Miras Payı Kardeşe Devredilir mi? Ölümden Sonraki Sözleşme

Kısa cevap: Miras açıldıktan sonra mirasçı, terekenin tamamı veya bir kısmı üzerindeki miras payını başka bir mirasçıya yazılı sözleşmeyle devredebilir. TMK m. 677 uyarınca alıcı mirasçı değilse sözleşmenin noterlikçe düzenlenmesi gerekir. Devir metninin kapsamı ve tapuda hangi sonucun istendiği ayrı ayrı açıklanmalıdır.

Kardeşler arasında “payımı sana bırakıyorum” mesajı yeterli mi?

Sözlü vaat ile yazılı miras payı devir sözleşmesi aynı şey değildir. TMK m. 677, mirasçılar arasındaki açılmış miras payı devri sözleşmesinin geçerliliğini yazılı şekle bağlar. Bu nedenle sözleşmede mirasbırakanın kimliği, ölüm tarihi, devredilen payın terekenin tamamına mı belirli kısmına mı ilişkin olduğu, taraflar, karşılık ve imzalar açıkça bulunmalıdır. Tarafların ileride sorun yaşamaması için bilinen taşınmazları ve paylaşılmamış borçları da belirtmek yararlı olabilir.

Payı devreden kişi bir başka tereke taşınmazında haklarını saklı tutmak istiyorsa “bütün miras payımı devrediyorum” demek amacına uymayabilir. “Sadece şu dairedeki hakkımı devrediyorum” gibi ifadelerin, elbirliği mülkiyeti ve tapu işlemlerinin kurallarıyla nasıl bağdaştırılacağı ayrıca ele alınmalıdır. Metnin başlığından çok, devredilen hakkın içeriği önemlidir.

Alıcı başka bir kardeşse ve alıcı dışarıdan biriyse sonuç farklı mı?

Mirasçılar arasındaki yazılı devir, payların aile içinde yeniden dağıtılması için kullanılır. Üçüncü kişiyle miras payı devri ise kanunun öngördüğü noterlikçe düzenleme biçimine bağlıdır. Üçüncü kişi sırf sözleşme imzaladı diye miras ortaklığına girip paylaşmada doğrudan mirasçı gibi oy kullanamaz; paylaşma sonunda devreden mirasçıya özgülenen payın kendisine verilmesini talep eder (TMK m. 677).

Alıcının “şu eve hemen taşınabilirim” düşüncesi bu yüzden yanlış olabilir. Mirasçılar paylaşmada başka malın devredene özgülenmesine karar verebilir; üçüncü kişi sözleşmesinin sonuçlarını önceden düşünmek gerekir. Ayrıca miras payına karşılık para ödenmişse ödeme dekontlarının saklanması, sonradan bağış mı satış mı tartışmasını azaltır.

Miras paylaşma sözleşmesi ile devir sözleşmesi nasıl ayrılır?

TMK m. 676 mirasçılar arasındaki paylaşma sözleşmesinin yazılı şekilde yapılmasını öngörür. Paylaşma, tereke mallarını mirasçılara özgüleyerek ortaklığı tümden veya kısmen bitirmeye yönelir. TMK m. 677 kapsamındaki miras payı devri ise bir mirasçının miras ortaklığındaki hakkını devretmesidir. Aile “ev ablaya, dükkân erkek kardeşe” diye anlaştıysa yalnızca “pay devri” ibaresi kullanıp taşınmaz tescilinin sonuçlarını belirsiz bırakmamalıdır.

Yazılı sözleşme geçerli olsa bile taşınmazın tapu sicilinde yapılacak işlemi, vergi beyanını ve diğer mirasçıların konumunu ayrıca planlayın. Ölümden önce yapılan sözleşmeler için TMK m. 678 farklı kural koyar: mirasbırakanın katılımı veya izni olmadan henüz açılmamış mirasa ilişkin sözleşme geçersizdir. “Babam ölünce payımı sana vereceğim” ifadesi ölüm sonrası devirle aynı koşullarda değerlendirilmez.

