Türkiye’de Çalışma İzni Olmadan Çalışan Yabancının ve İşverenin Hukuki Durumu

Kısa cevap: İzinsiz çalışan yabancı ile onu çalıştıran işverene 6735 sayılı Kanun uyarınca ayrı idarî para cezaları uygulanır; işveren ayrıca yabancının sınır dışı giderlerini karşılamakla yükümlü tutulabilir. Ceza tutarları her yıl yeniden değerlenir ve karar tarihindeki resmî tarife esas alınır.

İzinsiz çalışma tespiti; idarî para cezası, çalışma izni, sigorta, ücret alacağı ve sınır dışı bakımından ayrı sonuçlar doğurur. Sonradan izin alınması geçmiş ihlali kendiliğinden silmez.

Çalışma İzni Ne Zaman Gerekir?

6735 sayılı Kanun kapsamında Türkiye’de bağımlı veya bağımsız çalışan yabancı kural olarak işe başlamadan önce çalışma izni veya muafiyet belgesi almalıdır. İkamet izni tek başına çalışma hakkı vermez. Kanundaki muafiyetler dar yorumlanır ve belgeyle ispatlanır.

Uzaktan çalışma, şirket ortaklığı, ev hizmeti, staj, sanat veya kısa süreli teknik hizmette özel izin ya da muafiyet kuralları olabilir. Faaliyetin fiilî içeriği ve ücret ilişkisi esas alınır; sözleşmeye farklı ad verilmesi sonucu değiştirmez.

İdarî Para Cezaları ve İşveren Yükümlülüğü

İzinsiz bağımlı çalışan yabancıya, bağımsız çalışan yabancıya ve izinsiz çalıştıran işverene farklı tutarlar uygulanır. Tekrar halinde cezalar artabilir. Güncel tutar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının her yıl yayımladığı tablodan kontrol edilmelidir.

İşveren; yabancının, eş ve çocuklarının konaklama, ülkeye dönüş ve gerekirse sağlık giderlerini kanuni sınırlar içinde karşılamakla yükümlü olabilir. SGK prim ve iş hukuku sorumluluğu idarî cezadan ayrıdır.

Ceza ve tahsilat makbuzları ayrı ayrı saklanmalıdır.

Güncel tarife resmî kaynaktan doğrulanır.

Mutlaka.

Tespit ve İtiraz Süreci

Denetim tutanağında işyeri, tarih, yabancının yaptığı iş, çalışma süresi, ücret ve kimlik bilgileri yer almalıdır. Yalnız mekânda bulunmak ile fiilen çalışma aynı değildir; kamera, bordro, mesaj ve tanık delilleri birlikte incelenir.

İdarî para cezası tebliğ edildiğinde kararın dayanağı, muhatabı, fiil tarihi ve ödeme-itiraz yolu kontrol edilir. İzin başvurusunun işlemde olduğu iddiası, izin verilmedikçe çalışmayı her zaman hukuka uygun hale getirmez.

Denetimde tercüman sağlanmadan alınan beyanın içeriği ayrıca incelenir. Yabancının işyerinde müşteri, aile üyesi veya ziyaretçi olduğunu iddia etmesi halinde fiilî çalışmayı gösteren görev, süre ve ücret delilleri idarece ortaya konmalıdır. İşverenin çalışma izni başvuru numarası ve Bakanlık cevabı dosyaya eklenir.

Sınır Dışı ve Giriş Yasağı

İzinsiz çalışma YUKK m.54 kapsamında sınır dışı sebebi olabilir. Ancak karar ayrı, gerekçeli ve kişisel olmalıdır; m.55, geri gönderme yasağı, aile ve sağlık güvenceleri uygulanır.

Sınır dışı ile giriş yasağının süresi ve tahdit kodu ayrı kararlardır. Para cezasının ödenmesi sınır dışını otomatik kaldırmadığı gibi, sınır dışı kararının iptali de para cezasını kendiliğinden silmez.

Ücret ve İşçilik Alacakları

Çalışma izninin bulunmaması, yabancının fiilen yaptığı iş karşılığındaki ücret, fazla çalışma veya iş kazası iddialarını otomatik yok etmez. İş sözleşmesinin hukuki sonucu somut olaya ve emredici kurallara göre değerlendirilir.

