Boşanmada Şirket Hissesi ve Şirket Değeri Nasıl Hesaplanır?

Boşanmada şirket hissesi ve şirket değeri, şirket kasasındaki para ile şirketin bütün malvarlığının eşler arasında yarı yarıya bölünmesi şeklinde hesaplanmaz. Ticaret şirketi ayrı tüzel kişidir; eşin malvarlığında bulunan değer şirketin taşınmazı, aracı veya banka hesabı değil, kural olarak şirketteki payı ve bu paya bağlı mali haklardır. Mal rejimi tasfiyesinde önce payın edinilmiş mal mı kişisel mal mı olduğu belirlenir, ardından doğru tarihteki gerçek pay değeri hesaplanır.

Kısa cevap: Şirket payı evlilik sırasında çalışma geliri veya diğer edinilmiş mal kaynağıyla kazanıldıysa, aksi ispat edilmedikçe edinilmiş mal hesabına girer. Evlilikten önce sahip olunan, miras kalan veya bağışlanan pay kişisel maldır. Kişisel payın evlilik içinde dağıtılan kâr payı ise, eşler geçerli bir mal rejimi sözleşmesiyle aksini kararlaştırmadıkça kişisel mal geliri olarak edinilmiş mal sayılır. Boşanma davasının açıldığı gün mevcut payın tasfiyedeki sürüm değeri bilirkişiyle belirlenir; diğer eş kendiliğinden ortak olmaz, kural olarak para alacağı kazanır.

Son hukuki kontrol: 6 Eylül 2026. Bu çalışma; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 218–223, 225, 227–236 ve 239. maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun şirket tüzel kişiliği, pay ve mali tablo hükümleri ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belge ibrazı, bilirkişi ve ihtiyati tedbir hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Hukuki inceleme: Av. Emirhan Keskin.

Şirket malvarlığı ile eşin şirket payı neden ayrı değerlendirilir?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu uyarınca ticaret şirketleri tüzel kişiliğe sahiptir. Şirketin banka hesabı, işletme sermayesi, ticari alacağı, makinesi, aracı ve taşınmazı şirket tüzel kişisine aittir. Pay sahibi eş, şirket malvarlığındaki her kalemin doğrudan maliki değildir. Eşin malvarlığında bulunan hak; anonim veya limited şirketteki pay, paya bağlı kâr payı, tasfiye payı, rüçhan hakkı ve şirketten olan ayrı alacaklardır.

Bu ayrım mal rejimi dosyasının başlangıç noktasıdır. Örneğin şirket bilançosunda 30 milyon TL değerinde taşınmaz bulunması, ortak eşin kişisel malvarlığında doğrudan 30 milyon TL taşınmaz bulunduğunu göstermez. Taşınmazın yanında şirket borçları, vergi yükleri, çalışan hakları ve diğer yükümlülükler de vardır. Pay değeri, şirketin bütün varlık ve borçları ile kazanç üretme gücü birlikte incelenerek belirlenir.

Diğer eş, yalnız boşanma nedeniyle şirketin banka hesabından para çekme, şirket aracını teslim alma veya şirket taşınmazına ortak olma hakkı kazanmaz. Mal rejimi tasfiyesi eşler arasındaki alacak hesabını çözer. Şirkete veya üçüncü kişilere ait mallara doğrudan müdahale için ayrıca o mal üzerinde hukuki hak ve doğru dava sebebi bulunmalıdır.

Soru	Kesin hukuki cevap
Şirketin kasasındaki para eşler arasında bölünür mü?	Hayır. Para şirkete aittir. Şirketin net mali durumu, eşe ait payın değerini belirlerken dikkate alınır.
Boşanan eş otomatik olarak şirkete ortak olur mu?	Hayır. Katılma alacağı kural olarak para alacağıdır; pay devri kendiliğinden gerçekleşmez.
Evlilik içinde kurulan şirket paylaşım hesabına girer mi?	Evet. Pay edinilmiş mal kaynağıyla kazanılmışsa net pay değeri tasfiyede hesaba alınır.
Evlilikten önceki şirket hissesi paylaşılır mı?	Payın aslı kişisel maldır. Dağıtılmış kâr payları, katkılar ve mal rejimi sözleşmesi ayrıca incelenir.
Şirket borçları dikkate alınır mı?	Evet. Gerçek ve belgeli şirket borçları pay değerini etkiler; muvazaalı veya ilişkili kişi borçları ayrıca denetlenir.
Bilanço değeri şirketin gerçek değeri midir?	Her zaman değil. İşletmenin niteliğine göre net aktif, gelir ve piyasa yöntemlerinden uygun olanı uygulanır.

Şirket hissesi ne zaman edinilmiş mal, ne zaman kişisel maldır?

TMK 219’a göre edinilmiş mal, eşin mal rejimi devam ederken karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değeridir. Çalışma karşılığı edinimler, sosyal güvenlik ödemeleri, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler bu gruptadır. TMK 220’ye göre mal rejiminin başlangıcında eşe ait bulunan, miras veya karşılıksız kazanmayla edinilen ve kişisel malın yerine geçen değerler kişisel maldır.

