Mirası Reddeden Babanın Aldığı Bağışı Çocukları Denkleştirmek Zorunda mı?

Denkleştirmeye tabi kazandırma almış bir mirasçının mirasçılık sıfatını kaybetmesi, ilgili yükümlülüğün her durumda ortadan kalktığı anlamına gelmez. Türk Medeni Kanunu’nun 670. maddesine göre geri verme yükümlülüğü, o kişinin yerini alan mirasçılara miras paylarında meydana gelen artış oranında geçer. Bu nedenle mirası reddeden babanın yerine mirasçı olan çocukların, babaya yapılmış kazandırma nedeniyle denkleştirme hesabında yükümlülüğü bulunabilir.

Çocuk gerçekten babanın yerine mirasçı mı?

Önce mirasçılık sırası ve reddin sonucu belirlenir. Bir kişinin mirası reddetmesiyle payın mutlaka aynı biçimde çocuklarına geçtiği her dosyada söylenemez. Yasal mirasçı, atanmış mirasçı ve en yakın mirasçıların tamamının reddi farklı sonuçlar doğurabilir. reddi mirasta çocukların mirasçılığı, reddeden kişinin çocuklarının mirasçılık durumunu açıklar. 670. madde uygulanırken varsayımsal çocuk sayısından değil gerçek yerini alma ilişkisinden hareket edilir.

Ölüm tarihleri ve ret kayıtları önemlidir. Babanın mirasbırakandan önce ölmesiyle ölümden sonra mirası reddetmesi farklı başlangıç olaylarıdır; kanun mirasın açılmasından önce veya sonra sıfat kaybını kapsar. Buna karşılık o kişinin yerini almayan bir aile üyesi sadece yakınlık nedeniyle denkleştirme borçlusu yapılmaz. Her kişinin hangi payı hangi hukuki nedenle kazandığı gösterilmelidir.

Babaya verilen her yardım bu kapsama girer mi?

Önce babanın aldığı kazandırmanın denkleştirmeye tabi olup olmadığı incelenir. Yasal mirasçının miras payına mahsuben karşılıksız kazandırması ile gerçek ödünç aynı değildir. Altsoya malvarlığı devri, kuruluş sermayesi veya borçtan kurtarma gibi kazandırmalarda mirasbırakanın açık aksi iradesi önemlidir. borçtan kurtarmanın denkleştirmeye etkisi, çocuğun borcunun ödenmesi örneğinde bu niteliğin nasıl araştırıldığını gösterir.

Örneğin büyükbabanın oğluna ticari kuruluş sermayesi vermesiyle bir eğitim giderini olağan ölçüde karşılaması aynı hesap değildir. Denkleştirme yükü bulunmayan bir kazandırma, yalnız baba mirası reddetti diye 670. maddeyle yeni yük haline getirilemez. Aynı tutarın hem büyükbabanın mevcut alacağı hem karşılıksız kazandırma olarak sayılması da hatalıdır. İşlemin gerçek sebebi, geri ödeme ve muaf tutma kayıtları araştırılır.

Paydaki artış oranı neden önemlidir?

670. madde, yerine geçenlere yükün miras paylarındaki artış oranında geçmesini öngörür. Her çocuğun babanın aldığı bağışın tamamını tek başına geri vermek zorunda olduğu sonucu çıkarılamaz. Önceki miras düzeni, yerini alma sonucundaki paylar ve ilgili artışlar hesaplanır. Birden çok kişinin bulunduğu dosyada kimin hangi kapsamda yükümlü olduğu ayrı gösterilir.

Basitleştirilmiş bir örnekte babanın yerini iki çocuk almış olabilir. Yükün dağılımı yalnız “iki kişi var” şeklinde değil hukuki pay düzenine göre yapılır. Sağ kalan eş, başka miras kökleri, vasiyetler veya farklı retler gerçek hesabı değiştirebilir. Kazandırmanın hukuki değerinin belirlenmesi de ayrı iştir; eski dekonttaki nominal tutarın bugünkü bütün hesabı otomatik belirlediği varsayılmaz.

Tereke borcu ile denkleştirme yükü ayrılır

Babanın veya büyükbabanın bir bankaya borcu bulunması başka bir sorudur. Buradaki yük, miras paylaşımında mirasçılar arasında belirli kazandırmanın hesaba katılmasıdır. Çocukların babanın bütün kişisel borçlarını bu madde nedeniyle üstlendiği söylenemez. Mirasın reddinin tereke alacaklılarına karşı özel sonuçları da kendi hükümleriyle değerlendirilir.

Dosyada mirasçılık belgeleri, ölüm ve ret kayıtları, kazandırma belgesi, geri ödemeler ve mirasbırakanın ilgili iradesi birlikte hazırlanmalıdır. Talep, hangi kazandırmanın denkleştirileceğini ve yükün kime hangi pay artışıyla geçtiğini açıklamalıdır. Böylece yalnız “Babam reddetti, bu bağış artık hesaba girmez” veya “Bütün çocuklar ayrı ayrı tamamını ödesin” şeklindeki yanlış sonuçlardan kaçınılır.

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)

Hukuki kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — ÇSGB — TMK m. 611, 669, 670, 673