Kiralık Tarlanın Kirası Ödenmezse Kiracıya Kaç Gün Süre Verilmelidir?

Ürün kirasında kiracı, teslimden sonra vadesi gelmiş kira bedelini veya yan gideri ödemezse kiraya veren yazılı olarak en az altmış günlük süre verip bu sürede ödeme yapılmaması hâlinde sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir. TBK 362’nin bu özel süresi, konut kiralarındaki otuz günlük temerrüt süresiyle karıştırılmamalıdır. Önce borcun vadesi ve sözleşmenin türü kontrol edilir.

Tarla bedeli ne zaman ödenir?

Sözleşmede farklı hüküm veya yerel âdet yoksa kira bedeli ve yan giderler her kira yılının ve en geç kira süresinin sonunda ödenir. Aylık kira varsayımı ürün kirasına otomatik taşınmaz. Sözleşme hasat sonu, taksit veya başka bir tarih öngörmüşse o düzen okunur. Hasat zamanı tartışmalıysa yalnız alacaklının sonradan seçtiği gün vade diye gösterilmemelidir.

Bedelin ürün payı olarak belirlenmesi veya parasal ödeme içermesi hesabı etkileyebilir. Hangi dönem ve hangi borç için ihtar gönderildiği açık olmalıdır. Henüz vadesi gelmeyen gelecek yıl bedelleriyle gecikmiş tutarların tek toplam içinde yazılması temerrüt iddiasını belirsizleştirir. Önce teslim tarihi, kira dönemi ve ödemeler yan yana konulur.

İhtarın içeriğinde ne bulunur?

Yazılı bildirim, borcu ve ödeme için tanınan en az altmış günlük süreyi anlaşılır biçimde göstermelidir. Sürede ödenmezse sözleşmenin feshedileceği uyarısı yer alır. Borcun dayanağı, dönemi, tutarı, önceki ödemelerin mahsubu ve ödeme yöntemi açıklanmalıdır. Yalnız “yarın tarlayı boşalt” mesajı bu düzenin yerine geçmez.

Kanun bu maddede yazılılık arar; her ihtarın yalnız noter aracılığıyla yapılabileceğini söylemez. Bununla birlikte bildirimin içeriği ve kiracıya ulaşmasının ispatı önemlidir. Kullanılan yöntem, sözleşme ve uygulanacak usul kuralları gözetilerek seçilir. Gönderim tarihiyle karşı tarafa ulaşma tarihi karıştırılmamalıdır.

Otuz günlük genel kira şablonu kullanılabilir mi?

Ürün kirasının özel temerrüt hükmü nedeniyle sıradan konut ihtarını değiştirmeden kullanmak süre hatası doğurabilir. Tarafların ilişkiye hangi adı verdiği değil, kullanım ve ürün devşirme hakkının gerçek kapsamı önemlidir. Her boş arazi kirasının otomatik ürün kirası olduğu da söylenemez; örneğin yalnız eşya depolama kullanımının sınıflandırması ayrı yapılır.

kısmi kira ödemesinin etkisine ilişkin rehber, başka kira ilişkilerinde kısmi ödemenin borç ve tahliye hesabına etkisini açıklar. Burada da ödenmiş tutar düşülmelidir; fakat oradaki süreler bu özel kira için aynen alınmaz. Bir tutarın tamamının ödenmemesiyle ödeme hiç yapılmaması, kalan borcun miktarı bakımından farklıdır.

Sürede ödeme yapılırsa ve yapılmazsa

Sürede geçerli ödeme yapılıp borç giderilmişse, aynı borç için ödememe koşuluna dayanılarak fesih değerlendirmesi farklılaşır. Ödemenin alacaklıya, yetkili hesaba veya usulüne uygun yere yapılması kontrol edilir. Kiraya verenin ödemeyi kabul etmediği iddiası varsa bu da belgelenir. Yalnız “ödedim” demek yerine dekontun hangi borcu karşıladığı gösterilmelidir.

Süre içinde ödeme yapılmadığında fesih ve kiralananın geri alınması uygun hukuki yolla değerlendirilir. İhtar süresinin dolması kiraya verene traktörü alıkoyma, ürünü sökme veya kiracıyı zorla çıkarma yetkisi vermez. Dava, takip ve teslim sonuçları ilgili yolun şartlarına göre ele alınır.

Bakımsızlık nedeniyle aynı ihtar mı gönderilir?

ürün kirasında tarlanın bakımsız bırakılması, tarlanın kötü işletilmesine ilişkin ayrı borçları anlatır. Para temerrüdüyle sulama bakımının yapılmaması aynı ihlal değildir. Bir ihtarda her ikisi ileri sürülüyorsa her talebin koşulu ve istenen giderim açıkça ayrılmalıdır. Altmış günlük süreyi bütün sözleşme aykırılıklarının tek ortak süresi gibi sunmak doğru olmaz.

• Ürün kirası niteliğini ve teslim tarihini belirleyin.
• Sözleşmedeki vade ve yerel âdeti inceleyin.
• Dönem, yan gider ve ödemeleri ayrı hesaplayın.
• Yazılı ihtarın içeriği ve ulaşmasını belgeleyin.
• Fesih, teslim ve ekili ürün hesabını ayrı değerlendirin.

Temerrüt dosyasının gücü yalnız borç rakamında değildir. Borcun gerçekten doğduğu, vadesinin geldiği ve doğru süreli uyarının muhataba ulaştığı gösterilmelidir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Hukuki kaynaklar

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — ÇSGB — m.357–358,362: ürün kirası ve para borcunda temerrüt