Şirket dosyasında kuruluş tarihi tek başına yeterli değildir. Payın hangi tarihte, hangi bedelle ve hangi kaynakla kazanıldığı araştırılır. Evlilik sırasında şirket kurulmuş olsa bile sermaye tamamen eşin ispatlanan miras parasından karşılanmışsa kişisel malın yerine geçen değer iddiası doğar. Buna karşılık evlilikten önce kurulmuş şirkette evlilik içinde maaş veya ticari kazançla yeni pay alınmışsa eski ve yeni paylar aynı sınıfta kabul edilmez.

TMK 222 uyarınca belirli bir malın kendisine ait olduğunu iddia eden eş bunu ispatlar ve bir eşin bütün malları aksi kanıtlanıncaya kadar edinilmiş mal kabul edilir. “Şirket benim adıma kayıtlı” beyanı kişisel mal ispatı değildir. Ticaret sicili mülkiyet ve temsil ilişkisini gösterir; payın finansman kaynağını göstermez.

Edinim senaryosu	Mal grubu	Temel ispat
Evlilikte maaş birikimiyle şirket kurulması	Edinilmiş mal	Sermaye ödeme dekontu, banka hareketi, kuruluş belgeleri
Evlilikten önce sahip olunan pay	Kişisel mal	Eski pay defteri, ticaret sicili, devir ve ödeme kayıtları
Miras kalan şirket hissesi	Kişisel mal	Veraset belgesi, paylaşım sözleşmesi, pay defteri
Miras parasıyla evlilikte pay alınması	Kişisel malın yerine geçen değer	Miras parasından pay bedeline kadar kesintisiz banka zinciri
Evlilikte dağıtılan temettü	Kural olarak edinilmiş mal geliri	Genel kurul kararı, ödeme kaydı, vergi belgesi
Evlilikte edinilmiş parayla yapılan sermaye artışı	Kaynağa göre edinilmiş mal veya denkleştirme	Sermaye artırımı kararı ve ödeme kaynağı

Payın yalnız bir eş adına kayıtlı olması sonucu değiştirir mi?

Pay sahipliği ile mal rejimi niteliği farklı sorulardır. Pay defterinde veya Merkezi Kayıt Kuruluşu sisteminde yalnız bir eş görünür; şirket ortağı odur. Ancak pay evlilik içinde edinilmiş mal geliriyle alındıysa değeri mal rejimi tasfiyesine girer. Diğer eş pay sahibi sıfatı kazanmaz fakat tasfiye sonunda katılma alacağı talep eder.

Eşler şirket payını kişisel mal sayabilir mi?

TMK 221, bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan ve edinilmiş mallara dâhil olması gereken malvarlığı değerlerinin mal rejimi sözleşmesiyle kişisel mal sayılmasına imkân verir. Aynı maddede kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara girmeyeceği de kararlaştırılabilir. Bu sonuç sözlü anlaşmayla doğmaz. Mal rejimi sözleşmesi kanunun öngördüğü şekle uygun olmalı ve içeriği somut pay ile geliri kapsamalıdır.

Sözleşme yalnız “şirket eşlerden birine aittir” diyorsa bunun sermaye artışlarını, temettüyü, ortak cari hesabını ve değer artış payını kapsayıp kapsamadığı metin üzerinden incelenir. Mal rejimi sözleşmesi şirket esas sözleşmesinden ve ortaklar sözleşmesinden farklıdır. Şirket sözleşmesindeki pay devri kısıtı, eşler arasındaki mal rejimi hesabını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Kuruluş, pay devri ve sermaye artırımı nasıl sınıflandırılır?

Evlilik içinde sıfırdan şirket kurulması

Eş, evlilik içinde ücret veya ticari kazançtan oluşan birikimle sermaye koyduysa pay edinilmiş maldır. Şirketin kuruluş sermayesinin düşük olması, yıllar sonra ulaştığı değerin yalnız başlangıç sermayesi üzerinden hesaplanacağı anlamına gelmez. Tasfiyede payın güncel sürüm değeri belirlenir; şirketin kârlılığı, müşteri portföyü, maddi ve gayri maddi varlıkları bu değere yansır.

Evlilikten önceki şirkette evlilik içinde pay alımı

Eşin evlilikten önce yüzde 30 payı bulunurken evlilik içinde edinilmiş gelirle yüzde 20 daha satın alınmışsa pay blokları kaynaklarına göre ayrılır. Eski yüzde 30 kişisel mal, sonradan edinilen yüzde 20 edinilmiş maldır. Birleşme, bölünme, nev’i değişikliği veya pay değişimi yapılmışsa eski hakkın yeni paydaki karşılığı izlenir; yalnız şirket unvanının veya türünün değişmesi kişisel mal bağını kesmez.

Bedelsiz sermaye artırımı ve pay bölünmesi

İç kaynaklardan yapılan bedelsiz sermaye artırımında şirkete dışarıdan yeni para girişi olmaz. Yeni pay veya artan nominal değer, mevcut ortaklık hakkının teknik genişlemesidir. Bu nedenle temel payın kaynağı, iç kaynağın niteliği ve değerlemede mükerrer hesap yapılıp yapılmadığı birlikte incelenir. Bedelsiz payı ayrıca tam değerden ekleyip şirketin aynı iç kaynağını pay değerinde yeniden hesaba katmak çift sayım doğurur.

