Kredi Taksiti İçin Açılan Hesaptan Ücret Alınır mı?

Belirli süreli tüketici kredisine ilişkin açılan hesap yalnız kredi işlemleri için kullanılıyorsa, bu hesaptan herhangi bir ad altında ücret veya masraf istenemez. Tüketici aksini yazılı olarak talep etmemişse hesap, kredi ödendiğinde kapanır. Bu korumanın değerlendirilmesinde hesabın neden açıldığı ve gerçekte hangi işlemlerde kullanıldığı önemlidir. Her banka hesabının aynı nedenle ücretsiz olduğu veya bütün hesapların krediyle birlikte kapanacağı söylenemez.

Yalnız kredi işlemi ne anlama gelir?

Hesabın kredi tutarının aktarılması, taksitlerin tahsil edilmesi ve bu ödemelerin izlenmesi için açılmış olması başlangıç noktasıdır. Sadece kredi taksitini ödeyebilmek için hesaba para göndermek, hesabın mutlaka bağımsız bir genel bankacılık hesabına dönüştüğü anlamına gelmez. Hareketlerin krediyle bağlantısı ve hesabın kuruluş belgeleri birlikte değerlendirilir.

Buna karşılık aynı hesap farklı kişilere transfer, başka hizmetlerin ödenmesi veya bağımsız bankacılık ürünleri için kullanılmış olabilir. Bu durumda yalnız krediye tahsis koşulunun gerçekleşip gerçekleşmediği ayrıca incelenir. Bankanın her hareketi “başka işlem” diye nitelemesi yeterli değildir; hangi işlemin kredi ilişkisinden ayrı olduğu gösterilmelidir. Tüketici de bütün hesap hareketlerinin değerlendirilmesine elverişli kayıt sunmalıdır. Hesabın kredi dışı işlemlerde de kullanılması, hesap işletim ücretini kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez; 2020/7 sayılı Tebliğin ücret alınabilecek hizmetler ekinde hesap işletim ücreti yer almamaktadır.

Ücretin adı değiştirilirse sonuç değişir mi?

Yönetmeliğin 29. maddesi herhangi bir isim altında ücret veya masraf talebini yasaklar. Bu nedenle “hesap yönetimi”, “taksit izleme”, “kredi hesabı hizmeti” gibi adlar, gerçekten bu hesaba ilişkin alınan bedeli kendiliğinden hukuka uygun kılmaz. Kesintinin hangi hizmetin karşılığı olduğu banka tarafından açıklanmalıdır. İşlemin adıyla ekonomik ve hukuki içeriği karşılaştırılır.

Kredinin başlangıcında alınan kredi tahsis ücreti ise ayrı kurallara tabidir. Hesap ücreti yasağına dayanılarak bütün kredi maliyetlerinin aynı gerekçeyle kaldırılması istenemez. Sigorta, faiz, vergi ve tartışmalı hesap kesintisi ayrı kalemlerde gösterilmelidir. Talebin yalnız haksız görülen kesintiye yöneltilmesi hesabı anlaşılır kılar.

Kredi bittiğinde hesap açık kalabilir mi?

Kural, tüketicinin aksine yazılı talebi yoksa söz konusu hesabın kredinin ödenmesiyle kapanmasıdır. Bankanın “müşteri ileride kullanabilir” düşüncesi, tüketicinin yazılı talebi yerine geçmez. Hesabı açık tutma isteği ileri sürülüyorsa ilgili talep ve kapsamı incelenmelidir. Kredi borcunun gerçekten sona erdiğini gösteren kapama belgesi bu nedenle önem taşır.

Hesapta başka bir ürün veya borç bulunduğu savunulabilir. Bunların hangi sözleşmeden doğduğu ve kredi hesabıyla ilişkisi ayrıştırılmalıdır. Tüketicinin açık talimatı olmadan belirli süreli krediyle ilişkili kredili mevduat hesabı kurulması da Yönetmelikte ayrıca sınırlanmıştır. Normal ödeme hesabı ile ek kredili limit birbirine karıştırılmamalıdır.

Hangi belgeler karşılaştırılmalı?

Kredi sözleşmesi, ön bilgilendirme formu, hesap açılış kaydı, hesap hareketleri, ücret dekontları ve kredi kapama belgesi hazırlanabilir. Bankadan kesintinin hukuki dayanağı ve hesabın hangi farklı hizmetler için kullanıldığı sorulabilir. Hesabın açık tutulmasına ilişkin yazılı talep bulunduğu belirtiliyorsa bu belgenin örneği istenir. Yalnız son ay ekstresi bütün kullanım geçmişini göstermeyebilir. İncelenen hesap numarası ile kredi numarasının eşleştirilmesi, başka hesaptan yapılan kesintilerin karıştırılmasını önler.

Ara ödeme sonrası yeni plan ücreti de ayrı bir uyuşmazlıktır. Aynı dekontta iki kesinti varsa her biri kendi dayanağıyla açıklanmalıdır. İade hesabında tahsilat tarihleri ve tutarlar ayrı satırlara yazılabilir. Bankanın yaptığı kısmi iadeler düşülmeden toplam istenmemelidir.

Somut talep nasıl kurulabilir?

Varsayımsal örnek: Bir kişi, yalnız ihtiyaç kredisi taksitlerini yatırdığı hesaptan altı ay boyunca “hesap hizmet bedeli” kesildiğini fark etsin. Başvurusunda hesabın kredi için açıldığını, hareketlerin yalnız taksitlerle ilgili olduğunu ve altı kesintinin tutarını gösterir. Krediyi bitirmişse kapanış kaydını da ekleyerek hesabın durumunun açıklanmasını ister.

Bankanın cevabı uyuşmazlığı çözmezse tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu, talebin niteliği ve güncel parasal sınır üzerinden belirlenir. Genel denetim şikâyeti ile kişisel para iadesi aynı işlem değildir. Başvuru yapıldığı için diğer bir takip veya dava süresinin otomatik duracağı varsayılmamalıdır.

Hukuki kaynaklar

• Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği — m.6/1-ğ,11,29/1–2.
• Ticaret Bakanlığı tüketici kredisi açıklaması — yalnız kredi için açılan hesabın ücret yasağı; 2020/7 sayılı Tebliğ ekinde hesap işletim ücretinin bulunmaması.