Yabancı, çalışma süresi ve ücreti banka kaydı, mesaj, vardiya, tanık ve işyeri belgeleriyle ispatlayabilir. Hak arama nedeniyle göç statüsü riski ayrıca planlanmalı, kişisel veriler korunmalıdır.

İş kazasında sağlık ve sigorta bildirimleri geciktirilmemelidir. İdarî göç süreci, işverenin iş sağlığı ve güvenliği sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Ceza ve Yabancılar Hukuku Dosyalarının Ayrılması

izinsiz çalışan yabancı ve işveren: izinsiz çalışan yabancı değerlendirmesinde ceza soruşturması, sınır dışı, idarî gözetim, ikamet, çalışma izni ve vatandaşlık farklı dosyalardır. Bir karar diğerinde delil olabilir; otomatik olarak aynı sonucu doğurmaz.

Her dosyanın numarası, yetkili makamı, tebliğ tarihi ve kanun yolu ayrı kaydedilir. Ceza mahkemesinin tahliyesi idarî gözetimi kendiliğinden bitirmediği gibi sınır dışı kararının iptali ceza soruşturmasını kapatmaz.

Tebligat, Tercüman ve Savunma

izinsiz çalışan yabancı ve işveren: Yabancıya karar, anlayabildiği dilde sonuçları ve itiraz yolu açıklanarak tebliğ edilmelidir. Tercüman, avukat ve gerektiğinde konsolosluk iletişimi sağlanır. İmzalanan tebliğ belgesinin örneği alınır.

YUKK kapsamındaki süreler kısa olabilir. Karar metnindeki güncel süre derhal kontrol edilir; usulsüz tebligat iddiası süre koruyucu başvuruyla birlikte ileri sürülür.

Geri Gönderme Yasağı ve Ölçülülük

izinsiz çalışan yabancı ve işveren: YUKK m.4 ve insan hakları hukuku; işkence, insanlık dışı muamele veya hayat ve özgürlüğe ciddi tehdit bulunan yere göndermeme güvencesi sağlar. Risk kişisel, güncel ve güvenilir ülke bilgileriyle somutlaştırılır.

Kamu düzeni değerlendirmesinde fiilin niteliği, kararın kesinliği, kişinin davranışı, Türkiye’de kalış süresi, aile bağları, çocukların üstün yararı, sağlık ve geri dönüş riski birlikte tartılır.

Belge ve Delil Dosyası

izinsiz çalışan yabancı ve işveren: Pasaport, yabancı kimlik numarası, ikamet ve çalışma izinleri, adres, aile, okul ve sağlık belgeleri; ceza kararları ve tebligatlarla kronolojik dosyalanır. Yabancı belgeler gerektiğinde apostil ve tercüme taşır.

Beraat, takipsizlik, adli kontrolün kaldırılması, infaz veya rehabilitasyon belgeleri idarî makama sunulur. UYAP ekranı yerine kararın tam ve kesinleşme şerhli örneği tercih edilir.

İdarî Gözetim ve Alternatifler

izinsiz çalışan yabancı ve işveren: Geri gönderme merkezinde tutulma ceza infazı değildir; YUKK m.57 uyarınca idarî gözetim ve periyodik inceleme gerekir. Karara karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.

Belirli adreste ikamet, bildirim, aile temelli yerleştirme veya elektronik izleme gibi alternatif yükümlülükler kanuni koşullarla değerlendirilir. Sağlık ve özel ihtiyaçlar belgelenir.

Başvuru Takibi ve Veri Güvenliği

izinsiz çalışan yabancı ve işveren: Dilekçenin evrak numarası, mahkeme esası ve ara kararları izlenir. UYAP, Göç İdaresi ve izin sistemleri farklı zamanlarda güncellenebilir; yalnız telefon bilgisine güvenilmez.

Pasaport ve ceza belgeleri aracılarla paylaşılmamalıdır. Baro kaydı doğrulanmış avukat ve resmî kanallar kullanılmalı; ücret ve iş kapsamı yabancının anlayabildiği dilde açıklanmalıdır.