Nakit sermaye artırımı ve rüçhan hakkı

Nakit artırımda kullanılan para önemlidir. Kişisel paya bağlı rüçhan hakkı evlilik içinde maaşla finanse edilmişse kişisel ve edinilmiş mal grupları arasında denkleştirme gündeme gelir. Sermaye miras veya kişisel mal satış bedelinden karşılanmışsa kesintisiz kaynak ispatı gerekir. Sermaye borcunun şirket hesabına gerçekten yatırılması, hemen ardından geri çekilip çekilmediği ve ortak cari hesabına nasıl işlendiği de denetlenir.

Payın eşe veya yakına devri

Pay devrinin ticaret sicilinde görünmesi tek başına gerçek bedelli satış ispatı değildir. Devir sözleşmesi, ödeme, banka hareketi, devralanın mali gücü, pay defteri, genel kurul onayı ve tarafların fiilî davranışı birlikte değerlendirilir. Devir katılma alacağını azaltma amacı taşıyorsa TMK 229 kapsamında devir değeri edinilmiş mallara eklenecek değer olarak hesaplanır.

Kâr payı, dağıtılmamış kâr ve ortak cari hesabı nasıl ele alınır?

Dağıtılan kâr payı

Kişisel mal niteliğindeki şirket payından mal rejimi sürerken doğup dağıtılan kâr payı, TMK 219’daki kişisel mal geliri kuralı gereğince edinilmiş maldır. Payın aslı kişisel kalırken temettü ayrı malvarlığı kalemidir. Kâr payı banka hesabına girdikten sonra taşınmaz, araç veya yatırım fonuna dönüştürülmüşse edinilmiş malın yerine geçen değer izlenir.

Geçerli mal rejimi sözleşmesinde kişisel mal gelirlerinin edinilmiş mallara girmeyeceği kararlaştırılmışsa sözleşmenin tarihi ve kapsamı esas alınır. Sonradan yapılan sözleşmenin geçmişte doğmuş ve tüketilmiş gelirleri otomatik olarak geriye dönük biçimde kişisel mala çevirdiği varsayılmaz; metin, yürürlük tarihi ve kazanılmış haklar incelenir.

Dağıtılmamış kâr ve yedek akçe

Genel kurulca dağıtılmayıp şirket bünyesinde bırakılan kâr, pay sahibinin kişisel banka hesabındaki para değildir. Şirket tüzel kişisinin öz kaynağı içinde kalır ve pay değerini etkiler. Değerleme uzmanı dağıtılmamış kârı şirket öz kaynaklarında dikkate almışsa aynı tutarı ayrıca eşin nakit geliri gibi ikinci kez hesaplamaz.

Bununla birlikte hâkim ortağın sırf mal rejimi alacağını azaltmak için kâr dağıtımından kaçındığı, şirket parasını ilişkili kişilere aktardığı veya özel giderlerini şirket üzerinden karşıladığı iddiası somut işlemler üzerinden incelenir. Dağıtım kararı alınmamasının tek başına mal kaçırma sayılması doğru değildir. Şirketin yatırım, işletme sermayesi, kredi sözleşmesi ve kanuni yedek ihtiyaçları ile ortakların karar süreci değerlendirilir.

Ortaklar cari hesabı ve şirketten alacak

Eşin şirketten olan cari hesap alacağı, paydan ayrı bir malvarlığı değeridir. Şirkete borç verilen para, gider avansı, ortak alacağı veya ilişkili kişi bakiyesi belgelerle ayrılır. Şirket payının değeri hesaplanırken ortak alacağı şirket borcu olarak düşülmüşse, aynı alacak eşin malvarlığında ayrıca gösterilir. Bir kalemi hem şirket değeri içinde hem ayrı alacak olarak tam tutardan saymak mükerrer hesap doğurur.

Eşin şirkete borçlu göründüğü cari hesap da otomatik olarak gerçek borç kabul edilmez. Yevmiye kayıtları, banka hareketleri, dayanak belgeleri, genel kurul kararları ve vergi kayıtları incelenir. Belgesiz muhasebe fişi, eşler arasındaki tasfiye hesabını tek başına belirlemez.

Eşin şirkette çalışması veya katkı sunması hangi talebi doğurur?

Bir eşin diğer eşe ait kişisel mal niteliğindeki şirkette çalışması iki ayrı başlık yaratır. Birincisi ödenmemiş ücret, hizmet veya işçilik alacağıdır; bunun hukuki dayanağı ve görevli mahkemesi çalışma ilişkisinin niteliğine göre belirlenir. İkincisi TMK 227’deki değer artış payıdır. Eş, diğer eşin malının edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun karşılık almadan katkıda bulunmuş ve mal tasfiye sırasında değer kazanmışsa katkısı oranında alacak isteyebilir.

