşte mevcut imzanın gerçekte o kişiye ait olmaması aynı inceleme değildir. TTK 677'deki bağımsızlık kuralı, kambiyo senedinin bütün zorunlu unsurlarının gereksiz olduğu anlamına gelmez. Hangi unsurun eksik veya hangi imzanın sahte olduğunun ayrı yazılması gerekir.

avalin geçerliliği ve kapsamı, avalin kendi şekil ve kapsam koşullarını açıklar. Avale ilişkin bağımsızlık özellikleriyle diğer imzaların bağımsızlığı bağlantılıdır; fakat her imzanın aval sayıldığı sonucuna varılmaz. İmzanın ön yüzde, arka yüzde veya alonj üzerinde bulunması, yanındaki ibareler ve kimin için verildiği birlikte değerlendirilmelidir.

Şirket adına yetkisiz imza farklı bir sorun yaratır

Bir kişinin gerçekten kendi imzasını atmış fakat temsil ettiği şirketi bağlama yetkisinin bulunmaması, imzanın fiziki olarak sahte olmasıyla aynı değildir. Bu durumda yetkisiz temsilcinin sorumluluğunu düzenleyen TTK 678 ayrıca gündeme gelebilir. şirket adına yetkisiz bono imzası, şirket kaşesi, temsil kaydı ve imza sıfatı bakımından bu ayrımı ele alır.

İncelemenin yönü bu nedenle baştan belirlenmelidir. İmza aidiyetinde karşılaştırmaya elverişli örnekler ve asıl belge; yetki uyuşmazlığında senedin düzenlendiği tarihteki sicil ve temsil kayıtları önem taşır. Bugünkü imza yetkisinin varlığı, yıllar önceki senet tarihinde de aynı yetkinin bulunduğunu göstermeyebilir.

Varsayımsal ciro zincirinde sonuç

Bir bonoda A adına atılan imzanın sahte olduğu, B'nin ise senedi gerçekten ciro ettiği varsayılsın. B, sadece A'nın imzasındaki sahteliğe dayanarak kendi imzasının da yok sayılmasını isteyemez. Buna karşılık B'nin gerçek imzası, A'nın şahsen senet borcu üstlendiğini kanıtlamaz. Her kişinin durumu kendi imzası ve hukuki sıfatıyla ele alınır.

Bu örnekte hak sahipliği zinciri, senedin şekli ve ilgili başvurma koşulları da ayrıca araştırılır. Kanuni ilke, eksik incelemeyle belirli kişinin mutlaka ödeme yapacağını söyleme aracı değildir. İmzası tartışılan kişinin adı, senetteki yeri ve başvurulan diğer kişiyle bağlantısı açık gösterilmelidir.

Delilleri korurken takip süresi bekletilmemeli

Senet üzerinde yeni yazı veya işaret oluşturulmadan aslı korunmalıdır. Fotokopi, imzanın teknik incelemesinde her zaman asıl belgenin yerini tutmaz. Başlatılmış takip varsa ödeme emri ve tebliğ kaydı da dosyaya alınır; inceleme sonucu beklenirken uygulanacak başvuru süreleri gözden kaçırılmaz. Ceza şüphesiyle yapılan başvuru ile icra dosyasındaki savunmanın etkileri ayrı değerlendirilmelidir. Başkasındaki sahteliğin kendi hukuki durumuna nasıl yansıdığı, genel bir “senet sahte” cümlesi yerine bu belgelerle açıklanır.

Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu (6102)

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Ticaret Bakanlığı — m.677–678 ve 778: bağımsız imzalar, yetkisiz temsil ve bono uygulaması