Kamu Düzeni Değerlendirmesinde Aranacak Gerekçe

izinsiz çalışan yabancı ve işveren: Kararda yalnız “kamu düzeni” ifadesinin tekrarı yeterli değildir. izinsiz çalışan yabancı ile bağlantılı somut fiil, tarih, delil ve güncel risk açıklanmalıdır. Gizli bilgiye dayanılıyorsa savunmanın özünü zedelemeyecek ölçüde iddianın içeriği bildirilmelidir.

Devam eden soruşturma, kovuşturmaya yer olmadığı kararı, beraat ve kesin mahkûmiyet farklı ağırlıktadır. İdare karar tarihindeki güncel belgeyi esas almalı; eski veya başka kişiye ait kayıt düzeltilmelidir.

Kişinin sonradan işlediği ihlal, cezanın üzerinden geçen süre, tekrar riski ve topluma uyumu değerlendirilir. Soyut istihbarat kaydı yargısal denetime elverişli olmalıdır.

Aile Hayatı ve Çocuğun Üstün Yararı

izinsiz çalışan yabancı ve işveren: Türkiye’de eşi, çocuğu veya bakmakla yükümlü olduğu kişi bulunan yabancının aile hayatı ölçülülük incelemesinin merkezindedir. Vatandaş eş veya çocuk varlığı otomatik koruma sağlamaz; fiilî ilişki ve bağımlılık belgelenir.

Çocuğun yaşı, vatandaşlığı, okul ve sağlık durumu, diğer ebeveynle ilişkisi ve yabancının gönderilmesinin somut etkisi ayrı raporlanır. Çocuğun üstün yararı yalnız dilekçede geçen bir ifade olarak bırakılmamalıdır.

Aile nüfus kayıtları, birlikte ikamet, bakım ve maddi destek belgeleri sunulur. Sahte veya göstermelik ilişki iddiasına karşı kronolojik ve doğrulanabilir delil hazırlanır.

Sağlık ve Özel İhtiyaçlar

izinsiz çalışan yabancı ve işveren: Ciddi hastalık, engellilik, gebelik, yaşlılık veya insan ticareti mağduriyeti tıbbi ve sosyal raporlarla gösterilir. Tanı yanında seyahatin riski, tedavinin sürekliliği ve hedef ülkede erişilebilir olup olmadığı açıklanmalıdır.

Kişinin ilaç listesi, uzman raporu ve randevuları geri gönderme merkezine bildirilir. Acil sağlık ihtiyacı idarî gözetim ve alternatif yükümlülük değerlendirmesinde dikkate alınır.

Raporun eski veya genel olması yerine güncel klinik durum ve öngörü içermesi önemlidir. Yabancı dildeki rapor onaylı tercümeyle sunulur.

Mahkeme Dosyasının Hazırlanması

izinsiz çalışan yabancı ve işveren: Dava dilekçesine kararın tamamı, tebliğ belgesi, pasaport ve izinler, aile ve sağlık delilleri, ceza dosyasındaki güncel kararlar eklenir. Olaylar tarih sırasıyla ve her iddia bir belgeye bağlanarak yazılır.

Yetki, görev, süre ve husumet kontrolleri yapılır. Aynı anda idarî gözetim itirazı varsa sulh ceza hâkimliği dosyası; izin veya vatandaşlık uyuşmazlığı varsa ilgili idarî işlem ayrı gösterilir.

Mahkemenin ara kararı ve savunma dilekçesi izlenir. İdare yeni belge sunarsa cevap hakkı kullanılır; sınır dışı hazırlığına ilişkin güncel gelişme derhal bildirilir.

Karar Sonrası Yapılacaklar

izinsiz çalışan yabancı ve işveren: İptal kararı kesinleşmeden uygulanması ve sistem kayıtlarının düzeltilmesi izlenir. Kararın sınır dışı işlemini iptal etmesi, ikamet iznini otomatik vermeyebilir; yeni statü başvurusu ayrıca yapılır.

Dava reddedilirse istinaf veya diğer başvuru yollarının süreleri kararın tebliğinden hesaplanır. Geri gönderme riski yakınsa geçici tedbir ihtiyacı gecikmeden değerlendirilir.

izinsiz çalışan yabancı durumunda yeni ceza veya idarî karar çıktığında önceki savunma güncellenir. Başvuru dosyası tek seferlik değil yaşayan bir kayıt olarak tutulur.