Ev işleri, çocuk bakımı ve evlilik birliğine olağan katkı, tek başına şirket payı üzerinde belirli bir değer artış payı yüzdesi doğurmaz. TMK 227 talebi için şirkete veya payın değerine yönelen somut parasal ya da ölçülebilir katkı, karşılıksızlık ve değer artışı gösterilir. Örneğin eşin miras parasını sermaye artırımında kullanması, şirkete karşılıksız makine devretmesi veya belgeli alacağından vazgeçmesi katkı hesabına konu edilir.

Şirkette yıllarca fiilen çalışıp piyasa ücretini alan eş bakımından aynı emeğin yeniden karşılıksız katkı sayılması doğru değildir. Ödenen ücret ile sunulan hizmet karşılaştırılır. Ücret alınmaması veya açıkça düşük tutulması hâlinde çalışma süresi, görev, bordro, SGK kaydı, banka ödemesi ve emsal ücret bilirkişiyle değerlendirilir.

Şirket payında hangi tarihler esas alınır?

Şirket hissesi dosyasında üç tarih ayrı işlev görür:

1. Edinim tarihi: Payın mal rejimi başlamadan önce mi, devam ederken mi kazanıldığını belirler.
2. Mal rejiminin sona erdiği tarih: Boşanma kararı verildiğinde rejim, boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer. Bu tarihte mevcut pay ve mal grubu esas alınır.
3. Tasfiye tarihi: TMK 235 uyarınca rejim sonunda mevcut edinilmiş mallar tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır.

Örneğin boşanma davası 10 Mart 2026’da açılmış, şirket payı bu tarihte mevcut ve tasfiye 2028’de yapılmışsa, payın rejime dâhil olup olmadığı 10 Mart 2026 durumu üzerinden; değeri ise kural olarak tasfiye zamanındaki sürüm değeri üzerinden belirlenir. Dava tarihinden sonra şirketin faaliyeti, borçları ve piyasa koşulları nedeniyle oluşan değer değişimi değerleme verilerine yansır.

TMK 229 kapsamında hesaba eklenecek karşılıksız kazandırma veya katılma alacağını azaltma kastıyla devirde ise değer, devir tarihindeki değer üzerinden hesaplanır. Bilirkişi raporu “dava tarihi bilançosu” ile “karar tarihine yakın değer” arasındaki farkı açıklamalı; hangi kalemin hangi kanuni nedenle hangi tarihte değerlendirildiğini göstermelidir.

Boşanmada şirket değeri nasıl hesaplanır?

Kanun edinilmiş malların tasfiyede sürüm değerleriyle hesaba katılmasını emreder. Sürüm değeri, payın gerçek ekonomik değişim değeridir. Şirketin ticari defterindeki nominal sermaye, payın gerçek değerine eşit değildir. On yıl önce 50.000 TL sermayeyle kurulan kârlı bir yazılım şirketinin payı yalnız 50.000 TL üzerinden; ağır borçlu şirketin payı da yalnız yüksek bilanço aktifleri üzerinden hesaplanmaz.

Net aktif değer yöntemi

Net aktif yöntemi şirket varlıklarının rayiç değerinden gerçek borçların çıkarılmasına dayanır. Taşınmaz, makine, araç, stok, alacak, nakit ve yatırımlar piyasa değerine getirilir; finansal borçlar, ticari borçlar, vergi yükleri ve karşılıklar düşülür. Holding, gayrimenkul veya varlık ağırlıklı işletmelerde güçlü bir göstergedir. Ancak insan sermayesi ve gelecek kazancı yüksek hizmet şirketlerinde tek başına yeterli değildir.

Gelir ve indirgenmiş nakit akımı yöntemi

Gelir yaklaşımı, şirketin gelecekte üreteceği nakit akımlarını riskine uygun oranla bugünkü değere indirger. Süreklilik gösteren faaliyet, güvenilir bütçe ve makul projeksiyon gerektiği için yeni kurulmuş, tek müşteriye bağlı veya düzensiz kazançlı şirketlerde varsayımlar özellikle denetlenir. Büyüme oranı, kâr marjı, yatırım ihtiyacı, işletme sermayesi ve iskonto oranındaki küçük değişiklikler sonucu önemli ölçüde etkiler.

Piyasa çarpanları yöntemi

Benzer şirketlerin satışları veya borsa çarpanları üzerinden karşılaştırma yapılır. FAVÖK, satış, net kâr veya öz kaynak çarpanından hangisinin uygun olduğu sektöre bağlıdır. Karşılaştırılan şirketlerin büyüklüğü, borçluluğu, müşteri yoğunluğu, coğrafyası ve büyüme hızı eşdeğer değilse ham çarpan uygulanmaz.

Hangi yöntem seçilir?

Tek bir yöntem her şirkete zorunlu değildir. Üretim işletmesinde net aktif ve gelir yaklaşımı birlikte, teknoloji girişiminde gelir ve piyasa yaklaşımı, tasfiye hâlindeki şirkette tasfiye değeri ağırlık kazanır. Bilirkişi yöntem seçimini sektör ve veriyle gerekçelendirir; birden fazla yöntemi kullandığında ağırlıkları açıklar.