İmzadan önce kontrol listesi

Veraset ilamındaki tüm mirasçıları ve oranları, terekenin bilinen mal ve borçlarını, hacizleri ve taşınmaz kayıtlarını kontrol edin. Devir bedeli varsa para ödeme günü ve banka açıklaması belirleyin. Bir mirasçının kendi payı üzerindeki sözleşmenin diğer mirasçıların haklarını veya alacaklı taleplerini gizlice ortadan kaldırmayacağını kabul edin. Taraflardan biri küçük veya kısıtlıysa temsil ve izin koşulları ayrıca ele alınır.

Mirasçıların hedefi doğrudan taşınmazı satmaksa önce paylaşma ve ortaklığın giderilmesi seçeneğini değerlendirmek daha anlaşılır olabilir. Murisin sağlığında yaptığı çocuklara karşılıksız kazandırmalar tartışılıyorsa mirasta denkleştirme başka bir konudur. İki uyuşmazlığı tek sözleşmede farkında olmadan birbirine bağlamayın.

Örnek: Ev payı bırakılıp banka parasında hak saklanacaksa

Üç kardeşten biri, muristen kalan evle ilgilenmek istemeyip evdeki hakkını ablasına bedel karşılığında vermek isteyebilir; ancak aynı terekenin banka mevduatındaki hakkını korumak istiyor olabilir. Bu amaç “bütün miras payımı devrettim” cümlesiyle örtüşmez. Sözleşme kurulmadan önce terekenin varlıkları tek tek listelenir ve devrin yalnız hangi hakkı konu aldığı açık yazılır. Taşınmazın tapu sicilindeki elbirliği kaydı ve sonuçta yapılacak tescil işlemi de ayrı planlanır.

Aynı kardeş payı aile dışından bir yatırımcıya devretmek isterse şekil ve hukuki sonuç değişir: TMK m. 677 üçüncü kişiyle miras payı devrinin noterlikçe düzenlenmesini ister ve alıcıya doğrudan paylaşmaya katılma yetkisi vermez. Yatırımcıya belirli bir dairenin mutlaka kendisine verileceği kesin vaat edilmemelidir. Sözleşmede geri ödeme, paylaşma gecikmesi ve özgülenen malın beklenenden farklı çıkması ihtimalleri düşünülmelidir.

Miras payı devri hazırlanırken ölüm belgesi ile güncel mirasçılık belgesinin aynı murise ait olduğunu ve sonradan başka mirasçının ortaya çıkıp çıkmadığını da kontrol edin. Ödenen bedel hangi malın değerine dayandırılmışsa bunun sözleşmede görünmesi gerekir. Özellikle yıllar sonra yapılan devirde murisin ölüm tarihindeki değer ile imza tarihindeki güncel piyasa değeri farklı olabilir.

Sık sorulan sorular

Noterde işlem her zaman şart mı?

TMK m. 677 mirasçılar arasındaki miras payı devri için yazılı şekil, mirasçı olmayan üçüncü kişiyle devir için noterlikçe düzenleme öngörür.

Pay devri imzalanınca tapu otomatik geçer mi?

Hayır. Sözleşmenin konusu, taşınmazın kaydı ve tescil için gerekli ayrı işlemler değerlendirilir.

Bütün mirasçılar imzalamazsa devir geçersiz mi?

Bir mirasçının kendi miras payına ilişkin devir ile terekenin belirli malının tamamen devri farklıdır; işlem kapsamı incelenir.

İlgili kaynak ve diğer yazılar

Hukuki dayanak: 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, özellikle m. 640, 676–678. Somut durumunuzu değerlendirirken ortaklığın giderilmesi, mirasta denkleştirme başlıklı yazılarımızdaki farklı işlemleri de karşılaştırabilirsiniz.