Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçinKısa cevap: İş yerinin hukukî işlemle devri hâlinde mevcut iş sözleşmeleri hak ve borçlarıyla devralan işverene geçer; hizmet süresi sıfırlanmaz. Devralan işveren kıdeme bağlı haklarda işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihi esas alır. Devir tek başına taraflara haklı fesih nedeni oluşturmaz. İşyerinin gerçekten devredilip devredilmediği ve işlem biçimi ayrıca incelenir.
Personel yeni sözleşme imzalamak zorunda mı?
4857 sayılı İş Kanunu m. 6, devir tarihinde mevcut iş sözleşmelerinin bütün hak ve borçlarıyla devralana geçmesini düzenler. İşçinin kıdemini sıfırlayan veya önceki alacaklarından genel biçimde vazgeçiren yeni metinler kanundaki korumayı otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Yeni işveren çalışma koşullarında esaslı değişiklik teklif ediyorsa bunun için İş Kanunu m. 22 koşulları ayrıca uygulanır. İşçi, kendisine imzalatılmak istenen metnin ücret, pozisyon, iş yeri ve başlangıç tarihi bölümlerini özellikle kontrol etmelidir.
Ödenmemiş eski borçlar kime yöneltilir?
Devirden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ile devralan birlikte sorumludur. Kanun, devredenin bu kapsamdaki sorumluluğunu devir tarihinden itibaren iki yılla sınırlar. Bu kuralın hangi alacağa ve hangi döneme uygulandığı, kıdem tazminatına ilişkin özel düzenlemeler ve somut devir sözleşmesiyle birlikte değerlendirilmelidir. “Eski firma kapandı, tüm alacaklar silindi” doğru değildir.
Devir ile alt işveren değişimi aynı mı?
İhale değişikliği, şirket hisselerinin el değiştirmesi, yalnızca ticari unvan değişikliği veya bölümün malvarlığıyla devri her zaman aynı hukukî nitelikte olmaz. Personelin, faaliyet yerinin ve ekonomik birimin sürekliliği incelenir. SGK işyeri sicilindeki değişiklik tek başına kıdemin sıfırlandığını göstermez. Özellikle temizlik, güvenlik ve lojistik işlerinde fiilî çalışmanın kesintisizliği belirleyici bir delil olabilir.
Belgeleri karşılaştırın
- İlk işe giriş belgesi ile güncel hizmet dökümünü alın.
- Devirden önce ve sonra bordro, banka ve izin kayıtlarını karşılaştırın.
- İş yeri ve görev koşullarındaki değişikliği yazılı kaydedin.
- Ödenmeyen her alacağı doğduğu döneme göre listeleyin.
Çalışma koşullarında esaslı değişiklik ve alt işverenin sorumluluğu başlıkları devirle sık karıştırılan durumları açıklar.
Örnek: Fabrika satıldı, işçi aynı vardiyada kaldı
İşçi pazartesi eski şirket, salı yeni şirket adına bordro alıyor, fakat aynı makine ve yöneticilerle aynı vardiyada çalışıyorsa gerçek bir işyeri devri olasılığı güçlü biçimde incelenir. Yeni işverenin “sende kıdem sıfır, yeniden deneme süresindesin” sözü İş Kanunu m. 6'daki hak geçişini ortadan kaldırmaz. Sözleşme metniyle fiilî çalışmanın sürekliliği karşılaştırılır. Buna karşılık yalnızca şirket hissedarlarının değişmesi durumunda işveren tüzel kişi aynı kalabilir; işlem türü doğru adlandırılmalıdır.
Devirden önceki ücret ve izin
Devir tarihinde ödenmesi gereken eski ücret veya hak edilmiş alacaklar için m. 6'daki birlikte sorumluluk hükmü incelenir. Kullanılmamış yıllık izin hakkı ve kıdeme bağlı çalışma süresi devralan işveren yanında sıfırdan başlamaz. Ancak her alacakta muacceliyet tarihi, ödemenin yapılıp yapılmadığı ve özel sorumluluk düzenlemesi ayrı değerlendirilir. Devredenin iki yıllık sorumluluk sınırını bütün eski dönem kıdem tazminatına düşünmeden ve aynı kalem için herkes hakkında aynı cümleyi kurmadan hukukî niteliğe bakılmalıdır.
Çalışma koşulları değiştirilirse
Devir sonrasında işçinin ücreti düşürülüyor, iş yeri uzak bir ile taşınıyor veya görevi esaslı biçimde değiştiriliyorsa bu, devirden ayrı bir m. 22 sorunudur. Yazılı teklif ve işçinin kabulü aranabilecek durumlar vardır. İşçinin çalışmayı sürdürmesi, her koşulda önceki bütün haklarından vazgeçtiğini göstermez; fakat itirazların ve yazılı iletişimin zamanında yapılması ispatta yardımcıdır. Eski-yeni bordro ve görev tanımı yan yana konulmalıdır.
İşten çıkarma devirle gerekçelendirilemez
Kanun, salt devir işlemini devreden veya devralana tek başına haklı fesih nedeni yapmaz. İşveren ekonomik veya organizasyonel başka sebep ileri sürüyorsa gerçek gerekçe, alternatif çalışma imkânları ve işe iade şartları ayrıca incelenir. İşçi çıkarılmışsa fesih yazısının tebliğ tarihi ve işe iade için bir aylık arabuluculuk süresi kaçırılmamalıdır. İşçiye “devir oldu, hak arayamazsın” demek kanun düzeniyle uyumlu değildir.
Merak edilen iki nokta
Yeni patron beni yeniden sigortalı başlattı; kıdem biter mi?
SGK sisteminde yeni işyeri sicili açılması veya yeni işveren adının görünmesi, fiilî işyerinin devri ve kesintisiz hizmet varsa kıdemi tek başına sıfırlamaz. Devir belgeleri ile eski ve yeni çalışma kayıtları karşılaştırılmalıdır.
Devri kabul etmezsem kıdemi alabilir miyim?
İşyeri devri tek başına işçiye haklı nedenle fesih hakkı vermez. Ancak devirle birlikte ücret düşürme veya çalışma koşullarında esaslı değişiklik gibi ayrı bir hak ihlali varsa bunun koşulları ayrıca incelenir. Yalnızca işveren adının değişmesi yeterli sayılmamalıdır.
Resmî kaynaklar: İş Kanunu (4857)