Şirket özelliği	Ağırlık kazanacak inceleme	Kontrol edilmesi gereken risk
Taşınmaz ve varlık ağırlıklı şirket	Düzeltilmiş net aktif	Gizli değer artışı, ipotek ve vergi yükü
Düzenli kârlı faaliyet şirketi	Gelir/nakit akımı	Gerçek dışı büyüme ve iskonto varsayımı
Halka açık veya emsal işlemi bulunan şirket	Piyasa çarpanları	Emsallerin gerçekten karşılaştırılabilir olması
Yeni girişim	Finansman turları ve senaryo analizi	Tercihli pay hakları ve başarısızlık riski
Faaliyeti durmuş şirket	Tasfiye/net aktif değeri	Tahsil edilemeyen alacak ve kapanış gideri

Pay oranı, kontrol ve devir kısıtları

Şirketin toplam değerini pay oranıyla çarpmak başlangıç hesabıdır. Yüzde 51 kontrol payı ile yüzde 5 azınlık payının ekonomik özellikleri aynı değildir. Oy imtiyazı, tasfiye önceliği, veto hakkı, pay grubu, ortaklar sözleşmesindeki satış kısıtı ve birlikte satış hükümleri incelenir. İndirim veya prim uygulanacaksa soyut yüzde kullanılmaz; somut şirket ve piyasa verisiyle gerekçelendirilir.

Şerefiye, marka ve müşteri portföyü

Bilançoda görünmeyen marka, yazılım, patent, müşteri ilişkisi, lisans ve organizasyon değeri şirketin kazanç gücünde yer alır. Bununla birlikte mesleki faaliyetin tamamen ortak eşin kişisel emeğine bağlı gelecekteki kazancı, mal rejimi sona erdikten sonra doğacak çalışma geliriyle karıştırılmaz. Mevcut işletmenin devredilebilir kurumsal değeri ile kişinin gelecekteki emeği ayrıştırılır.

Basitleştirilmiş hesap örneği

Bir limited şirketin düzeltilmiş işletme değeri 18.000.000 TL, finansal borcu 4.000.000 TL, atıl taşınmazının net değeri 3.000.000 TL ve nakit fazlası 1.000.000 TL olsun. Basitleştirilmiş öz kaynak değeri 18.000.000 − 4.000.000 + 3.000.000 + 1.000.000 = 18.000.000 TL’dir. Eşe ait yüzde 60 pay için kısıt ve imtiyazlar dikkate alınmadan başlangıç değeri 10.800.000 TL olur. Pay tamamen edinilmiş mal ve bu gruba bağlı 800.000 TL gerçek borç bulunduğu varsayımında net değer 10.000.000 TL; diğer eşin katılma alacağı 5.000.000 TL’dir. Karşılıklı artık değer, denkleştirme ve değer artış payı varsa sonuç yeniden hesaplanır.

Şirket üzerinden mal kaçırma nasıl incelenir?

Şirketin satışlarını düşürmek, ilişkili kişiye gerçekte verilmeyen hizmet için fatura almak, şirkete ait değeri piyasanın altında yakına devretmek, ortağa örtülü para aktarmak veya payı bedelsiz devretmek tasfiye değerini etkileyebilir. Her şüpheli işlem otomatik olarak muvazaa değildir. İşlemin tarihi, tarafı, ticari gerekçesi, piyasa bedeli, ödeme kanalı ve muhasebe kaydı somutlaştırılır.

TMK 229, diğer eşin katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirlerin edinilmiş mallara değer olarak eklenmesini sağlar. Payın boşanma öncesi yakın akrabaya devri bu kapsamda incelenir. Şirket tüzel kişisinin kendi ticari işlemi bakımından ise eşin bu işlemi kontrol edip etmediği, sağladığı kişisel menfaat, pay değerine etkisi ve işlemin gerçekliği ayrıca ispatlanır.

Şirket kasasından ortağın özel konut, tatil veya kişisel kredi gideri karşılanmışsa kayıt “şirket gideri” adıyla bırakılmaz. Giderin işle ilgisi, ortağa borç yazılıp yazılmadığı, vergi düzeltmesi ve gerçek faydalanan belirlenir. Eşe sağlanan ve geri ödenmeyen ekonomik değer mal rejimi hesabında ayrı kalem olarak ele alınır.

Çift sayım nasıl önlenir?

Şirketten çekilen para hâlen eşin banka hesabında ve şirket değerinde nakit çıkışı nedeniyle azalma olarak görünüyorsa para eşin malvarlığında ayrıca hesaba alınır. Aynı tutar şirket kasasında varmış gibi pay değerine eklenip bir kez daha tam tutardan sayılmaz. Benzer biçimde ortak alacağı, dağıtılmamış kâr ve taşınmaz değeri arasında mükerrerlik kontrolü yapılır.

Şirket payı ve değerlemesi için hangi deliller toplanmalıdır?

Şirket değerlemesi tek yıllık vergi levhası veya bilanço üzerinden yapılmaz. Faaliyetin eğilimini görmek ve olağan dışı işlemleri ayırmak için birden fazla dönem karşılaştırılır. Dilekçede istenecek kayıtlar şirket, dönem ve konu bakımından somutlaştırılmalıdır.

