Buluşum Başkası Adına Patentlendi: Hak Nasıl İstenir?

Buluşun başkası adına patentlenmiş olması, gerçek hak sahibinin yalnızca kuruma bir e-posta yazarak sicili değiştirebileceği anlamına gelmez. Sınai Mülkiyet Kanunu, devam eden başvuruda hak sahipliği davası ile verilmiş patentin devrini istemeyi ayrı düzenler. Önce patentin verilmiş olup olmadığı ve hak isteminin hangi buluşa dayandığı belirlenmelidir.

İlk başvuran her durumda buluşun sahibi mi?

109. maddeye göre patent isteme hakkı buluşu yapana veya onun haleflerine aittir ve devredilebilir. İlk başvuran kişi aksi ispatlanana kadar bu hakkın sahibi kabul edilir. Bu karine, başkasının teknik çalışmasını yetkisiz alıp başvuru yapmanın her durumda hukuka uygun olduğu anlamına gelmez; fakat yalnız “fikri ilk ben düşündüm” demek de karşı ispatın yerine geçmez.

Aynı buluşun birbirinden bağımsız kişilerce gerçekleştirilmesi farklıdır. Kanun bu durumda, önceki tarihli başvurunun yayımlanmış olması şartıyla önce başvurana hak tanır. Birlikte geliştirilmiş buluşta ise taraflar başka türlü kararlaştırmadıkça hak tamamına aittir. Katkının teknik içeriği, mevcut devir anlaşmaları ve ortak geliştirme belgeleri incelenir. Çalışan buluşları için ayrıca özel hükümler vardır.

Başvuru henüz sürüyorsa

110. madde, başvuru sahibinin patent isteme hakkına sahip olmadığı iddiasının kurum nezdinde ileri sürülemeyeceğini belirtir. Gerçek hak sahibi olduğunu iddia eden kişi başvuru sahibine karşı dava açar ve davayı kuruma bildirir. Patent verilmesi işlemleri, karar kesinleşene kadar mahkeme tarafından durdurulabilir. Dava açılması tek başına her işlemin otomatik durduğu varsayımını sağlamaz.

Davacı lehine karar kesinleştiğinde, geçerliliği süren başvuru için üç ay içinde kanundaki seçeneklerden biri kullanılır. Hak sahibi başvurunun kendi adına yürütülmesini isteyebilir, şartlarıyla aynı buluş için yeni başvuru yapabilir veya mevcut başvurunun reddini talep edebilir. Üç ay içinde hiçbir talepte bulunulmazsa dava konusu başvuru geri çekilmiş sayılır. Mahkeme kararıyla kurum işlemi arasındaki bu ikinci aşama atlanmamalıdır.

Patent verilmişse hangi talep kurulur?

111. madde, gerçek hak sahibine patentin kendisine devredilmesini mahkemeden isteme imkânı tanır. Kısmi hak iddiasında paylı mülkiyet esaslarına göre hak sahipliği tanınması istenebilir. Sırf patentin hükümsüz bırakılmasıyla patentin hak sahibine geçirilmesi aynı sonuç değildir; talep, elde edilmek istenen hukuki sonuca uygun kurulmalıdır.

Kanundaki bu haklar, patentin verildiğine ilişkin yayım tarihinden itibaren iki yıl içinde kullanılır. Kötüniyet varsa patentin koruma süresinin sonuna kadar kullanılabilir. İddianın ne zaman öğrenildiği kadar kanundaki yayım tarihi ve kötüniyetin hangi olgularla gösterileceği de önemlidir. Dava ve kesinleşen kararın sicile kaydı, iyiniyetli üçüncü kişilere etkisi bakımından ayrıca düzenlenmiştir.

Hangi belgeler teknik katkıyı gösterebilir?

Tarihli çizimler, laboratuvar defteri, prototip belgeleri, sürüm geçmişi, toplantı kayıtları ve teknik açıklamanın kime ne zaman gönderildiği korunur. Genel bir gizlilik sözleşmesi bilgilerin gizli paylaşımını destekleyebilir; fakat hangi buluşun kim tarafından geliştirildiğini tek başına çözmeyebilir. Patentteki istemler ile eski belgelerdeki teknik çözüm karşılaştırılmalıdır.

Örneğin geliştirici, prototipini yalnız üretim görüşmesi için tedarikçiye vermiş; tedarikçi aynı teknik çözüm için kendi adına başvurmuş olabilir. Dosyada paylaşımın amacı, teknik çözümün önceden varlığı ve herhangi bir hak devri bulunup bulunmadığı araştırılır. Bağımsız geliştirme savunması varsa iki tarafın tarihli kayıtları karşılaştırılır. Başvuru dava sırasında patente dönüşürse kanun, başvurunun gaspı davasının patentin gaspı davasına dönüşmesini de düzenler.

Bağlantılı konular

Çalışanın Buluşu, Yazılımı ve Telif Hakları Kime Aittir?; Ürün Tasarımım Kopyalandı: Tescilli ve Tescilsiz Tasarım Nasıl Korunur?.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynaklar

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu — TBMM: m.109–111.