İzin ve Adres Kayıtlarının Kontrolü

izinsiz çalışan yabancı ve işveren: İkamet kartının üzerinde yazan geçerlilik tarihi tek başına yeterli değildir. İptal, uzatma, randevu, çalışma izni ve adres kayıtları Göç İdaresi sisteminde kontrol edilir. Pasaport süresi ile izin süresi karşılaştırılır.

Adres değişikliği kanuni sürede bildirilmelidir. Tebligatın eski adrese gitmesi, itiraz süresini ve makamın kişiye ulaşılamadığı kanaatini etkileyebilir. Yeni adres belgesi dava dosyasına da sunulur.

Çalışma izni ikamet hakkı sağlıyorsa iş sözleşmesinin sona ermesi veya işveren değişikliği statüyü etkileyebilir. Yeni başvuru ve geçiş süreleri çalışma ve ikamet dosyalarında ayrı izlenir.

Seyahat ve sınır kapısı işlemlerinin kontrolü

izinsiz çalışan yabancı bulunan kişi Türkiye’den çıkış veya yeniden giriş planlarken yalnız pasaport ve bilet kontrolü yapmamalıdır. Aktif sınır dışı, tahdit kodu, giriş yasağı, adlî kontrol ve yakalama kayıtları ayrı araştırılır.

Sınır kapısında tebliğ edilen kararın tarih, sayı ve gerekçesi alınır; anlaşılmayan belge için tercüman istenir. Giriş reddi ile sınır dışı kararı aynı işlem değildir ve farklı itiraz yolları olabilir.

Vize muafiyeti veya geçerli ikamet kartı, kamu düzeni gerekçeli giriş yasağını kendiliğinden aşmaz. Buna karşılık kayıt hatası veya isim benzerliği varsa kimlik ve önceki kararlarla düzeltme istenir.

Dosya Kapanış Kontrol Listesi

izinsiz çalışan yabancı ve işveren: Mahkeme veya idare lehine karar verdiğinde kararın ilgili sınır kapısı, geri gönderme merkezi ve izin birimine gönderildiği teyit edilir. Tahdit kodu ya da idarî gözetim kaydı ayrıca kaldırılmalıdır.

Kişiye güncel izin belgesi, karar örneği, kanun yolu durumu ve bir sonraki başvuru tarihi yazılı olarak teslim edilir. Aynı konuda yeni tebligat gelirse önceki dosyayla ilişkilendirilir.

Kişisel veriler saklama amacı sona erdiğinde gereksiz kopyalar güvenli biçimde imha edilir; resmî asıllar ve süre belgeleri ise yasal ihtiyaç boyunca korunur.

Hukuki sonuç ve izlenecek yol

Çalışma izni bulunmaması 6735 sayılı Kanun kapsamında yabancı ve işveren yönünden ayrı idari sonuçlar doğurur; işçilik alacakları izin ihlalinden ayrı değerlendirilir. İzlenecek işlem sırası: ceza ve yabancılar hukuku dosyaları ayrı ayrı temin edilir, ardından iki dosya arasındaki hukuki etki açık bir kronolojiyle gösterilir.

Ayrıntılı dosya incelemesi

Dosyanın hukuki ekseni

izinsiz çalışan yabancı ve işveren dosyasının hukuki ekseni 6458 sayılı Kanun, konuya göre 6735 veya 5901 sayılı Kanun ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleridir. Çalışma izni bulunmaması 6735 sayılı Kanun kapsamında yabancı ve işveren yönünden ayrı idari sonuçlar doğurur; işçilik alacakları izin ihlalinden ayrı değerlendirilir. İnceleme başlarken olay özeti ile hukuki sonuç ayrı paragraflara yazılır. Her sonuç için gereken unsur, yetki ve usul şartı belirlenir. Başka dosyalardan alınan genel cümleler kullanılmaz; yalnız bu dosyanın kararı, tarihi, tarafı ve belgesi üzerinden doğrulanabilen açıklama metne girer.