• ticaret sicili kayıtları, kuruluş ve tüm esas sözleşme değişiklikleri;
• anonim şirkette pay defteri, pay senetleri ve Merkezi Kayıt Kuruluşu kayıtları;
• limited şirkette pay devir sözleşmeleri, genel kurul onayları ve tescil belgeleri;
• son beş yıla ait bilanço, gelir tablosu, nakit akımı ve mizanlar;
• kurumlar vergisi, KDV ve muhtasar beyannameleri ile bağımsız denetim raporları;
• şirket banka hesapları, kredi sözleşmeleri, teminat ve kefaletler;
• genel kurul ve yönetim organı kararları, kâr dağıtım tabloları ve yedek akçe kayıtları;
• ortaklar cari hesabı, ilişkili taraf işlemleri, yönetim ücreti ve huzur hakkı ödemeleri;
• sermaye artırımı, azaltımı, birleşme, bölünme ve pay değişim belgeleri;
• önemli müşteri ve tedarikçi sözleşmeleri, lisanslar, marka ve fikrî hak kayıtları;
• taşınmaz, araç, makine, stok ve ticari alacak dökümleri;
• pay üzerindeki rehin, haciz, intifa, opsiyon ve devir kısıtları;
• emsal şirket satışları ve önceki yatırım turlarına ilişkin sözleşmeler;
• boşanma dönemindeki olağan dışı transfer ve ilişkili kişi faturaları.

HMK 194 uyarınca taraflar vakıaları ispata elverişli biçimde somutlaştırmalı ve hangi delilin hangi vakıa için gösterildiğini açıklamalıdır. HMK 219–221 hükümleri taraf, üçüncü kişi ve kurum elindeki belgelerin ibrazını düzenler. Mahkeme “şirketle ilgili bütün belgeler” şeklindeki sınırsız talep yerine uyuşmazlıkla bağlantılı kayıtları dönem ve tür bakımından belirleyerek ister.

Şirketin ticari sırları dava bakımından gerekli olmayan ölçüde açıklanmaz. Gizlilik, ibraz yükümlülüğünü tamamen kaldırmaz; mahkeme delil ile ticari sır korunmasını dengeler. Belgeler yalnız hukuka uygun yolla elde edilir. Şifre kırma, gizli muhasebe sistemine izinsiz giriş veya e-posta hesabını ele geçirme HMK 189/2 bakımından hukuka aykırı delil sorunu ve ayrıca ceza sorumluluğu doğurur.

Bilirkişi heyeti nasıl kurulmalıdır?

HMK 266 uyarınca hukuk dışında özel veya teknik bilgi gereken konularda bilirkişiye başvurulur. Şirket değerleme dosyasında mali müşavirlik ve değerleme bilgisi yanında işletmenin sektörüne göre mühendislik, gayrimenkul değerleme veya fikrî hak uzmanlığı gerekir. Bilirkişi hukuki nitelendirme yapmaz; veriyi düzeltir, değerleme yöntemini uygular ve alternatif hesapları gösterir. Payın edinilmiş veya kişisel mal olduğuna mahkeme karar verir.

Sağlıklı rapor şu sorulara cevap verir:

1. Değerlemenin amacı, tarihi ve değer standardı nedir?
2. Hangi mali tablolar kullanılmış ve hangi düzeltmeler yapılmıştır?
3. İlişkili kişi işlemleri ile tek seferlik gelir ve giderler nasıl normalize edilmiştir?
4. Şirketin faaliyet ve finansman borçları nasıl ayrılmıştır?
5. Hangi yöntem neden seçilmiş, varsayımlar hangi veriye dayanmıştır?
6. Pay sınıfı, imtiyaz, azınlık veya kontrol özellikleri nasıl değerlendirilmiştir?
7. Dağıtılmamış kâr, ortak cari hesabı ve pay değeri arasında çift sayım önlenmiş midir?
8. Payın kaynağına göre kişisel ve edinilmiş bölümler ayrı hesaplanmış mıdır?
9. TMK 227, 229 ve 230 kalemleri ayrı tabloda gösterilmiş midir?
10. Sonuca en çok etki eden değişkenler için duyarlılık analizi yapılmış mıdır?

Şirket payına ihtiyati tedbir konulur mu?

HMK 389’a göre mevcut durumda gerçekleşecek değişiklik hakkın elde edilmesini önemli ölçüde zorlaştıracak, imkânsızlaştıracak veya gecikme ciddi zarar doğuracaksa uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. Payın üçüncü kişiye devrine ilişkin somut risk varsa pay defterine ve ilgili sicil veya kayıt sistemine işlenecek ölçülü tedbir talep edilir.

Boşanma nedeniyle şirketin bütün banka hesaplarının ve işletme varlığının dondurulması kural değildir. Bu mallar şirket tüzel kişisine aittir ve çalışanlar, alacaklılar, diğer ortaklar gibi üçüncü kişilerin hakları vardır. Talep, eşe ait pay ve mali hak üzerinde, korunacak alacakla orantılı kurulmalıdır. Şirket malvarlığına yönelik tedbir için şirketi bağlayan ayrı hukuki sebep ve taraf teşkili gerekir.

