Borç Nedeniyle Ailemi Aramak KVKK İhlali mi?

Borç nedeniyle aileyi aramak, borcu ilgisiz yakınlara açıklamak veya onların telefonunu tahsilat baskısı için kullanmak KVKK bakımından hukuka aykırı olabilir. Alacaklının borçluya ulaşma ve hakkını takip etme amacı, aile üyelerinin verilerini sınırsız kullanma yetkisi vermez. Ancak aranan kişinin gerçek kefil, borçlu, yetkili temsilci veya başka bir hukuki sıfatı bulunuyorsa değerlendirme değişir. Yakınlık bağı tek başına borç hakkında bilgi alma yetkisi değildir.

İki ayrı kişinin verisi etkilenebilir

Bir tahsilat görüşmesinde borçlunun kimliği, borç tutarı ve takip durumu üçüncü kişiye açıklanabilir. Aynı zamanda aranan yakının telefon numarası toplanmış, kaydedilmiş ve tahsilat amacıyla kullanılmış olabilir. Bu iki işlem ayrı ayrı hukuki dayanak gerektirir. Borçlunun alacaklıyla sözleşme yapması, onun kardeşinin telefonunun her amaçla kullanılmasına kendiliğinden izin vermez.

Telefon numarasının internetten bulunmuş olması da bütün kullanımları hukuka uygun hale getirmez. Verinin elde edildiği kaynak, açıklanma amacı, yapılan işlemin gerekliliği ve ölçüsü incelenir. Bir numaranın daha önce şirketi aramış olması, o numaranın belirli borçlunun yakınına ait olduğunun varsayılarak sürekli tahsilat listesine eklenmesini haklı kılmaz.

Kurulun yakınlara gönderilen mesaj kararı

Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 2022/184 sayılı kararında, borçlunun eşi ve kardeşine ait numaraların borçlu yakını olarak kaydedilmesi ve bu kişilere borç içerikli mesaj gönderilmesi incelenmiştir. Kurul, ilgili işleme şartı bulunmayan veri kullanımını hukuka aykırı değerlendirmiştir. Karardaki sonuç, yalnız tahsilat amacı ileri sürülmesinin yeterli olmadığını göstermektedir.

Başka olaylarda bankanın alacağını hukuken takip edebilmek için borçluya ilişkin gerekli bilgileri yetkili kişilere aktarması hukuki temele dayanabilir. Fakat bu imkân ile aileye borç açıklamak aynı işlem değildir. Veri sorumlusunun kim olduğu, çağrıyı hangi kuruluşun yaptığı ve hangi veriyi hangi amaçla kullandığı somut olarak belirlenmelidir.

Kefil veya temsilciye bilgi verilmesi farklıdır

Örneğin borçlunun eşi aynı sözleşmede usulüne uygun kefilse, kendi sorumluluğuna ilişkin zorunlu bilgilerle karşılaşması salt eş olması nedeniyle yasak sayılamaz. Buna karşılık hiçbir hukuki yükümlülüğü bulunmayan eşin işyerine borç tutarı bildirilmesi aynı şekilde değerlendirilemez. Bilginin gerekli kapsamı aşması, hukuki sıfat bulunsa dahi ayrıca sorun yaratabilir.

“Acil durumda aranacak kişi” olarak verilen numara da her tür tahsilat açıklamasına açık bir izin anlamına gelmez. Bildirimin amacı ve kişiye yapılan aydınlatma önemlidir. Borçlunun iletişim bilgilerini güncellememesi, yakınlara sınırsız veri açıklama yetkisi doğurmaz. Alacaklının uygun ve hukuki iletişim yöntemlerini kullanması gerekir.

Hangi deliller toplanmalı?

Arama tarihleri, görünen numaralar, kısa mesajlar, mesajdaki şirket veya dosya bilgileri ve telefon sahibinin borçla ilişkisi kaydedilmelidir. Ekran görüntüsünde tarih ve gönderici bilgisinin bulunması incelemeyi kolaylaştırır. Görüşmenin içeriği sonradan yazılı olarak not edilebilir; her ses kaydının hukuka uygun olduğu varsayılmamalıdır. Özel görüşmelerin kaydedilmesi ve başkalarına yayılması ayrıca hukuki değerlendirme gerektirir.

Veri sorumlusuna başvuruda numaranın nereden elde edildiği, hangi şartla işlendiği, kimlerle paylaşıldığı ve hukuka aykırı kullanımın durdurulması açıkça sorulabilir. Borçlu kendi verileri için, aranan yakını da kendi telefon bilgisi bakımından haklarını kullanabilir. Başvurunun ulaştığını gösteren belge korunmalıdır.

Başvuru, borcun varlığını tek başına çözmez

KVKK başvurusu ile borca itiraz farklı işlemlerdir. Veri ihlali bulunması, geçerli bir borcu kendiliğinden silmez; borcun bulunması da veri ihlalini meşrulaştırmaz. Veri sorumlusuna başvurudan sonra ret, yetersiz cevap veya süresinde cevap verilmemesi halinde Kurula şikâyet usulü ve süreleri değerlendirilir. Zarar iddiası varsa kişisel veri ihlalinden doğan tazminat şartları ayrıca incelenir. Kurula şikâyet, tazminatın otomatik ödenmesi anlamına gelmez.

Başvuruda alacağın esasına ilişkin savunmalarla veri kullanımına ilişkin sorular ayrı paragraflarda yazılabilir. Böylece kuruluşun yalnız borç dökümü göndererek telefon numarasının kaynağı ve üçüncü kişiye açıklama konularını cevapsız bırakıp bırakmadığı daha kolay anlaşılır.

Hukuki kaynaklar

• KVKK Kurulunun 2022/184 sayılı kararı: borçlunun eş ve kardeşinin verilerinin işlenmesi.
• KVKK Kurulunun 2021/115 sayılı kararı: borçlu yakınının iletişim verisi ile alacağın takibi ayrımı.
• KVKK başvuru hakkı: 6698 sayılı Kanun m. 11 ve 13.