Makam, görev ve yetki

izinsiz çalışan yabancı ve işveren bakımından başvurulacak yapı işlemi kuran göç, çalışma izni, nüfus veya vatandaşlık makamı ile kanunda gösterilen görevli yargı mercii olarak tespit edilir. İşlemi yapan makamla o işlemi denetleyen mahkeme veya kurul aynı değildir. Görev ve yetki, belge üzerindeki başlıkla birlikte özel kanundan kontrol edilir. Başka şehirde veya ülkede bulunan kişinin işlemleri için temsil, tercüme ve tebligat adımları baştan planlanır; dosya numarası her yazışmada korunur.

Dosyanın zorunlu kayıtları

izinsiz çalışan yabancı ve işveren incelemesinin belge tabanı pasaport ve yabancı kimlik kayıtları, izin veya başvuru dosyası, ceza dosyası belgesi, tebligat, adres, aile, çalışma ve gelir kayıtları kayıtlarıdır. Belgeler kronolojik dizilir ve her birine kısa açıklama eklenir. Kesilmiş ekran görüntüsü, kaynağı belirsiz mesaj veya eksik karar yerine tam kayıt istenir. Yabancı dildeki evrakın aslı, tasdiki ve tercümesi aynı ek grubunda tutulur. Kişisel veriler yalnız dosyanın gerektirdiği kapsamda paylaşılır.

Başvuru süresinin hesabı

izinsiz çalışan yabancı ve işveren için tarih planı şu kurala dayanır: ceza dosyası tarihleri ile idari kararın tebliğ tarihi birbirine karıştırılmaz; her işlem için ayrı başvuru takvimi oluşturulur. Tebliğ ve öğrenme kavramları aynı kabul edilmez; elektronik bildirim ile fiziki evrak ayrı belgelenir. Takvim, yasal düzenlemedeki başlangıç ve bitiş kuralı üzerinden hesaplanır. Başvuru teslim edildiğinde tarih ve kayıt numarası alınır. Son gün beklenmeden eksik belge ve tercüme işlemleri tamamlanır.

Hukuki değerlendirme yöntemi

izinsiz çalışan yabancı ve işveren bakımından sonucu belirleyen inceleme kesinleşmiş hüküm, devam eden soruşturma, kamu düzeni gerekçesi, aile hayatı, sağlık ve geri gönderme yasağı aynı sonuç doğurmaz; her veri kendi kanununda değerlendirilir yöntemidir. Olaylar yalnız kronolojik değil, her kanuni unsur bakımından da tasnif edilir. İdari veya adli kararın gerekçesi, dayanak belgesi ve sonuç bölümü karşılaştırılır. Çelişki, eksik araştırma veya yanlış norm uygulaması varsa dilekçede belgenin yeriyle birlikte gösterilir; soyut değerlendirme kullanılmaz.

Başvurudan önce son kontrol

izinsiz çalışan yabancı ve işveren hakkında yapılacak iş sırası şudur: ceza ve yabancılar hukuku dosyaları ayrı ayrı temin edilir, ardından iki dosya arasındaki hukuki etki açık bir kronolojiyle gösterilir. Hazırlanan metin; kimlik, makam, tarih, sayı, olay, hukuki neden, delil ve talep başlıkları üzerinden okunur. Ek listesi dosyanın gerçek içeriğiyle eşleştirilir. Ücret, masraf ve temsil kapsamı yazılı belirlenir. Başvurudan sonra tebligat adresi ve resmî dosya hareketleri düzenli olarak takip edilir.

Resmî mevzuat ve doğrulama kaynakları

Hukuki bilgi, işlem tarihindeki yürürlük durumu kontrol edilerek aşağıdaki birincil kurumsal kaynaklardan doğrulanmalıdır. Kanun değişiklikleri için işlem tarihi ile güncel konsolide metin birlikte incelenir.

• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu – Göç İdaresi Başkanlığı
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi

Sık Sorulan Sorular

izinsiz çalışan yabancı ve işveren için ilk incelenecek belge nedir?

İlk belge, işlemi veya uyuşmazlığı resmen gösteren karar, çağrı, sözleşme, tutanak ya da kayıt örneğidir. izinsiz çalışan yabancı ve işveren incelemesine belgenin tam metni, tarihi, sayısı ve tebliğ bilgisi alınarak başlanır. Sözlü aktarım süre ve görev tespiti için yeterli kabul edilmez.

izinsiz çalışan yabancı ve işveren konusunda görevli makam nasıl belirlenir?