Tedbir isteyen taraf hakkını ve yakın tehlikeyi yaklaşık ispatla gösterir. Pay devir görüşmesi, genel kurul çağrısı, önceki muvazaalı işlem, pay senedinin teslim hazırlığı veya sicil başvurusu gibi somut olgular sunulur. Mahkeme teminatı, tedbirin türünü ve üçüncü kişi etkisini değerlendirir.

Dava hangi mahkemede, hangi taleple açılır?

Şirket payından kaynaklanan katılma alacağı, değer artış payı ve denkleştirme talepleri aile mahkemesinde mal rejiminin tasfiyesi davasında ileri sürülür. Boşanma davası ile mal rejimi davası aynı talep değildir. Tasfiye davası boşanma kesinleşmeden açılırsa boşanmanın sonucu bekletici mesele yapılır.

Talep “şirketin yarısı bana verilsin” şeklinde kurulmaz. Eşe ait payın edinim kaynağı, oranı, devirleri, kişisel ve edinilmiş mal iddiaları, katkılar, istenecek kayıtlar ve alacak türleri açıklanır. Değer başta tam bilinemiyorsa usul hukukunun izin verdiği talep türü somut dosyaya göre seçilir; harç ve talep artırım süreleri korunur.

TMK 236’ya göre her eş veya mirasçıları diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur; alacaklar takas edilir. Zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını hakkaniyete uygun biçimde azaltabilir veya kaldırabilir. Bu istisna diğer boşanma sebeplerine otomatik olarak uygulanmaz.

TMK 239 uyarınca katılma alacağı ve değer artış payı para veya ayın olarak ödenebilir; ayın ödemede malların sürüm değeri esas alınır ve işletmenin ekonomik bütünlüğü gözetilir. Bu hüküm diğer eşe otomatik ortaklık vermez. Payın aynen devri talep ediliyorsa şirket türü, esas sözleşme, pay devri sınırlamaları ve üçüncü kişi hakları ayrıca incelenir.

Zamanaşımı ne zaman başlar?

Katılma alacağı, mal rejiminin sona ermesi üzerine tasfiye kapsamında talep edilir. Boşanma hâlinde mal rejimi dava tarihinde sona erer (TMK m. 225/2). Bu alacak için TBK m. 146’daki on yıllık genel zamanaşımı uygulanır ve süre boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren hesaplanır. Dava tarihi, kesinleşme şerhi ve tebligat kaydı birlikte dosyalanmalıdır.

Hukuki kontrol noktaları

1. Şirket malını eşin malı saymak: Önce tüzel kişilik ile pay sahipliği ayrılır.
2. Nominal sermayeyi gerçek değer kabul etmek: Pay sürüm değeri şirketin güncel ekonomik durumundan hesaplanır.
3. Yalnız tek yıllık bilanço kullanmak: Birden çok dönem ve faaliyet eğilimi incelenir.
4. Şirket borçlarını hiç dikkate almamak: Gerçek borçlar değeri düşürür; muvazaalı borçlar ayrıca ayıklanır.
5. Dağıtılmamış kârı iki kez saymak: Öz kaynak içindeki kâr ile pay değeri arasında mükerrerlik önlenir.
6. Ortak cari hesabını paya karıştırmak: Pay, şirketten alacak ve şirkete borç ayrı kalemlerdir.
7. Kuruluş tarihini tek ölçüt yapmak: Her pay ediniminin tarihi ve finansman kaynağı izlenir.
8. Bedelsiz payı yeni servet gibi hesaplamak: İç kaynak ve temel pay ilişkisi araştırılır.
9. Bütün şirkete sınırsız tedbir istemek: Tedbir korunacak hak ve pay üzerinde ölçülü kurulur.
10. Ticari sırrı gerekçe gösterip tüm ibrazı reddetmek: Mahkeme gerekli delil ile sır korumasını dengeler.
11. Bilirkişiye hukuki karar verdirmek: Teknik değerlemeyi bilirkişi, mal grubu nitelendirmesini mahkeme yapar.
12. Pay devrinin sicilde görünmesini gerçek satış saymak: Bedel ve ödeme fiilen doğrulanır.

Şirket hissesi bulunan dosya için 12 adımlı çalışma planı

1. Evlilik, mal rejimi ve boşanma dava tarihlerini kronolojiye yazın.
2. Eşin doğrudan ve dolaylı bütün şirket paylarını ticaret sicilinden belirleyin.
3. Her pay bloğunun edinim tarihini, bedelini ve ödeme kaynağını eşleştirin.
4. Evlilik öncesi, miras ve bağış iddialarını ayrı belge zinciriyle hazırlayın.
5. Sermaye artırımları, pay devirleri, birleşme ve tür değişikliklerini tabloya aktarın.
6. En az üç ila beş yıllık mali tabloları ve vergi beyannamelerini karşılaştırın.
7. İlişkili kişi işlemleri ile olağan dışı gelir ve giderleri işaretleyin.
8. Dağıtılan kâr payı ile dağıtılmamış kârı ayrı gösterin.
9. Ortak cari hesabı, yönetim ücreti ve şirketten kişisel kullanımları ayırın.
10. Şirket türüne ve sektörüne uygun değerleme yöntemini gerekçelendirin.
11. Pay devri riski varsa somut delille ölçülü ihtiyati tedbir isteyin.
12. Katılma alacağı, değer artış payı ve denkleştirmeyi ayrı hesap tablolarında sunun.

