Bakım Borçlusu Ölürse Verdiğim Evi Geri Alabilir miyim?

Bakım borçlusunun ölümü, bakım karşılığında devredilen evi kendiliğinden eski malikine döndürmez. TBK618, bakım alacaklısına bir yıl içinde sözleşmenin feshini isteme hakkı tanır. Bu özel yola başvurulduğunda mirasçılardan istenebilecek şey, kanunun belirlediği ölçüde paradır. Ölüm olayını doğrudan tapu iptali sebebi saymak, düzenlemenin sonucunu yanlış anlatır.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Hangi tarafın öldüğü belirleyicidir: Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde bakım alacaklısı bakılan kişi, bakım borçlusu ise bakım sağlayan kişidir.
• Bir yıllık imkân ne anlama gelir: TBK618, bakım borçlusunun ölmesi üzerine bakım alacaklısına bir yıl içinde fesih isteme imkânı verir.
• Mirasçılardan hangi tutar istenebilir: Kanun, bakım borçlusunun iflasında masadan istenebilecek miktara eşit paranın mirasçılardan istenebileceğini belirtir.
• Evin aynen geri istenmesi hiç mümkün değil mi: Yalnız bakım borçlusunun öldüğü gerekçesiyle otomatik geri dönüş sonucu yoktur.
• Mirasçılar ve belgeler nasıl belirlenir: Sözleşme, tapu kayıtları, ölüm belgesi ve mirasçılık durumu birlikte çıkarılmalıdır.
• Bağlantılı konular: Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinde Bakım Yapılmıyorsa Ev Geri Alınabilir mi?; Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesiyle Mal Kaçırma İddiası.

Hangi tarafın öldüğü belirleyicidir

Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde bakım alacaklısı bakılan kişi, bakım borçlusu ise bakım sağlayan kişidir. Burada incelenen durum bakım sağlayanın önce ölmesidir. Bakılan kişinin ölümünün veya bakımın daha önce yerine getirilmemesinin sonuçları aynı maddeden çıkarılmaz. İsimlerin ve yükümlülüklerin sözleşmeden açıkça belirlenmesi gerekir.

Öncelikle geçerli bir bakım sözleşmesi bulunup bulunmadığı kontrol edilir. TBK612 özel şekil koşulları öngörür. Belgenin adı, tapudaki işlem ve gerçek edimler bir arada okunur. Sıradan bir bağışın sonradan bakım sözleşmesi diye nitelendirilmesi, yalnız taraflardan birinin anlatımıyla kesinleşmez; buna dayanak olgular gösterilmelidir.

Bir yıllık imkân ne anlama gelir?

TBK618, bakım borçlusunun ölmesi üzerine bakım alacaklısına bir yıl içinde fesih isteme imkânı verir. Bu süre ölüm olayına bağlıdır; kanundaki hüküm genel bir “öğrendiğimden itibaren her zaman” imkânı olarak sunulamaz. Ölüm tarihi öğrenildiğinde sözleşme ve yapılacak bildirimin hukuki yöntemi gecikmeden değerlendirilmelidir.

Bu hak kendiliğinden kullanılan bir hak değildir. Bakım alacaklısının seçimi ve irade açıklaması önemlidir. Mirasçılarla konuşup bakımın nasıl süreceğini tartışmak, tek başına her durumda usulüne uygun fesih istemi yerine geçmeyebilir. Sözlü görüşmelerin süreyi otomatik olarak durdurduğu varsayılmamalı; bildirimin muhatabı ve ulaşması belgelenmelidir.

Mirasçılardan hangi tutar istenebilir?

Kanun, bakım borçlusunun iflasında masadan istenebilecek miktara eşit paranın mirasçılardan istenebileceğini belirtir. TBK619'daki ölçü, borçlunun yükümlü olduğu dönemsel gelirin sağlanabilmesi için ilgili sosyal güvenlik kurumunca ödenmesi gereken anapara değeridir. Hesap, evin bugünkü ilan fiyatının aynen alınması şeklinde kurulmaz.

Bu nedenle bakım edimlerinin kapsamı, ilgili dönemsel değer ve hesapta uygulanacak veriler uzmanlık gerektirebilir. Her sözleşmeye uygulanacak tek bir hazır rakam yoktur. Taşınmazın geçmişteki değeri önemli dosya verisi olsa da TBK618'deki özel para isteminin yasal ölçüsüyle karıştırılmamalıdır. Aynı ilişki nedeniyle alınan ödemeler de hesapta açıklanır.

Evin aynen geri istenmesi hiç mümkün değil mi?

Yalnız bakım borçlusunun öldüğü gerekçesiyle otomatik geri dönüş sonucu yoktur. Bunun yanında ayrı bir geçersizlik, sözleşmeye aykırılık veya başka hukuki sebep ileri sürülüyorsa kendi şartları incelenir. TBK617'deki çekilmezlik ve kusur sonuçlarıyla TBK618'deki ölüm üzerine özel fesih birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

Örneğin ölümden uzun süre önce bakım tamamen bırakılmış ve ayrıca ağır bir aykırılık doğmuş olabilir. Bu olayların ispatı ayrı yapılır. Bir talebin olası olması, diğerinin de koşulsuz kabul edileceği anlamına gelmez. Dilekçede hukuki sebep, istenen sonuç ve vakıalar birbirleriyle uyumlu kurulmalıdır.

Mirasçılar ve belgeler nasıl belirlenir?

Sözleşme, tapu kayıtları, ölüm belgesi ve mirasçılık durumu birlikte çıkarılmalıdır. Mirasın reddi veya terekenin özel tasfiye rejimi varsa muhatap ve sorumluluk ayrıca değerlendirilir. “Ev çocuklarına geçti, hepsi kesin aynı miktarı öder” biçiminde belgesiz bir varsayım uygun değildir. Kişisel temsil ve tereke işlemleri karıştırılmamalıdır.

Bakım alacaklısı ayrıca devam eden barınma, ilaç, beslenme ve destek ihtiyacını belgelemelidir. Acil ihtiyaçların karşılanması, fesih ve parasal hesabın tamamlanmasını bekleyemeyebilir; uygun hukuki korumalar somut dosyada değerlendirilir. Bir yıllık süre içinde hangi hakkın kullanılacağı konusunda karar verirken hem bakımın devamı hem özel para talebinin gerçek karşılığı birlikte ele alınmalıdır.

Evde yaşamaya devam edilmesi, tapu mülkiyetinin yeniden kazanıldığı anlamına gelmez. Sözleşmede oturma hakkı veya başka güvence düzenlenmişse bunların kayıtları ayrıca incelenir. Bakım alacaklısının barınma hakkı ile ölüm sebebiyle isteyebileceği para, aynı belgeden doğsa bile ayrı hukuki sonuçlar olarak gösterilmelidir.

Bağlantılı konular

Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinde Bakım Yapılmıyorsa Ev Geri Alınabilir mi?; Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesiyle Mal Kaçırma İddiası.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynaklar

• Türk Borçlar Kanunu — Bakanlık nüshası: TBK611–612,617–619.