Görevli yapı işlemi kuran göç, çalışma izni, nüfus veya vatandaşlık makamı ile kanunda gösterilen görevli yargı mercii olarak belirlenir. Kesin tespit için işlemin türü, dosyanın aşaması, kararın başlık ve sonuç bölümü ile özel kanundaki görev kuralı birlikte okunur. Aynı olayla ilgili farklı işlemler ayrı makamlara tabi tutulur.

izinsiz çalışan yabancı ve işveren bakımından hangi kanun uygulanır?

Temel düzenleme 6458 sayılı Kanun, konuya göre 6735 veya 5901 sayılı Kanun ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleridir. Dosya başka bir hukuk alanına temas ediyorsa her sonuç kendi kanuni dayanağıyla incelenir. Madde numarası, dosyadaki somut işlemle bağlantısı açıklanmadan tek başına kullanılmaz.

izinsiz çalışan yabancı ve işveren için süre hangi tarihten hesaplanır?

Süre takvimi şu ilkeye göre kurulur: ceza dosyası tarihleri ile idari kararın tebliğ tarihi birbirine karıştırılmaz; her işlem için ayrı başvuru takvimi oluşturulur. Başlangıç tarihi tebliğ belgesi, elektronik kayıt, tutanak veya kanunun gösterdiği başka resmî veriyle doğrulanır. Her başvuru için teslim ve alındı belgesi saklanır.

izinsiz çalışan yabancı ve işveren dosyasında hangi belgeler hazırlanır?

Temel belge paketi pasaport ve yabancı kimlik kayıtları, izin veya başvuru dosyası, ceza dosyası belgesi, tebligat, adres, aile, çalışma ve gelir kayıtları kayıtlarını içerir. Belgenin bütün sayfaları, ekleri ve okunaklı kopyası hazırlanır. Yabancı dilde düzenlenen evrakta asıl belge, gerekli tasdik ve Türkçe tercüme aynı dosyada tutulur.

izinsiz çalışan yabancı ve işveren hakkında hukuki değerlendirme neye dayanır?

Değerlendirme şu ölçüte dayanır: kesinleşmiş hüküm, devam eden soruşturma, kamu düzeni gerekçesi, aile hayatı, sağlık ve geri gönderme yasağı aynı sonuç doğurmaz; her veri kendi kanununda değerlendirilir. Her hukuki iddianın karşısına onu destekleyen belge yazılır. Dosyada bulunmayan olay eklenmez ve doğrulanmayan internet bilgisi resmî kayıt yerine kullanılmaz.

izinsiz çalışan yabancı ve işveren için avukat dosyada neyi kontrol eder?

Avukat kararın veya talebin hukuki niteliğini, görevli makamı, süreyi, delil zincirini ve istenebilecek sonucu birlikte kontrol eder. Vekâlet veya müdafilik kapsamı, yapılacak işlemler ve ücret yazılı belirlenir; sonuç garantisi verilmez.

izinsiz çalışan yabancı ve işveren işlemi yurt dışından takip edilebilir mi?

Kanunen şahsen yapılması gereken işlem bulunmadıkça belge temini, dosya inceleme ve başvuru adımları uygun vekâlet veya müdafilik ilişkisiyle yürütülür. Konsolosluk, yabancı noter, apostil, tasdik ve tercüme gereği işlemin türüne ve düzenlendiği ülkeye göre belirlenir.

izinsiz çalışan yabancı ve işveren başvurusunda tebligat neden önemlidir?

Tebligat, kararın muhataba hangi tarihte ve hangi yöntemle bildirildiğini gösterir. Başvuru süresi ve usulsüz tebligat iddiası bu belge üzerinden incelenir. Zarf, mazbata, elektronik bildirim ve fiilî öğrenme kaydı dosyada ayrı ayrı korunur.

izinsiz çalışan yabancı ve işveren işlemi tamamlandıktan sonra ne saklanır?

Dilekçenin son hâli, tüm ekler, teslim veya gönderim belgesi, harç ve gider makbuzları, dosya numarası ve sonraki tebligatlar saklanır. Takip, telefon bilgisinden değil yetkili makamın resmî dosya kaydından yapılır.