Boşanmada şirket hissesi ve şirket değeri hakkında sık sorulan sorular

Boşanmada şirketin yarısı diğer eşe mi verilir?

Hayır. Şirket tüzel kişiliğinin malvarlığı bölünmez ve diğer eş otomatik ortak olmaz. Eşe ait payın mal rejimine giren net değeri hesaplanır; diğer eş kural olarak katılma alacağı kazanır.

Evlilikten önce kurulan şirket boşanmada paylaşılır mı?

Evlilikten önce sahip olunan payın aslı kişisel maldır. Evlilik içinde dağıtılan kâr payları, yeni sermaye katkıları, pay alımları ve diğer eşin karşılıksız katkısı ayrıca hesaplanır.

Evlilik içinde kurulan şirket her durumda edinilmiş mal mıdır?

Pay evlilik içinde karşılığı verilerek edinildiğinde edinilmiş mal karinesi uygulanır. Sermayenin miras, bağış veya evlilik öncesi kişisel maldan geldiğini iddia eden eş kesintisiz kaynak zincirini ispatlar.

Şirketin banka hesabındaki para doğrudan paylaşılır mı?

Hayır. Banka hesabı şirkete aittir. Nakit, şirketin diğer varlık ve borçlarıyla birlikte pay değerine yansır; eşin şirketten ayrı cari hesap alacağı varsa ayrıca incelenir.

Dağıtılmayan şirket kârı edinilmiş mal sayılır mı?

Dağıtılmayan kâr şirket öz kaynağında kalır ve pay değerine etki eder; pay sahibinin hesabındaki nakit gibi ayrıca ikinci kez sayılmaz. Kârın mal rejimi alacağını azaltma amacıyla şirket içinde tutulduğu iddiası somut karar ve işlemlerle ispatlanır.

Temettü boşanmada hesaba katılır mı?

Mal rejimi sürerken dağıtılan temettü, kişisel paydan doğsa bile kural olarak kişisel mal geliri ve edinilmiş maldır. Geçerli mal rejimi sözleşmesiyle kişisel mal gelirlerinin bu gruba girmeyeceği kararlaştırılabilir.

Şirket hissesi hangi tarihteki değerle hesaplanır?

Boşanma davasının açıldığı tarihte mevcut payın niteliği belirlenir; rejim sonunda mevcut edinilmiş pay TMK 235 gereğince tasfiye anındaki sürüm değeriyle hesaplanır. TMK 229 kapsamındaki devirler devir tarihindeki değeriyle eklenir.

Şirket değeri yalnız bilançodan hesaplanır mı?

Hayır. Bilanço nominal ve tarihî değerler içerebilir. Şirketin yapısına göre düzeltilmiş net aktif, gelir/nakit akımı ve piyasa çarpanları yöntemlerinden uygun olanı uygulanır.

Eş şirket hisselerini yakınına devrederse ne olur?

Devir gerçek bedelli satış değilse veya katılma alacağını azaltma amacı taşıyorsa TMK 229 kapsamında devir değeri tasfiye hesabına eklenir. Sözleşme, ödeme, devralanın mali gücü ve fiilî yönetim birlikte incelenir.

Şirket hissesine ihtiyati tedbir konulabilir mi?

Pay devrinin alacağı tehlikeye düşüreceği somut delille yaklaşık ispatlandığında pay üzerinde ölçülü tedbir kararı verilebilir. Boşanma tek başına şirketin bütün banka hesaplarını dondurma sebebi değildir.

Şirket kayıtlarını diğer eş nasıl elde eder?

Ticaret sicili ve erişilebilir resmî kayıtlar alınır; gerekli şirket belgeleri HMK 219–221 uyarınca somutlaştırılmış ibraz talebiyle mahkemeden istenir. Şirket sistemine veya e-postaya izinsiz girilmez.

Şirket hissesi için zamanaşımı kaç yıldır?

Katılma alacağı, mal rejiminin sona ermesi üzerine tasfiye kapsamında talep edilir. Boşanma hâlinde mal rejimi dava tarihinde sona erer (TMK m. 225/2). Bu alacak için TBK m. 146’daki on yıllık genel zamanaşımı uygulanır ve süre boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren hesaplanır. Dava tarihi, kesinleşme şerhi ve tebligat kaydı birlikte dosyalanmalıdır.

İlgili yayınlar

• Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?
• Boşanmada Kripto Para ve Dijital Varlıkların Paylaşımı
• Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Mal Paylaşımı
• Çekişmeli Boşanma Davasında Deliller
• Tüm Aile Hukuku yayınları

Resmî kaynaklar

• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı – 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
• T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi – 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
• T.C. Adalet Bakanlığı – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

Bu yayın genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Şirket türü, pay sınıfı, mal rejimi sözleşmesi, edinim kaynağı, şirket borçları ve değerleme tarihi somut dosya belgeleri üzerinden belirlenir. Şirket verilerine hukuka aykırı biçimde erişmeyin.